Bujar Qesja: Voskopoja udhëtimi drejt vetes

Voskopoja udhëtimi drejt vetes

-Malli për të fillon që në pranverë

Meditim mbi një foto

BUJAR QESJA

Kjo foto nuk është vetëm një pamje. Është ndalesë në kohë. Pas meje shtrihet Voskopoja. E qetë, e shtruar si kujtim i bukur, që nuk lodhet duke u treguar. Shtëpitë duken si të vendosura me dorë, me kujdes, si një mozaik i gjallë, që respekton malin dhe nuk guxon ta prishë harmoninë e tij.

Qëndroj i mbështetur lehtë mbi parmak, pa asnjë ngut. Nuk ka pse. Në Voskopojë, koha nuk të ndjek, por të pret. Kjo është ndoshta dhurata më e madhe, që të jep ky vend. Drita e pasdites bie butë mbi fshat. Ngjyrat janë të ngrohta, të arta, si një pikturë që ndryshon çdo minutë pa humbur bukurinë. Ka një qetësi që nuk është bosh, por e mbushur me jetë të padukshme,  me histori, me tradita, me hapa që kanë kaluar aty prej shekujsh.

Në këtë çast, nuk kam nevojë të flas. Mjafton të shoh. Të ndiej. Të marr frymë. Sepse këtu nuk vjen vetëm për të pushuar trupin. Vjen për të çlodhur mendjen. Për të rregulluar brenda vetes, atë që qyteti ta çrregullon pa e kuptuar. E ndërsa shikimi më humbet në atë shtrirje të qetë, mendimi shkon tek ditët që kaloj këtu çdo gusht. Tek mëngjeset e hershme, kur rrugicat janë ende në gjumë dhe vetëm hapat e mi prishin qetësinë. Tek ajri i freskët, që të zgjon më mirë se çdo kafe. Tek ushqimi i vërtetë, që të kujton se natyra di të japë gjithçka pa zbukurime.

Dhe pastaj,  pasdite… si kjo e fotos. Momente kur nuk ke nevojë për asgjë tjetër, veç këtij horizonti. Vij nga Durrësi, nga deti, nga zhurma, nga lëvizja e pandërprerë. Dhe ndoshta pikërisht për këtë arsye, më duhet kjo kundërpeshë. Ky mal. Kjo qetësi. Ky ritëm i ngadaltë që të mëson sërish si të jetosh.

Është gjynah ta quash fshat. Është më shumë se kaq. Është një gjendje shpirtërore, një kthim tek vetja, një arratisje që nuk ka nevojë për justifikim. Kam mbi dhjetë vite që gushti im ka një adresë të pandryshueshme. Kur dielli fillon të rëndojë mbi Durrësin, kur deti bëhet i mbushur me zëra, lëvizje dhe ritme të shpejta, nis të dëgjoj një tjetër thirrje. Një thirrje më të qetë, më të thellë. Një thirrje mali.

Autori në Voskopojë

Durrësi është pjesë e imja. Deti më ka rritur, më ka dhënë frymën e hapur, horizontin, lirinë. Por, çuditërisht, pushimin e gjej larg tij. Atje, në 1300 metra mbi nivelin e detit, ku ajri nuk të rëndon, por të çliron. Voskopoja nuk të pret me zhurmë. Të pret me heshtje. Me një heshtje që nuk është bosh, por e mbushur me histori, me frymëzim, me kujtime që edhe kur nuk i ke jetuar, i ndjen si të tuat.

Mëngjeset atje nuk janë vetëm fillim dite. Janë një ritual. Zgjohem herët, shumë herët. Kur ende drita është e butë dhe mali merr frymë ngadalë. Dal për marshimin tim të zakonshëm. Hapat e mi nuk janë të nxituar. Nuk kam ku të shkoj. Dhe pikërisht kjo është bukuria.

Ajri i freskët më mbush mushkëritë dhe mendimet më qartësohen. Çdo hap është një largim nga zhurma e botës dhe një afrim me qetësinë time të brendshme. Nuk ka trafik, nuk ka nxitim. Vetëm zhurma e lehtë e gjetheve dhe ndonjë cicërimë, që duket sikur vjen nga një kohë tjetër.

Pas marshimit, mëngjesi ka shije tjetër. Nuk është fjala për ushqim, është përjetim. Djathi, qumështi, buka e freskët… gjithçka ka aromë toke, aromë jete. Ushqimi bio nuk është luks atje. Është mënyrë jetese. Dhe ti, pa e kuptuar, bëhesh pjesë e saj.

Dita kalon pa u ndjerë. Nuk ka orar. Nuk ka detyrim. Ka vetëm ritëm natyror. Lëvizjet janë të qeta, njerëzit të përzemërt. Traditat nuk janë për t’u treguar turistëve, janë të gjalla, të përditshme. Dhe kjo i jep vendit një origjinalitet që rrallë e gjen.

Pasditet… ah, pasditet e Voskopojës janë poezi më vete. Drita bie ndryshe atje. Ngjyrat bëhen më të thella, më të ngrohta. Mali merr një madhështi që nuk të tremb, por të përqafon. Ulur në qetësi, me një kafe ose një gotë raki, ndjen sikur koha ndalon.

Janë ato momente kur nuk ke nevojë për asgjë. As për telefon, as për lajme, as për zhurmë. Vetëm për atë çast. Vetëm për atë ndjesi që të mbush shpirtin dhe të kujton se sa pak gjëra duhen për të qenë i qetë.

Mbrëmjet vijnë ngadalë. Ftohtësia e lehtë të kujton se je në mal. Qielli hapet i pastër, i thellë, i mbushur me yje që në qytet i kemi harruar. Dhe në atë qetësi, mendon. Reflekton. Falënderon. Ndoshta për këtë e pres gushtin me padurim. Nuk është formalisht një muaj pushimesh. Është rikthim tek vetja. Një pastrim i mendjes dhe i shpirtit. Një mundësi për të jetuar ndryshe.

Sepse, në fund të fundit, ne nuk lodhemi vetëm nga puna. Lodhemi nga ritmi, nga zhurma, nga harresa e vetes. Dhe vende si Voskopoja, janë kujtesa jonë. Janë kujtesa se jeta mund të jetë edhe e thjeshtë, por e bukur.

Kjo foto është një kujtesë. Një premtim i heshtur se gushti do të vijë sërish. Se do të kthehem prapë këtu. Në të njëjtin vend, me të njëjtin horizont, por gjithmonë me një ndjesi të re. Sepse Voskopoja nuk përsëritet kurrë. Ajo të pret çdo herë ndryshe.

E ndërsa jam këtu, larg saj, duke parë këtë foto, ndjej sikur një pjesë e imja është ende atje. Në ato shtigje, në atë ajër, në atë qetësi. Dhe gushti… nuk është më larg. Është një premtim që po afrohet.

Një premtim mali.