Fejzulla Berisha: Kushtrim për unitet kombëtar dhe shtetndërtimi

(Thirrje e ndërgjegjes kombëtare për përgjegjësi historike, bashkim strategjik dhe forcim të shtetit shqiptar në Kosovë, Shqipëri dhe mbarë hapësirën kombëtare)

Shkruan: Prof. Dr. Fejzulla BERISHA

Historia e një kombi nuk matet vetëm me fitoret e tij, por edhe me aftësinë për të nxjerrë mësime nga sprovat, për të ruajtur unitetin në kohë të vështira dhe për të ndërtuar të ardhmen mbi themelet e drejtësisë, urtësisë dhe përgjegjësisë. Kombi shqiptar është ndër popujt më të lashtë të Evropës, i cili gjatë shekujve ka përballuar pushtime, shpërngulje, padrejtësi dhe përpjekje të vazhdueshme për mohimin e identitetit të tij. Megjithatë, ai ka mbijetuar falë besimit në Zot, dashurisë për atdheun, kulturës së tij dhe sakrificës së brezave.

Kosova dhe Shqipëria përfaqësojnë sot dy shtete shqiptare me përgjegjësi të mëdha ndaj qytetarëve të tyre dhe ndaj së ardhmes së kombit. Pavarësia e Kosovës, shteti shqiptar i konsoliduar dhe partneriteti strategjik me demokracitë perëndimore kanë krijuar mundësi historike që brezat e mëparshëm vetëm mund t’i ëndërronin. Këto arritje kërkojnë mençuri politike, institucione të forta, sundim të ligjit dhe kulturë dialogu.

Historia na mëson se ndasitë e brendshme shpesh janë shfrytëzuar nga aktorë të jashtëm për të dobësuar popujt dhe shtetet. Për këtë arsye, uniteti nuk është vetëm një vlerë morale, por edhe një domosdoshmëri strategjike. Ai nuk nënkupton një mendim të vetëm, por aftësinë për të mbrojtur interesin e përbashkët kombëtar përmes institucioneve demokratike, respektit reciprok dhe përgjegjësisë publike.

Në emër të Zotit, të atdheut dhe të brezave që do të trashëgojnë vendin tonë, secili prej nesh mban një pjesë të përgjegjësisë për ndërtimin e një shoqërie më të drejtë, më të zhvilluar dhe më të bashkuar. Asnjë interes partiak, personal apo i përkohshëm nuk duhet të jetë më i madh se interesi i Republikës së Kosovës, i Republikës së Shqipërisë dhe i mirëqenies së qytetarëve tanë.

Ky nuk është vetëm një apel për klasën politike apo institucionet shtetërore. Është një thirrje për çdo qytetar, për çdo intelektual, pedagog, student, ushtarak, diplomat, sipërmarrës dhe të ri shqiptar që ta kuptojë se e ardhmja ndërtohet me përgjegjësi, dije, punë dhe unitet. Vetëm kështu sakrifica e brezave që luftuan për liri do të marrë kuptimin e saj të plotë dhe vetëm kështu brezat që do të vijnë do të trashëgojnë një shtet më të fortë, më demokratik dhe më të respektuar në familjen evropiane dhe euroatlantike.

Mësimet e historisë dhe detyrimi për unitet kombëtar

Historia e kombit shqiptar është një histori e gjatë e qëndresës, e sakrificës dhe e përpjekjeve të pandërprera për liri, dinjitet dhe vetëvendosje. Nga epoka e Gjergj Kastriotit – Skënderbeut, te Lidhja Shqiptare e Prizrenit, nga shpallja e pavarësisë së Shqipërisë më 1912 deri te lufta çlirimtare e Kosovës dhe konsolidimi i shtetësisë së saj, shqiptarët kanë dëshmuar se, kur kanë qenë të bashkuar rreth idealeve madhore, kanë arritur të kapërcejnë edhe sfidat më të mëdha historike.

Në të njëjtën kohë, historia na mëson se përçarjet e brendshme, rivalitetet e panevojshme dhe mungesa e bashkërendimit kombëtar kanë qenë ndër faktorët që kanë dobësuar pozitën shqiptare në momente vendimtare. Kjo është një e vërtetë historike që nuk duhet të shërbejë për të ndarë, por për të nxitur reflektim dhe përgjegjësi.

Sot, kur Republika e Kosovës është shtet i pavarur dhe Republika e Shqipërisë është anëtare e NATO-s, përgjegjësia jonë nuk është më vetëm mbrojtja e lirisë, por ndërtimi i një shteti funksional, demokratik dhe të zhvilluar. Kjo kërkon institucione të forta, sundim të ligjit, ekonomi konkurruese, arsim cilësor, diplomaci profesionale dhe një kulturë politike që vendos interesin publik mbi interesat e ngushta.

Uniteti kombëtar nuk nënkupton uniformitet mendimesh. Në një shoqëri demokratike, dallimet janë normale dhe të dobishme. Por ato nuk duhet të cenojnë interesat themelore të shtetit dhe të kombit. Pikërisht në momentet kur sfidat rajonale dhe ndërkombëtare kërkojnë maturi e vizion, bashkëpunimi institucional dhe dialogu janë mjetet më të fuqishme për ruajtjen e stabilitetit dhe avancimin e interesave kombëtare.

Çdo brez ka misionin e vet historik. Brezat e djeshëm sakrifikuan për lirinë; brezi i sotëm duhet të sakrifikojë për zhvillimin, drejtësinë dhe mirëqenien. Brezat e ardhshëm nuk do të na gjykojnë vetëm për atë që kemi trashëguar, por mbi të gjitha për atë që do t’u lëmë trashëgim: institucione të besueshme, një shoqëri të drejtë, një ekonomi të zhvilluar dhe një kulturë politike të mbështetur mbi etikën, përgjegjësinë dhe respektin për dinjitetin njerëzor.

Në emër të Zotit dhe të kujtimit të të gjithë atyre që dhanë jetën për lirinë e këtij kombi, kemi detyrimin moral e qytetar të kultivojmë frymën e unitetit, të dialogut dhe të respektit të ndërsjellë. Vetëm kështu Kosova dhe Shqipëria do të vazhdojnë të jenë faktorë paqeje, stabiliteti dhe zhvillimi në Evropën Juglindore, duke forcuar partneritetin e tyre me botën demokratike dhe duke mbrojtur interesat legjitime të qytetarëve të tyre në përputhje me të drejtën ndërkombëtare.

Përgjegjësia e institucioneve dhe elitës kombëtare në ndërtimin e së ardhmes

Shteti nuk është vetëm një organizim juridik apo administrativ; ai është shprehja më e lartë e vullnetit të qytetarëve për të jetuar në liri, siguri dhe drejtësi. Prandaj, forca e Republikës së Kosovës dhe e Republikës së Shqipërisë nuk matet vetëm me kufijtë e tyre, por mbi të gjitha me fuqinë e institucioneve, besimin e qytetarëve dhe cilësinë e udhëheqjes së tyre.

Çdo funksionar publik, çdo deputet, ministër, gjyqtar, prokuror, diplomat, ushtarak, profesor universitar, mësues, gazetar dhe çdo qytetar që ushtron një përgjegjësi publike duhet ta konsiderojë detyrën e tij si një amanet ndaj shtetit dhe brezave që do të vijnë. Funksioni publik nuk është privilegj, por përgjegjësi. Ai nuk duhet të shërbejë për përfitime personale, por për mbrojtjen e interesit të përgjithshëm dhe forcimin e institucioneve demokratike.

Historia dëshmon se shtetet bëhen të forta kur sundon ligji, kur respektohen të drejtat dhe liritë themelore të njeriut, kur luftohen korrupsioni dhe keqpërdorimi i pushtetit, dhe kur qytetari ndihet i barabartë para drejtësisë. Këto parime janë themeli i çdo demokracie funksionale dhe kusht i domosdoshëm për zhvillim të qëndrueshëm.

Në këtë rrugëtim, roli i elitës intelektuale është i pazëvendësueshëm. Universitetet, akademitë, institutet kërkimore dhe mediat serioze duhet të jenë qendra të mendimit kritik, të dijes dhe të kulturës demokratike. Kombet përparojnë jo vetëm falë pasurisë natyrore, por mbi të gjitha falë kapitalit njerëzor, arsimit cilësor, shkencës, inovacionit dhe etikës publike.

Po aq i rëndësishëm është edhe bashkëpunimi i ngushtë ndërmjet Kosovës dhe Shqipërisë në fushat e arsimit, shkencës, kulturës, ekonomisë, sigurisë dhe diplomacisë. Ky bashkëpunim duhet të zhvillohet gjithmonë në përputhje me parimet e së drejtës ndërkombëtare, me respekt të plotë për sovranitetin e secilit shtet dhe me synimin për të përmirësuar mirëqenien e qytetarëve në të dyja anët e kufirit.

Në një botë që po ndryshon me ritme të shpejta, sfidat nuk kapërcehen me retorikë, por me vizion, dije, planifikim dhe institucione të forta. Prandaj, përballë çdo sfide të brendshme apo të jashtme, përgjigjja më e mirë është uniteti qytetar, profesionalizmi institucional dhe besnikëria ndaj vlerave demokratike.

Në emër të Zotit, të atdheut dhe të amanetit të dëshmorëve, secili prej nesh duhet të pyesë veten: Çfarë po bëj unë sot që Kosova dhe Shqipëria të jenë më të forta nesër? Vetëm kur secili ta ndiejë këtë përgjegjësi si detyrim moral e kombëtar, do të mund të ndërtojmë një të ardhme më të sigurt, më të drejtë dhe më të begatë për fëmijët tanë.

Vizioni për të ardhmen – uniteti si garanci e paqes, zhvillimit dhe dinjitetit kombëtar

Asnjë komb nuk ndërton të ardhmen duke jetuar vetëm me lavdinë e së kaluarës. Historia është burim frymëzimi, por e ardhmja ndërtohet me dije, punë, drejtësi, përgjegjësi dhe vizion. Pikërisht këto duhet të jenë shtyllat mbi të cilat Kosova dhe Shqipëria do të ndërtojnë shekullin e tyre të zhvillimit.

Brezi i ri shqiptar duhet të jetë përfituesi më i madh i lirisë së fituar me aq shumë sakrifica. Të rinjtë kanë të drejtë të jetojnë në një shtet ku arsimi është cilësor, ku meritokracia mbizotëron mbi klientelizmin, ku ligji është i barabartë për të gjithë dhe ku talenti, puna dhe ndershmëria shpërblehen. Ky është borxhi ynë moral ndaj tyre.

Një rol të pazëvendësueshëm ka edhe diaspora shqiptare, e cila ndër dekada ka qenë mbështetje e fuqishme ekonomike, politike dhe kombëtare. Përvoja, dijet dhe potenciali i saj duhet të përfshihen më fuqishëm në zhvillimin ekonomik, shkencor, kulturor dhe diplomatik të Kosovës dhe Shqipërisë. Bashkëpunimi me diasporën nuk duhet të jetë simbolik, por pjesë e një strategjie afatgjatë kombëtare.

Po aq i rëndësishëm është edhe forcimi i partneritetit me aleatët strategjikë që kanë mbështetur lirinë, paqen dhe zhvillimin e Kosovës dhe Shqipërisë. Ky partneritet duhet të kultivohet me seriozitet, përgjegjësi dhe besueshmëri, duke ndërtuar institucione demokratike, ekonomi të qëndrueshme dhe një shoqëri që respekton të drejtat e njeriut, sundimin e ligjit dhe vlerat evropiane.

Në të njëjtën kohë, duhet të kultivojmë një kulturë politike ku dialogu zëvendëson gjuhën e përçarjes, ku argumenti mbizotëron mbi fyerjen dhe ku interesi shtetëror vendoset gjithmonë mbi interesat personale apo partiake. Kombet e qytetëruara ecin përpara kur dinë të debatojnë me dinjitet dhe të bashkëpunojnë për çështjet madhore.

Në emër të Zotit, të atdheut dhe të përgjegjësisë sonë historike, le të mos harrojmë se liria nuk është një dhuratë e përhershme, por një vlerë që duhet mbrojtur çdo ditë me urtësi, drejtësi, punë dhe unitet. Nëse arrijmë të ndërtojmë institucione të forta, të investojmë te njeriu, të ruajmë harmoninë shoqërore dhe të veprojmë me vizion shtetëror, atëherë do t’u lëmë brezave që vijnë trashëgiminë më të çmuar: një Kosovë dhe një Shqipëri më të forta, më të zhvilluara, më demokratike dhe më të respektuara në familjen e kombeve të lira.

Mesazhi për brezat e sotëm dhe të ardhmes

Në fund të këtij reflektimi historik dhe kombëtar, duhet ta kujtojmë një të vërtetë të madhe: asnjë komb nuk mbijeton dhe nuk përparon vetëm nga forca e numrit, por nga forca e ndërgjegjes, e dijes, e unitetit dhe e përgjegjësisë së tij. Historia na ka mësuar se shqiptarët kanë kaluar sprova të mëdha, por kanë ditur të ruajnë identitetin, gjuhën, kulturën dhe aspiratën për liri.

Sot, detyra jonë është të mos e humbim këtë trashëgimi të çmuar, por ta shndërrojmë atë në një vizion të ri për zhvillim dhe mirëqenie. Kosova dhe Shqipëria kanë nevojë për një frymë të re politike e shoqërore, ku dashuria për atdheun shprehet jo vetëm me fjalë, por me punë konkrete, me përgjegjësi institucionale dhe me respekt për qytetarin.

Kombi nuk forcohet nga zhurma e përçarjeve, por nga mençuria e bashkëpunimit. Nuk mbrohet vetëm nga kujtesa e së kaluarës, por nga aftësia për të ndërtuar të ardhmen. Prandaj, të gjithë bartësit e përgjegjësive publike duhet të kuptojnë se historia do t’i gjykojë jo vetëm për atë që thanë, por për atë që ndërtuan.

Në këtë rrugë, ruajtja e paqes, forcimi i shtetit të së drejtës, zhvillimi ekonomik, përparimi arsimor dhe kultivimi i marrëdhënieve të mira me miqtë dhe partnerët ndërkombëtarë duhet të jenë prioritetet themelore. Një shtet i fortë ndërtohet nga qytetarë të lirë, institucione të besueshme dhe një vizion i qartë për të ardhmen.

Le të punojmë që dallimet tona të mos bëhen pengesë, por pasuri e demokracisë sonë. Le të ndërtojmë ura mirëkuptimi mes nesh dhe të ruajmë atë që është më e shtrenjtë: dinjitetin, lirinë dhe të ardhmen e fëmijëve tanë.

Në emër të Zotit, në respekt të historisë sonë dhe me përgjegjësi ndaj brezave që do të vijnë, kemi detyrimin të ecim përpara me besim, urtësi dhe unitet. Sepse vetëm një komb që di të bashkojë dijen me përgjegjësinë, kujtesën me vizionin dhe lirinë me drejtësinë, mund të ndërtojë një të ardhme të qëndrueshme dhe të denjë.

Kosova dhe Shqipëria nuk janë vetëm trashëgimi e së kaluarës; ato janë amanet i së ardhmes.