Fejzulla BERISHA: Kosova në rrethim strategjik...

Kosova në rrethim strategjik: ofensiva serbe për jofunksionalizimin e shtetit dhe përgjegjësia kombëtare shqiptare

Ekskluzivisht për gazetën “Fjala e Lirë”

Shkruan: Prof. Dr. Fejzulla BERISHA

Në një kohë kur Ballkani vazhdon të mbetet arenë e rivaliteteve historike, politike dhe gjeostrategjike, Kosova përballet me një sfidë të dyfishtë: presionin e jashtëm të strategjisë serbe dhe dobësitë e brendshme që cenojnë funksionalitetin e shtetit. Ky shkrim hedh dritë mbi mekanizmat e ndikimit rajonal të Serbisë dhe mbi domosdoshmërinë e unitetit politik shqiptar si garancia më e fuqishme për mbrojtjen dhe konsolidimin e shtetësisë së Republikës së Kosovës.

Në realitetin e sotëm politik të Ballkanit Perëndimor, Kosova ndodhet në një udhëkryq historik ku përplasen dy dinamika të fuqishme: nga njëra anë strategjia e vazhdueshme e Serbisë për të ruajtur ndikim rajonal dhe për të sfiduar konsolidimin e shtetësisë së saj, dhe nga ana tjetër, sfidat e brendshme të funksionimit institucional dhe unitetit politik shqiptar. Në këtë ndërthurje faktorësh të jashtëm dhe të brendshëm, përcaktohet jo vetëm stabiliteti aktual i Kosovës, por edhe e ardhmja e saj si shtet sovran, funksional dhe i qëndrueshëm në arenën ndërkombëtare.

I. Serbia dhe ambicia e ndikimit rajonal

Në mozaikun kompleks të Ballkanit Perëndimor, Serbia vazhdon të mbetet një aktor me ambicie të qarta për të ruajtur dhe zgjeruar ndikimin e saj politik, ekonomik dhe gjeostrategjik. Ky ndikim shfaqet në forma të ndryshme në disa shtete të rajonit dhe mbetet veçanërisht i ndjeshëm në raport me Kosovën, e cila për Beogradin vazhdon të trajtohet si çështje e hapur politike dhe historike.

Në këtë kuadër, Kosova mbetet qendra më e rëndësishme e strategjisë serbe në Ballkan, jo vetëm për shkak të mosnjohjes së pavarësisë së saj, por edhe për shkak të përpjekjeve për ta mbajtur të kontestuar funksionalitetin dhe subjektivitetin e saj ndërkombëtar.

II. Dimensionet e strategjisë ndaj Kosovës

Strategjia e Serbisë ndaj Kosovës mund të analizohet në disa nivele:Së pari, në planin diplomatik, përmes përpjekjeve për të penguar njohjet ndërkombëtare dhe integrimin e Kosovës në organizatat globale.Së dyti, në planin politik, përmes mbajtjes së një narrative të vazhdueshme të kontestimit të shtetësisë së saj.Së treti, në planin institucional dhe të sigurisë, përmes sfidimit të autoritetit shtetëror në zona të caktuara dhe ruajtjes së ndikimeve strukturore të trashëguara nga e kaluara.

Qëllimi i këtyre mekanizmave nuk është domosdoshmërisht përballja e drejtpërdrejtë, por ngadalësimi i konsolidimit të plotë të shtetit të Kosovës.

III. Dimensioni i brendshëm: sfida e unitetit politik shqiptar

Megjithatë, çdo analizë serioze do të ishte e mangët nëse nuk do të trajtonte edhe faktorët e brendshëm.

Kosova përballet me sfida serioze të natyrës politike dhe institucionale, të cilat shpesh shfaqen përmes:mungesës së konsensusit për çështje strategjike;polarizimit të skajshëm politik;bllokadave institucionale;dominimit të interesave partiake mbi interesin shtetëror.

Në këtë kuptim, dobësitë e brendshme nuk janë vetëm problem politik, por edhe faktor që rrit ekspozimin ndaj ndikimeve të jashtme.Një shtet nuk dobësohet vetëm nga presioni i jashtëm, por edhe nga mungesa e kohezionit të brendshëm institucional dhe politik.

IV. Dimensioni juridik dhe kushtetues

Nga këndvështrimi juridiko-kushtetues, funksionaliteti i një shteti matet me aftësinë e tij për të:ushtruar sovranitet efektiv;garantuar rend kushtetues dhe ligjor;siguruar stabilitet institucional;marrë vendime politike pa bllokada të përsëritura.

Sa herë që këto elemente cenohen, dëmtohet jo vetëm funksionimi i brendshëm i shtetit, por edhe pozita e tij ndërkombëtare.

Prandaj, sfida e Kosovës është e dyfishtë: mbrojtja nga presioni i jashtëm dhe forcimi i funksionalitetit të brendshëm shtetëror.

Në përfundim, mund të thuhet se Serbia vazhdon të ndjekë një strategji të ndikimit rajonal dhe të ruajtjes së çështjes së Kosovës si të hapur në planin politik ndërkombëtar. Megjithatë, suksesi i kësaj strategjie varet në masë të madhe nga dobësitë e brendshme të Kosovës.

Prandaj, përgjigjja më e fuqishme ndaj çdo forme presioni apo jofunksionalizimi është forcimi i unitetit politik shqiptar, konsolidimi institucional dhe ndërtimi i një vizioni të përbashkët shtetëror.

Vetëm një Kosovë e fortë nga brenda mund të jetë e pakontestueshme nga jashtë dhe e aftë të ecë me siguri drejt integrimit të plotë euroatlantik.