Fatmir Terziu: Urrejtja

Urrejtja

Tregim

Urrejtja ishte ngjizur shumë kohë më parë se të vinte gëzimi i ardhjes në jetë të djalit të vetëm, Markos. Kishte ardhur më saktë kohë më parë se të hidheshin edhe themelet e shtëpisë së tij, para vreshtave, madje edhe para se të parët e tyre të blinin tokë në hapësirën e begatë të fshatit Çabra. Ajo ishte trashëguar si një fjalë e pashkruar, si një frikë që pëshpëritej brez pas brezi, pa u pyetur kurrë dhe pse. Marko i vogël jetonte brenda asaj trashëgimie, pa e ditur ende emrin e saj. Ai ishte nga komuniteti serb dhe jetonte me prindërit në një shtëpi të rregullt, ku mëngjeset zgjonin heshtjen, jo zërat e sobës, apo aromën e bukës së pjekur. Marko këndonte shpesh këngë patriotike, ku shquhej urrejtja, si për t’i dhënë zë një bote që nuk e kuptonte ende, por që e ndiente thellë, pa barriera e pa hije. Ai dinte shumë për moshën e tij. Dinte kur një njeri ishte i trishtuar, kur një fjalë ishte e padrejtë, kur një heshtje ishte e rëndë. Dhe dinte edhe për Agimin.

Agimi jetonte shumë afër, por miqësia e tyre ndodhte larg syve të të rriturve. Ata takoheshin në vende ku shtëpitë nuk shihnin dhe ku fjalët e mëdha nuk arrinin. Ishte sikur miqësia e tyre të ishte një shkelje e heshtur e një ligji të vjetër, të pashkruar, që askush nuk e mbante mend kush e kishte nxjerrë. Agimi gjithmonë ndante bukën, ëmbëlsirat dhe ushqimet që gatuante nëna e tij. Për të, ndarja ishte gjë e natyrshme. Ndryshe nga shtëpia e Markos, ku nëna e tij, zonjë e rregullt, nuk gatuante kurrë dhe restorantet zëvendësonin tryezën familjare.

Babai i Markos kishte blerë shumë vreshta. Pasuria mbi tokën ishte krenaria e tij, dëshmia e forcës dhe e pushtetit. Një ditë, kur puna u shtua, ai kërkoi punëtorë nga fshati. Kur erdhi edhe babai i Agimit, babai i Markos foli me zë të lartë, me atë ton që nuk ishte thjesht mburrje, por një kujtesë e vjetër e hierarkisë:

- Ja, ky është babai i Agimit. Tani ka ardhur të punojë në vreshtat tona.

Në atë çast, urrejtja u përpoq të merrte frymë. Marko u ndal. Gëzimi i zakonshëm iu shua në fytyrë. Babai i tij e vuri re dhe iu afrua.

- Çfarë të shqetëson? - i pëshpëriti.

Marko e pa drejt e në sy dhe foli me pafajësinë që nuk njeh histori, as kufij.

- Baba… ai nuk ka bisht. Ecën me dy këmbë. Është edhe më i bukur e më i fortë se ti.

Fjalët ranë në tokë si gurë të vegjël mbi një varr të vjetër. Në to nuk kishte urrejtje, por zhveshje të saj. Një fëmijë që nuk e kishte mësuar ende gënjeshtrën shekullore, po e çmontonte atë me një fjali të thjeshtë. Babai i Markos u shtang. Heshti. Heshtja e tij mbante peshën e brezave që kishin folur shumë e kishin menduar pak. Në vreshta, burrat nisën punën. Dielli ngrihej ngadalë dhe rrushi shkëlqente si rruaza jeshile. Babai i Agimit punonte në heshtje, me një përulësi që nuk kërkonte më shumë se dinjitet. Djersa i rridhte ballit, duart i lëviznin me përvojë. Marko u ul nën hijen e një peme dhe pa dy burrat krah për krah. Për herë të parë, nuk pa dallime. Pa vetëm njerëz.

Agimi iu afrua dhe, pa folur, ndau bukën në dysh. Në atë copë buke nuk kishte kombësi, as gjuhë, as histori gjaku. Vetëm jetë. Marko kafshoi ngadalë dhe ndjeu se diçka e rëndë, që nuk e kishte mbajtur kurrë me vetëdije, po largohej nga shpirti i tij. Ndërsa dita zgjatej, zërat u pakësuan. Vetëm puna fliste. Babai i Markos nuk mburrej më. Lëvizjet i kishte më të qeta, sikur fjalët e djalit t’i kishin hapur një çarje në bindjet e vjetra. Në pushim, ai zgjati një copë rrush drejt babait të Agimit. Ishte një gjest i vogël, por për urrejtjen shekullore ishte një goditje e rëndë. Në mbrëmje, kur puna mbaroi, babai i Markos pagoi punëtorët. Kur erdhi radha e babait të Agimit, u ndal një çast.

- Faleminderit për punën, - tha, me një zë më njerëzor se zakonisht.

Në rrugën e kthimit, Marko ecte pranë tij. Nuk këndonte. Ishte i qetë.

- Nganjëherë, - tha babai i Markos, - fëmijët shohin më larg se ne.

Marko buzëqeshi. Diku larg, Agimi po e priste. Dhe urrejtja, ajo e vjetra, ajo shekullorja, mbeti pas tyre, e lodhur, e çarmatosur për një çast, e vetëdijshme se nuk lindte me njeriun, por se mund të vdiste prej tij.