top of page

Fatmir Terziu: QESHAKARIZM

12 hours ago
4 min read

 

Qeshakarizm! Një fjalë që, në rrethana të zakonshme, mund të tingëllojë si një lojë me kuptimin, por që në politikë merr peshën e një akuze, të një diagnoze dhe, ndoshta, të një pasqyre ku mund të shihet një pjesë e mirë e realitetit shqiptar. Ajo u artikulua nga Elisa Spiropali në përballjen me moderatoren Grida Duma, në emisionin „Top Story“ të Top Channel, më 19 nëntor 2026, në një moment kur diskutimi për përjashtimin nga forumet e Partisë Socialiste mori një drejtim tjetër. Kur njëri prej të pranishmëve e cilësoi situatën si përjashtim, Spiropali ndërhyri me një formulim që tërhoqi vëmendjen: „Ju e quani përjashtim, por ky është qeshakarizm“.

Në pamje të parë, mund të duket si një korrigjim terminologjik, si një përpjekje për t'i dhënë një emër tjetër një zhvillimi brenda një partie politike. Por fjala mbart më shumë sesa një kundërshtim ndaj mënyrës se si ishte përshkruar një vendim. Ajo prek seriozitetin e institucioneve partiake, kuptimin e procedurave, marrëdhënien midis individit dhe strukturës dhe, mbi të gjitha, mënyrën se si ushtrohet pushteti. Sepse kur një proces politik nuk shpjegohet, kur një vendim nuk merr formën e një vendimi dhe kur përgjegjësia humbet në mjegullën e interpretimeve, atëherë problemi nuk është më vetëm ai që largohet apo ai që qëndron. Problemi është vetë mekanizmi që prodhon këtë paqartësi. Këtu nis paradoksi. Një forcë politike që ka ushtruar pushtetin për vite me radhë, që ka ndërtuar një mekanizëm të gjerë organizativ dhe që pretendon të përfaqësojë modernizimin e shoqërisë, nuk mund ta trajtojë debatin e brendshëm si një shqetësim që zgjidhet me heshtje, largim apo interpretime të prodhuara pas mbledhjeve. Nëse një anëtar apo drejtues ka shkelur rregullat, ekzistojnë statutet dhe procedurat përkatëse. Nëse ka kundërshtuar drejtimin, ekziston debati politik. Nëse ka humbur besimin e shumicës, ekzistojnë mekanizmat demokratikë për ta shprehur këtë. Por kur këto rrugë zëvendësohen me vendime të paqarta, atëherë nuk është më individi që vihet në diskutim, por vetë mënyra se si funksionon organizimi politik.

Megjithatë, „qeshakarizmi“ nuk duhet parë vetëm si një akuzë e Spiropalit ndaj mënyrës se si është trajtuar ajo. Kjo fjalë mund të kthehet edhe në një pasqyrë për të gjithë klasën politike. Sepse politika shqiptare ka kohë që po përjeton një deformim të marrëdhënies midis seriozitetit të përgjegjësisë dhe lehtësisë me të cilën trajtohen pasojat e saj. Konfliktet paraqiten si drama personale, mbledhjet partiake kthehen në burime hamendësimesh, deklaratat e mëdha konsumohen brenda një cikli lajmesh dhe problemet që prekin qytetarët mbeten në pritje të një zgjidhjeje që nuk vjen. Kështu, publiku ftohet të ndjekë episodin e radhës, ndërsa çështjet themelore të qeverisjes humbasin në zhurmën e përplasjeve. Në të njëjtën intervistë, Spiropali e zgjeroi përplasjen përtej raportit të saj me Edi Ramën, duke kritikuar edhe modelin e qeverisjes që, sipas saj, përfaqëson Belinda Balluku. Ajo foli për abuzimin me pushtetin, për mungesën e kontrolleve dhe për nevojën që Partia Socialiste të përballet me mënyrën se si funksionojnë marrëdhëniet e saj të brendshme. Këto janë akuza politike të rënda, të cilat nuk mund të marrin vlerën e së vërtetës vetëm sepse janë artikuluar në një studio televizive. Por ato ngrenë pyetje që meritojnë përgjigje publike.

Nëse brenda një partie nuk funksionojnë më kontrollet, nëse forumet nuk janë më hapësira të debatit dhe nëse vendimmarrja përqendrohet në marrëdhënie personale, atëherë problemi nuk është vetëm një përplasje midis dy apo më shumë individëve. Është një problem i kulturës së pushtetit, i përgjegjësisë dhe i vetë kuptimit të demokracisë së brendshme. Një parti nuk mund të kërkojë demokraci në shoqëri, ndërsa brenda saj e trajton mendimin ndryshe si një bezdi organizative. Nuk mund të flasë për konkurrencë politike, nëse konkurrenca shihet si kërcënim për autoritetin e drejtuesit. Por këtu lind edhe një pyetje tjetër, ndoshta më e vështira: ku ishte kjo kritikë kur mekanizmi funksiononte në favor të atyre që sot e vënë në dyshim? A mund të flitet për mungesë demokracie vetëm në çastin kur vendimmarrja prek pozicionin personal? A mund të kërkohet hapja e garës dhe reformimi i një partie pa u bërë më parë një bilanc i rolit që vetë kritikuesit kanë pasur në ndërtimin dhe mbajtjen e këtij sistemi? Këto pyetje nuk e zhvlerësojnë kritikën e Spiropalit, por e bëjnë atë më të nevojshme dhe më të plotë. Demokracia nuk është një e drejtë që zbulohet vetëm kur humbet një post; ajo është një përgjegjësi që duhet ushtruar edhe kur je në qendër të pushtetit. Në këtë kuptim, sfida e hapur ndaj Edi Ramës për garën e drejtimit të Partisë Socialiste është më shumë se një episod i një konflikti politik. Ajo vendos përballë opinionit publik çështjen e konkurrencës brenda partisë, të raportit midis kryetarit dhe strukturave, si dhe të mundësisë që një forcë politike të mos identifikohet përjetësisht me një individ. Por një sfidë e tillë duhet të kalojë nga deklarata në parime, nga retorika në rregulla dhe nga pakënaqësia personale në një platformë të qartë ndryshimi. Përndryshe, rrezikon të mbetet një tjetër episod i spektaklit politik që kritikon.

Në fund të fundit, Shqipëria nuk ka nevojë për një politikë që i ofron publikut vetëm përplasje, kundërpërgjigje, deklarata të forta dhe fjalë që bëhen tituj lajmesh. Ka nevojë për një politikë që di të shpjegojë vendimet, të pranojë gabimet, të respektojë rregullat dhe të japë llogari. Qytetari nuk e mat demokracinë me numrin e debateve televizive, por me ndikimin e saj në jetën e përditshme, në drejtësi, në ekonomi, në arsim dhe në dinjitetin e institucioneve. Fjala „qeshakarizm“, në këtë rast, mund të mbetet një moment i fortë televiziv, por vlera e saj nuk qëndron te efekti që prodhon në ekran. Ajo qëndron te pyetja që lë pas: kur politika fillon të duket si një farsë, kush duhet të qeshë dhe kush duhet të mbajë përgjegjësi? Kur një vend nuk qesh institucionet e tij bëhen qesharake. Ai paguan çmimin e kësaj gjendjeje. Dhe zakonisht nuk e paguajnë ata që janë ulur përballë kamerave, por ata që i ndjekin nga larg, me shpresën se një ditë politika do të pushojë së qeni spektakël dhe do të bëhet më në fund shërbim publik. Kjo është arsyeja pse „qeshakarizmi“ nuk duhet të mbetet një fjalë e një nate televizive. Duhet të kthehet në një thirrje për të parë me seriozitet atë që politika, prej kohësh, po përpiqet ta kalojë si diçka të zakonshme.

Comments


Shkrimet e fundit

bottom of page