Fatmir Terziu: Ore, mirë, po thjesht po ju pyes: A jeni ende me monizmin?!

Ka një pyetje që po endet në ajër, e thjeshtë në formë, por e rëndë në përmbajtje: a kemi mbetur ende peng i një mendësie që nuk largohet, edhe pse sistemi politik ka ndryshuar prej dekadash? Sepse kur sheh mënyrën si zhvillohen ngjarjet politike, si reagojnë institucionet dhe si përplasen palët, të lind dyshimi se monizmi nuk është më një sistem, por një refleks.

Edi Rama është tashmë kryeministri më jetëgjatë në historinë e vendit. Një fakt që në vetvete mund të lexohet në disa mënyra: si stabilitet, si dominim politik, apo si mungesë alternative reale. Por kur pushteti zgjatet shumë, rreziku nuk është thjesht lodhja e publikut është ngurtësimi i sistemit. Në anën tjetër, opozita po përgatitet për protestën e saj të shtatë kombëtare. Kërkesa është e qartë: dorëheqja e kryeministrit dhe largimi i qeverisë. Tubimi pritet të nisë në mbrëmje, përpara Kryeministrisë, me një skenar që këtë herë rikthen fjalimet politike, një kthim te fjala, pas një faze ku protestat u shoqëruan më shumë me tension, marshime dhe akte simbolike force. Kjo lëvizje ngre një tjetër pyetje: a po rikthehet politika te komunikimi, apo thjesht po riciklon format e saj pa prekur thelbin? Sepse protestat nuk janë vetëm numra dhe skenarë. Ato janë termometri i një shoqërie që kërkon të dëgjohet. Por nëse dëgjimi mungon nga ana tjetër, atëherë edhe zëri më i fortë rrezikon të humbasë në jehonë.

Akuzat për korrupsion, përfshirë rastin e përfolur të Belinda Ballukut dhe përplasjet institucionale rreth drejtësisë, vetëm sa e shtojnë këtë ndjesi mosbesimi. Kur drejtësia perceptohet si e bllokuar nga vota politike, atëherë qytetari fillon të pyesë: kush e kontrollon kë? Ndërkohë, mbi 1 mijë forca policore pritet të jenë në terren. Një tjetër simbol i një realiteti ku shteti përgatitet më shumë për përballje sesa për dialog. Dhe ky është thelbi i problemit: kur politika sheh kundërshtarin si armik dhe jo si alternativë, atëherë demokracia fillon të ngjajë me një garë të mbyllur.

Pyetja mbetet e hapur: a është kjo një demokraci funksionale që kalon kriza ciklike, apo një sistem që nuk ka dalë kurrë plotësisht nga hija e së kaluarës? Sepse monizmi nuk është vetëm mungesë partish është mungesë mendësie pluraliste. Dhe në fund, qytetari i zakonshëm nuk kërkon spektakël. Ai kërkon përgjigje. Kërkon institucione që funksionojnë, drejtësi që nuk negociohet dhe një politikë që nuk e trajton pushtetin si pronë personale. Ndaj pyetja nuk është retorike. Është reale, madje urgjente: a jemi ende me monizmin, apo thjesht kemi ndryshuar emrin e tij?