top of page

Fatmir Terziu: Kur nëna i jep gji foshnjës – një himn për jetën, identitetin dhe dashurinë

12 hours ago
3 min read

 

Poezia e Sakip Camit, “Kur nëna i jep gji foshnjës”, vjen si një përjetim i thjeshtë në dukje, por me një përmbajtje të gjerë njerëzore, emocionale dhe simbolike. Në pak vargje, autori ndalet përpara një prej akteve më të natyrshme të jetës njerëzore, atij të mëmësisë, dhe përpiqet ta shndërrojë në një çast poetik ku ndërthuren bukuria, përkushtimi, vazhdimësia dhe dashuria. Nëna, e ulur në një stol, duke ushqyer foshnjën, nuk është thjesht një figurë e zakonshme e përditshmërisë, por bëhet qendra e një tabloje ku vetë natyra duket sikur merr pjesë në mrekullinë e jetës. Shiu që pushon dhe dielli që ngroh krijojnë një sfond të butë simbolik, sikur edhe bota e jashtme të ndiejë nevojën për t'i lënë vend këtij çasti të veçantë. Kështu, autori nuk e sheh mëmësinë vetëm si një funksion biologjik, por si një akt të lartë njerëzor, ku dhënia e jetës merr kuptimin e saj më të plotë.

Vlera e poezisë qëndron pikërisht në këtë zhvendosje nga e zakonshmja drejt së jashtëzakonshmes. Një nënë që ushqen fëmijën e saj është një pamje që mund të shihet çdo ditë, në shumë vende dhe në shumë rrethana, por poeti arrin të ndalet përpara saj dhe ta shohë me një ndjeshmëri që kapërcen pamjen e jashtme. Vargu “Foshnja prej nënës së saj jetë merr” përmbledh në mënyrë të drejtpërdrejtë thelbin e kësaj marrëdhënieje. Në këtë akt nuk jepet vetëm ushqimi, por edhe siguria e parë, ngrohtësia e parë dhe ndjenja e parë e përkatësisë. Përpara se fëmija të njohë fjalën, gjuhën, familjen, vendin apo shoqërinë, ai njeh praninë e nënës. Në këtë kuptim, nëna bëhet rrënja e parë e identitetit njerëzor, ndërsa gjiri i saj shndërrohet në një simbol të vazhdimësisë së jetës dhe të lidhjes së pandërprerë midis brezave.

Një dimension tjetër që e bën poezinë të ndjeshme është mënyra se si paraqitet dashuria. Ajo nuk vjen përmes deklaratave, premtimeve apo fjalëve të mëdha, por përmes një dhurimi të heshtur, të natyrshëm dhe të pakushtëzuar. Foshnja nuk di të falënderojë, nuk e njeh ende kuptimin e sakrificës dhe nuk mund ta shprehë mirënjohjen, por nëna i jep gjithçka që i nevojitet për të jetuar. Kjo është një nga format më të pastra të dashurisë njerëzore: të japësh pa pritur, të ushqesh pa kërkuar shpërblim dhe të përkushtohesh pa pasur nevojë për dëshmitarë. Prandaj vargu “Jo vetëm e bukur, nëna është hyjnore” nuk duhet lexuar vetëm si një vlerësim i bukurisë fizike të gruas, por si një ngritje poetike e figurës së nënës në lartësinë e një simboli të shenjtë njerëzor.

Edhe përfundimi, ku poeti shprehet se “Toka ndal rrotullimin dhe mrekullohet”, përpiqet ta zgjerojë çastin përtej kufijve të një përjetimi individual. Toka këtu bëhet dëshmitare e një mrekullie që përsëritet në çdo brez, por që nuk e humbet kurrë fuqinë e saj. Në këtë mënyrë, poezia fiton një përmasë universale, sepse mëmësia nuk njeh kufij gjeografikë, gjuhësorë apo kulturorë. Ajo është një përvojë që i bashkon njerëzit përpara çdo dallimi dhe që e vendos jetën në qendër të çdo vlere njerëzore.

Nga pikëpamja estetike, poezia ka një bërthamë të bukur emocionale dhe një figurë qendrore me potencial të konsiderueshëm simbolik. Thjeshtësia e gjuhës i shkon natyrës së temës, ndërsa ndërthurja e pamjes së nënës me ndryshimin e motit krijon një atmosferë të ngrohtë dhe njerëzore. Sigurisht, disa vargje mund të thelloheshin më tej përmes figuracionit, në mënyrë që emocioni të mos shprehej vetëm drejtpërdrejt, por të përjetohej edhe përmes imazheve poetike. Megjithatë, forca e poezisë nuk qëndron te ndërlikimi i fjalës, por te sinqeriteti i vështrimit dhe te aftësia për të dalluar madhështinë në një çast të zakonshëm.

Në fund, “Kur nëna i jep gji foshnjës” mund të lexohet si një himn i vogël për jetën, por edhe si një kujtesë për një të vërtetë të madhe njerëzore: çdo identitet nis nga një përqafim, çdo rrugëtim nis nga një dorë që të mban dhe çdo dashuri e mëvonshme e ka diku në thellësi kujtimin e asaj dashurie të parë. Sakip Cami, duke u ndalur përpara këtij çasti, na kujton se madhështia e njeriut nuk gjendet gjithmonë në veprat e mëdha, në emrat e njohur apo në gjurmët që lëmë në histori, por shpesh në ato veprime të heshtura përmes të cilave jeta i dorëzohet jetës. Dhe kur një nënë i jep gji foshnjës, nuk ushqehet vetëm një fëmijë; aty ripërtërihet një familje, vazhdon një identitet dhe dëshmohet dashuria në formën e saj më të hershme, më të natyrshme dhe më njerëzore.

Comments


Shkrimet e fundit

bottom of page