Anjeza Musollari: ZËRI QË DOGJI HESHTJEN

Roman Oleksiv dhe fëmijët e luftës që i flasin Evropës

Luftërat nuk fillojnë me fëmijë, por gjithmonë përfundojnë mbi ta. Roman Oleksiv nuk është një simbol i zgjedhur nga propaganda. Ai është një fëmijë që mbijetoi, dhe pikërisht për këtë arsye, flet.

Një sallë pushteti që nuk ishte gati për një fëmijë

Parlamenti Evropian është ndërtuar për vendime, jo për lot. Për rregullore, jo për dhimbje. Për strategji, jo për plagë. Dhe megjithatë, atë ditë, një fëmijë e çarmatosi këtë arkitekturë pushteti.

Roman Oleksiv qëndronte në një podium ku zakonisht flasin burra e gra me përvojë dekadash politike. Ai kishte vetëm 11 vjet jetë dhe plagë që do t’i mbante përjetë. Heshtja që mbretëroi nuk ishte respekt formal, ishte tronditje.

Vinitsja para raketës: një qytet i zakonshëm

Para se të bëhej titull lajmi, Vinitsja ishte thjesht një qytet. Njerëzit pinin kafe, fëmijët shkonin në shkollë, nënat mbanin për dore bijtë e tyre. Lufta ishte diçka që ndodhte “diku tjetër”.

Kjo është gënjeshtra më e madhe e luftës: se ajo qëndron larg. Vinitsja e mësoi këtë në mënyrën më brutale.

14 korrik 2022: dita që e ndau jetën në para dhe pas

Raketa nuk bëri dallim. Nuk pyeti kush ishte ushtar, kush fëmijë, kush nënë. Ajo ra dhe mori gjithçka që gjeti përpara.

Halyna Oleksiv, nëna e Romanit, u vra menjëherë. Roman mbijetoi, por me një trup të djegur dhe një jetë të shkatërruar. Një fëmijë nuk është kurrë gati të humbasë nënën dhe asnjë fëmijë nuk duhet ta bëjë këtë për shkak të luftës.

Spitali si shtëpi, dhimbja si rutinë

36 operacione. Çdo shifër është një histori më vete. Çdo operacion është një ditë frike, dhimbjeje dhe shprese. Roman u rrit në korridoret e spitaleve më shpejt sesa në oborret e shkollës.

Mjekët flasin për raste klinike. Ky ishte një rast njerëzor.

Plagët që nuk mbyllen me qepje

Plagët fizike shërohen, thonë mjekët. Trauma jo gjithmonë. Roman jeton me kujtimet e zhurmës, të flakës, të mungesës. Lufta vazhdon edhe kur raketat ndalen – brenda fëmijëve.

Shkolla pas luftës: një normalitet i brishtë

Rikthimi në shkollë ishte një fitore e vogël, por e madhe. Librat nuk e zëvendësojnë nënën, por i japin fëmijës një arsye për të vazhduar. Roman u kthye jo si viktimë, por si dëshmitar.

Një çmim presidencial dhe pesha e simbolit

Kur Presidenti i Ukrainës e nderoi Romanin, ai nderoi më shumë se një fëmijë. Ai nderoi të gjithë fëmijët që lufta i ka rritur para kohe. Por Roman nuk u ndje hero. Ai u ndje fëmijë që donte nënën.

Dëshmia që theu përkthimin

Përkthyesja që shpërtheu në lot nuk dështoi profesionalisht. Ajo fitoi njerëzisht. Lotët e saj u bënë përkthimi më i saktë i dhimbjes së Romanit.

Kur fëmija flet, politika hesht

Roman nuk foli për NATO-n, sanksionet apo strategjitë. Ai foli për fëmijët. Dhe pikërisht për këtë arsye, ai foli më fort se çdo fjalim politik.

Evropa dhe përgjegjësia morale

Evropa e dëgjoi Romanin. Pyetja është: a do ta mbajë mend? Historia do ta gjykojë jo nga lotët, por nga veprimet.

Fëmijët e luftës si kujtesë kolektive

Roman Oleksiv nuk është i vetmi. Ai është një nga mijëra. Ky libërth nuk është vetëm për të, por për të gjithë ata fëmijë që nuk patën mundësi të flasin.

Zëri që mbetet

Kur fëmijët flasin për luftën, bota duhet të heshtë dhe të dëgjojë. Sepse në zërin e tyre është e vërteta më e pastër: asnjë luftë nuk është e drejtë kur djeg fëmijë.