Anjeza Musollari: NËNA QË JETON BRENDA NESH

Ka disa fjalë që nuk kanë nevojë për shpjegim. Mjafton t’i dëgjosh dhe diçka lëviz menjëherë brenda teje. Fjala “nënë” është njëra prej tyre. Ajo nuk është thjesht një emër. Është kujtesa e parë emocionale e njeriut. Është zëri që dëgjojmë para se të kuptojmë botën. Është dora që na mban kur rrëzohemi për herë të parë dhe mungesa që na dhemb më gjatë se çdo humbje tjetër.

Çdo vit, Maji rikthehet si një ditë për të nderuar nënën. Rrugët mbushen me lule. Rrjetet sociale me fotografi e dedikime. Dyqanet me dhurata. Por përtej festimeve, kjo ditë duhet të jetë edhe një moment ndalese njerëzore.

Një çast reflektimi për të kuptuar sa shumë nga ajo që jemi lidhet me figurën e nënës. Me dashurinë që morëm prej saj. Me mungesën që na la. Me plagët që trashëguam. Me forcën që na mësoi pa fjalë.

Sepse ka mijëra mënyra për të qenë nënë.

Ka nëna që bëhen strehë në një botë të ashpër. Ka nëna që mbajnë familje të tëra mbi supe pa u ankuar kurrë. Ka nëna që fshehin lotët natën vetëm që fëmijët të mos kenë frikë ditën. Ka nëna që e shndërrojnë varfërinë në dinjitet dhe mungesën në dashuri.

Por ka edhe nëna që janë lodhur nga jeta. Nëna që nuk kanë ditur si të përqafojnë sepse vetë nuk janë përqafuar kurrë. Nëna që kanë mbijetuar mes dhimbjesh, heshtjesh dhe sakrificash aq të mëdha, sa ndonjëherë kanë harruar si të tregojnë butësi.

Dhe pikërisht këtu fillon e vërteta më e vështirë njerëzore: jo çdo nënë di të dojë në mënyrën që fëmija ka nevojë.

Shoqëria jonë është mësuar ta shohë nënën si figurë të paprekshme. Si një simbol të shenjtë ku nuk lejohet asnjë pyetje, asnjë reflektim, asnjë dobësi njerëzore. Por nëna, para se të jetë simbol, është njeri. Ka frikëra. Ka lodhje. Ka plagë të vjetra. Ka zhgënjime që nuk i ka treguar askujt.

Shpesh harrojmë se edhe nënat kanë qenë dikur vajza të vogla që kërkonin dashuri.

Në Shqipëri, figura e nënës ka mbajtur mbi vete historinë e një populli të tërë. Nëna shqiptare ka kaluar luftëra, emigrime, varfëri, humbje, diktaturë, pritje të gjata dhe net pa gjumë. Ka rritur fëmijë ndërsa burrat ishin larg. Ka punuar në heshtje. Ka sakrifikuar ëndrrat e veta që fëmijët të kishin një të ardhme më të mirë.

Por askush nuk pyeti shpesh: Kush e mbështeti nënën? Kush ia dëgjoi lodhjen? Kush ia kuptoi vetminë?

Ndoshta për këtë arsye ka kaq shumë dhimbje të heshtura në marrëdhëniet familjare shqiptare. Breza të tërë janë rritur me dashuri që nuk dinte të shprehej. Me prindër që sakrifikonin gjithçka, por nuk dinin të thoshin “të dua”. Me nëna që të ushqenin, të mbronin, por nuk arrinin të të përqafonin emocionalisht.

Dhe megjithatë, edhe ajo dashuri e heshtur mbetet dashuri.

Ka njerëz që kalojnë gjithë jetën duke kërkuar miratimin e nënës. Ka të tjerë që ecin me plagën e fjalëve që ajo tha në zemërim. Ka bij e bija që nuk arritën kurrë ta kuptonin nënën derisa u bënë vetë prindër. Dhe ka nga ata që edhe në moshë të thyer, në momentet më të errëta të jetës, pëshpërisin pa vetëdije:“Nanë…”

Sepse njeriu kthehet gjithmonë tek burimi i parë i dashurisë.

 “Ka mijëra mënyra për të qenë nënë”, me forcën e rrallë të një pasqyre shpirtërore. Ajo nuk gjykon. Nuk akuzon. Nuk kërkon fajtorë. Vetëm na kujton se marrëdhënia me të është lidhja më e fortë dhe më e ndërlikuar që ekziston në jetën njerëzore.

Ajo mund të jetë strehë. Por edhe stuhi. Mund të jetë dritë. Por edhe mungesë.

Mund të jetë forca që të shpëton. Por edhe heshtja që të lëndon.

Dhe kjo nuk e bën nënën më pak të rëndësishme. Përkundrazi. E bën më reale.

Në kohën moderne, kur bota po bëhet gjithnjë e më e ftohtë emocionalisht, figurës së nënës po i shtohen barrë të reja. Gratë sot punojnë më shumë, lodhen më shumë, përballen me ankth, pasiguri ekonomike dhe vetmi emocionale.

Shoqëria pret prej tyre të jenë perfekte, nëna perfekte, bashkëshorte perfekte, profesioniste perfekte.

Por askush nuk është perfekt.

Dhe ndoshta tragjedia më e madhe e kohës sonë është se njerëzit po humbasin aftësinë për të kuptuar lodhjen emocionale të njëri-tjetrit.

Shumë nëna sot buzëqeshin në publik dhe qajnë në heshtje. Shumë ndihen fajtore sepse nuk arrijnë të jenë gjithçka që bota kërkon prej tyre. Shumë mbajnë barrë psikologjike që askush nuk e sheh.

Ndërsa fëmijët rriten mes teknologjisë, ekranit dhe mungesës së komunikimit të vërtetë emocional.

Në një botë ku njerëzit flasin më shumë se kurrë, por dëgjojnë më pak se kurrë, kjo është një thirrje për t’u kthyer tek ndjeshmëria njerëzore. Tek përqafimi. Tek fjala e butë. Tek prania.

Sepse fëmijët nuk rriten vetëm me ushqim apo shkollë. Ata rriten me ndjenjën se janë të dashur.

Dhe mungesa e kësaj ndjenje krijon boshllëqe që shpesh zgjasin gjithë jetën.

Ka njerëz që bëhen të suksesshëm, por vazhdojnë të ndihen të zbrazët.Ka të tjerë që kanë gjithçka materialisht, por ende kërkojnë ngrohtësinë që nuk morën në fëmijëri.Ka njerëz që nuk arrijnë të duan sepse askush nuk ua mësoi dashurinë pa frikë.

Dhe kështu, plagët kalojnë nga një brez tek tjetri.

Por ky cikël mund të ndalet…..

Mund të ndalet kur një nënë vendos të mos ia trashëgojë fëmijës frikën që ka trashëguar vetë. Kur një baba mëson të flasë me butësi. Kur një familje zgjedh dialogun në vend të heshtjes. Kur një njeri mëson të falë.

Sepse dashuria nuk është perfeksion.Është përpjekje.

Në fund, secili prej nesh mbart brenda vetes diçka nga nëna e vet. Disa mbajnë zërin e saj. Disa buzëqeshjen. Disa forcën për të mbijetuar. Disa plagët që ende dhembin. Por askush nuk del i pandikuar prej saj.

Edhe kur largohet nga kjo botë, nëna mbetet. Në mënyrën si prekim fëmijët tanë. Në mënyrën si kemi frikë. Në mënyrën si dashurojmë. Në mënyrën si lutemi në heshtje. 

Ajo bëhet pjesë e shpirtit tonë.

Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse humbja e nënës është një nga dhimbjet më të mëdha njerëzore. Sepse kur ikën ajo, njeriu nuk humbet vetëm një person. Humb vendin ku ndihej fëmijë.

Ndoshta dhurata më e bukur për nënën nuk është një tufë lulesh. Është koha. Është një telefonatë. Një përqafim i sinqertë. Një “faleminderit” që nuk është thënë kurrë. Një “më fal” i vonuar. Një përpjekje për ta kuptuar atë jo si simbol, por si njeri.

Sepse një ditë, kur zëri i saj të mos dëgjohet më në shtëpi, do ta kuptojmë se sa shumë prej jetës sonë mbante ai zë.

Dhe atëherë, ndoshta shumë vonë, do të kuptojmë se nëna nuk ishte thjesht personi që na rriti.

Ajo ishte vetë ndjenja e shtëpisë.

Prandaj, “Ditën e Nënës”, le të mos festojmë vetëm figurën ideale të saj. Le të nderojmë lodhjen e saj. Heshtjen. Sakrificën. Gabimet. Përpjekjet. Dashurinë që ndonjëherë nuk dinte si të shprehej.

Sepse në fund, secila nënë mbetet brenda nesh: si një lutje, si një mall,si një plagë e heshtur, apo si një dritë që nuk shuhet kurrë.

Dhe ndoshta, e gjithë pjekuria e njeriut  fillon në çastin kur ai arrin të kuptojë se edhe nënat kanë pasur nevojë të shpëtoheshin nga dikush.