Anjeza Musollari: "Fëmijët e Luftës, Fëmijët e Luksit: Dy Botë, Një Njerëzim"

Në Ditën Ndërkombëtare të Fëmijëve, një reflektim mbi pabarazitë, luftërat, arsimin dhe sfidat që formësojnë fëmijërinë në shekullin XXI.

Qershor, sheshet mbushen me ngjyra, parqet me të qeshura dhe ekranet me urime për fëmijët. Në shumë vende të botës organizohen aktivitete festive, shpërndahen dhurata dhe flitet për rëndësinë e fëmijërisë. Është një ditë që na kujton pafajësinë, gëzimin dhe shpresën që mishërojnë fëmijët.

Por përtej tullumbaceve, lodrave dhe festimeve, ekziston një pyetje që duhet të na shqetësojë të gjithëve: A është 1 Qershori vetëm një ditë feste apo një ditë reflektimi për mënyrën se si bota i trajton fëmijët?

Nëse shikojmë përtej kufijve të qytetit tonë, përtej fotografive të bukura që mbushin rrjetet sociale dhe përtej aktiviteteve simbolike, do të përballemi me një realitet shumë më të ndërlikuar. Miliona fëmijë në mbarë botën nuk e njohin festën. Ata nuk kanë lodra, nuk kanë shkolla, nuk kanë siguri. Për ta, 1 Qershori është një ditë si gjithë të tjerat, e mbushur me pasiguri, uri, dhunë ose frikë.

Kjo është arsyeja pse ‘Dita e Fëmijëve’ nuk duhet të jetë vetëm një festë kalendarike. Ajo duhet të jetë një pasqyrë ku shoqëria njerëzore sheh veten dhe gjykon se sa afër apo larg është idealeve që pretendon se mbron.

FËMIJËRIA, E DREJTË APO PRIVILEGJ?

Në teori, çdo fëmijë ka të drejta të barabarta. Çdo fëmijë duhet të ketë mundësinë të jetojë, të mësojë, të luajë, të ushqehet, të mbrohet dhe të zhvillohet. Kjo është e shkruar në konventa ndërkombëtare, në kushtetuta dhe në deklarata solemne. Megjithatë, realiteti i shekullit XXI tregon se fëmijëria nuk është gjithmonë një e drejtë universale. Në shumë raste ajo është kthyer në një privilegj.

Vendi ku lind një fëmijë vazhdon të përcaktojë në mënyrë dramatike mundësitë e tij për jetën. Një fëmijë i lindur në një vend të zhvilluar ka shumë më tepër gjasa të marrë arsim cilësor, kujdes shëndetësor dhe siguri ekonomike sesa një fëmijë i lindur në një zonë konflikti apo në një rajon të goditur nga varfëria. Kjo pabarazi nuk është thjesht statistikë. Ajo përkthehet në jetë reale, në ëndrra të realizuara ose të shkatërruara, në mundësi të fituara ose të humbura.

Në një botë që flet për progres, teknologji dhe zhvillim, mbetet paradoksale që miliona fëmijë ende luftojnë për nevojat më bazike të ekzistencës.

FËMIJËT NË MES TË LUFTËRAVE

Asnjë tragjedi nuk e shfaq më qartë dështimin e njerëzimit sesa fati i fëmijëve në luftë. Në dekadat e fundit, konfliktet e armatosura kanë lënë pas miliona viktima të pafajshme. Midis tyre, më të pambrojturit janë fëmijët. Ata nuk marrin pjesë në vendimet politike. Nuk krijojnë konflikte. Nuk shkruajnë strategji ushtarake. Megjithatë, ata janë shpesh ata që paguajnë çmimin më të lartë. Shumë prej tyre humbasin familjet, shtëpitë dhe shkollat. Disa detyrohen të largohen nga vendi i tyre dhe të jetojnë si refugjatë. Të tjerë rriten mes bombardimeve, duke e njohur frikën përpara se të mësojnë alfabetin. Është e vështirë të imagjinohet se si ndihet një fëmijë që zgjohet çdo mëngjes me zhurmën e sirenave në vend të zërit të prindërve. Është e vështirë të kuptohet trauma e një fëmije që sheh shkatërrimin e gjithçkaje që njihte si shtëpi.

Kur shohim fotografi të fëmijëve mes rrënojave të qyteteve të shkatërruara, duhet të kuptojmë se ato nuk janë vetëm imazhe lajmesh. Ato janë dëshmi të dështimit kolektiv të njerëzimit për të mbrojtur më të pafajshmit.

DHUNA QË FSHIHET PAS DYERVE TË MBYLLURA

Jo të gjitha plagët e fëmijëve shkaktohen nga luftërat. Shumë prej tyre lindin në heshtje, brenda mureve të shtëpive, shkollave apo komuniteteve. Dhuna ndaj fëmijëve mbetet një problem i përhapur në çdo kontinent. Ajo nuk njeh kufij ekonomikë, kulturorë apo fetarë. Dhuna fizike, abuzimi emocional, neglizhenca dhe shfrytëzimi lënë gjurmë që shpesh zgjasin për gjithë jetën.

Një fëmijë i dhunuar nuk humbet vetëm qetësinë e momentit. Ai humbet besimin, sigurinë dhe ndonjëherë edhe aftësinë për të ndërtuar marrëdhënie të shëndetshme në të ardhmen. Shoqëria shpesh fokusohet tek plagët e dukshme, por plagët emocionale janë po aq të rënda. Ato nuk shihen në fotografi, por ndikojnë thellësisht në zhvillimin e individit.

Prandaj, mbrojtja e fëmijëve nuk duhet të jetë vetëm një detyrim ligjor. Ajo duhet të jetë një detyrim moral i çdo qytetari.

ARSIMI. RRUGA DREJT LIRISË

Nëse ekziston një mjet që mund të ndryshojë fatin e një fëmije, ai është arsimi. Një libër mund të hapë horizonte të reja. Një mësues mund të ndryshojë jetën e një brezi të tërë. Një shkollë mund të bëhet ura që lidh varfërinë me mundësinë.

Megjithatë, ende sot miliona fëmijë nuk kanë mundësi të ndjekin shkollën. Disa jetojnë larg institucioneve arsimore. Të tjerë detyrohen të punojnë për të mbijetuar. Disa pengohen nga konfliktet, diskriminimi apo mungesa e kushteve ekonomike. Kur një fëmijë mbetet jashtë shkollës, humbet jo vetëm ai, por humbet edhe shoqëria.

Historia ka treguar vazhdimisht se vendet që investojnë në arsim ndërtojnë ekonomi më të forta, institucione më demokratike dhe shoqëri më të qëndrueshme. Prandaj, arsimi nuk duhet parë si shpenzim. Ai është investimi më i rëndësishëm që mund të bëjë një komb.

BOTA E LUKSIT DHE VETMIA MODERNE

Në anën tjetër të realitetit global qëndrojnë fëmijët e luksit. Ata rriten në ambiente të sigurta, me teknologji moderne, udhëtime, aktivitete dhe mundësi që shumë bashkëmoshatarë të tyre as nuk mund t'i imagjinojnë. Megjithatë, edhe ky realitet ka sfidat e veta. Në një epokë të dominuar nga rrjetet sociale, performanca dhe konkurrenca, shumë fëmijë përjetojnë presion të madh psikologjik. Ankthi, stresi dhe ndjenja e vetmisë po bëhen gjithnjë e më të zakonshme.

Paradoksi i kohës sonë është se disa fëmijë vuajnë nga mungesa e bukës, ndërsa të tjerë nga mungesa e vëmendjes dhe afërsisë njerëzore. Kjo na kujton se mirëqenia e vërtetë nuk matet vetëm me pasuri materiale. Ajo ndërtohet mbi dashurinë, sigurinë emocionale dhe marrëdhëniet njerëzore.

TEKNOLOGJIA DHE SFIDAT E REJA

Fëmijët e sotëm po rriten në një botë krejtësisht ndryshe nga ajo e prindërve të tyre. Interneti ka hapur mundësi të jashtëzakonshme për mësim dhe komunikim. Megjithatë, ai ka sjellë edhe rreziqe të reja.

Bullizmi online, varësia nga ekranet, dezinformimi dhe izolimi social po bëhen probleme serioze. Fëmijët kanë nevojë jo vetëm për qasje në teknologji, por edhe për edukim mbi përdorimin e saj të sigurt dhe të përgjegjshëm.

Sfida e brezit tonë nuk është thjesht t'u japim fëmijëve pajisje moderne, por t'i ndihmojmë të ruajnë humanizmin në një botë gjithnjë e më digjitale.

ÇFARË BOTE PO U LËMË FËMIJËVE?

Kjo është pyetja më e rëndësishme që duhet të shtrojmë në çdo 1 Qershor. A po ndërtojmë një botë më të drejtë apo po thellojmë pabarazitë? A po investojmë në arsim apo në konflikte? A po dëgjojmë zërin e fëmijëve apo po vendosim për ta pa i përfshirë? A po krijojmë mundësi apo po ndërtojmë barriera?

Përgjigjet ndaj këtyre pyetjeve do të përcaktojnë jo vetëm fatin e brezave të ardhshëm, por edhe vetë të ardhmen e njerëzimit.

Më 1 Qershor festojmë fëmijët, por në të njëjtën kohë duhet të reflektojmë për përgjegjësinë tonë ndaj tyre. Një shoqëri matet jo nga pasuria e saj, as nga teknologjia apo fuqia ekonomike, por nga mënyra se si trajton fëmijët.

Nëse duam një botë më të mirë nesër, duhet të kujdesemi më shumë për fëmijët sot. Duhet të luftojmë varfërinë, të mbrojmë paqen, të garantojmë arsimin dhe të ndërtojmë institucione që vendosin interesin e fëmijës mbi çdo interes tjetër.

Le të mos mbetet 1 Qershori vetëm një ditë me balona dhe urime. Le të jetë një thirrje për ndërgjegje, një kujtesë për përgjegjësi dhe një premtim se çdo fëmijë, kudo në botë, meriton të jetojë i lirë, i sigurt, i arsimuar dhe i lumtur.

Sepse mënyra se si kujdesemi për fëmijët sot është historia që bota do të tregojë për ne nesër.