Agim Bajrami: Një poeteshë që shfleton vetveten nëpërmjet imazheve te mallit

Shënime për librat e fundit  poetikë të Ana Korçës

Para pak kohësh  poetesha Ana Korca ,na dhuroi dy libra me poezi te reja " Sytë e babait më presin " dhe "  Kur mendoj për nënën nga larg "  Pervec faqosjes se bukur dhe cilesisë se lavderueshme te botimit ,,ajo qe me terhoqi me shume vemendjen p, ishin  portretet e dy  prindërve te saj ,fiksuar në kopertinat e tyre

Ende pa i shfletuar deri në fund  ,mu krijua ndjesia se me shumë se gjithcka, në ato libra ,ishte fiksuar malli dhe dashuria  e autores për gjenezen dhe rrënjët e saj të vjetrs autentike ,adhurimi për prindërit dhe për gjithcka tjetër, që i lidh me ta Ka shumë poetë që në diskursin e tyre poetik ,i rikthehen herë pas here figurave të tyre ,por këtë poeteshe ,ato figura mbeten  kryefjala dhe boshti i përhershëm rreth të cilit  vazhdon të  rrotullohet krijimtaria e saj

Një tipar i tillë  i bën të rëndë dhe të prekshëm këto  libra dhe pse jo edhe i  vesh ata  me një vel shenjtërie  Ndonëse poezitë e saj  kanë tituj dhe data të ndryshme  krijimi ,këto dy libra   mund ti konsiderosh fare mirë  nji libër të vetëm gjersa  skajet fundore të tyre sado të distancuar , do të takohen patjetër   në të njëjtin kulm Ndofta është kjo arësyeja , që çdo varg i tyre dhe metaforë e tyre ,të   të mbushë me aroma dhe ndjesi dashurie dhe çdo simbol dhe  objekt i rastësishëm mbi të cilat janë vendosur ata  , të marrë  menjëherë vlera shumëkuptimore  Ana Korca që në fillimet e saj është dalluar si një poeteshë me një shkallë të lartë ndjeshmërie ,dhe një vokacion që e dallon atë lehtësisht  nga të tjerët . Unë bie  dakort me opinionin e një lexuesi të vemëndshëm të librave të saj , kur thote se tingujt që përftohen nga leximi i poezive të kësaj poeteshe ,ngjasojnë me tingujt që dalin nga tastiera e pianoforti prej ere

 Duke i prekur objektet  me gishtërinjtë e saj delikatë , vargu poetik fillon transformojë veten , duke u kthyer  transmetues ,për të na bindur, se gjithcka që krijohet dhe  buron  nga shpirti i madh i një gruaje është emocioni vetë

E qetë në të folur, por me një vibracion të brëndshëm ,poezia e Ana të prek dhetë bën për vete si me  pohimet e saj të drejtpërdrejta ashtu  dhe me  imazhet Janë pohime dhe imazhe ,që  burojnë nga hapësira ,dhe largësia, që nuk kanë ardhur rastësisht në vargun e autores  , Mesazhet që bartin ata janë të .aftë  ta zgjojnë atë nga dremitja, por  dhe për të vënë në lëvizje mekanizmat e saj ndjesorë dhe krijues

" Të gjitha valët e shpirtit tim

Shtrihen kudo

Por s'kanë qenë asgjë më shumë

Se një valë e pastër e huaj

Kohë që derdh lotët pa gjurmë

Nuk di se kur do te mbledh si dhurata te harruara

Në dritën e një ylli të humbur

Ose

Lamtumira eshte një shtëpi e braktisur

Ku akoma tingëllojnë hapa të harruar

Një lodër e çare ,një karrike e thyer

Një dritare me xhama te krisur ,në dritë të zbehte

Shumë poezi te tjera me temën e mallit  rrotullohen rreth boshtit të vetmisë  Edhe pse rreth e rrotull mund të gjënden objekte të tjera ,hija dhe dhimbja që i shkakton ajo heronjve te saj ,është e mjaftueshme për të hapur një. gropë në ajër duke izatuar kësisoj humorin dhe gjendjen  shpirtërore te autores  .

* Në raftet e botës ,çdo gjë ka emër

Qeset mbushen me mall

Por zemrat dalin bosh

Në supermarketet e shpirtit

Njerëzit shohin sytë e njeri tjetrit

Si artikuj në zbritje

Kalojnë pranë pa u prekur

Per poeten vetmia eshte sinonimi e njerëzve të shnderruar në ishuj ,me trup prej heshtjesh dhe pa shpresë

Ato janë fillimi i brejtjes së shpirtit dhe epilogu i fundit i jetës  Pamjet e njerëzve që sundohen prej saj , janë të mjera dhe të trishta ,s'ka gjë që  shumica e tyre tashmë kanë Wi Fi dhe janë të  veshur me make-up të modës së fundit

Ky eshte një  rast që autorja  ti përvishet  hulumtimit të  shtresave dhe nënshtresave të   kësaj dukurie ,kaq mbizotëruese në shoqeritë tona të konsumit ,për të zbuluar shkaqet dhe pasojat e kësaj të keqeje bashkëkohore

  Si të tilla shumë nga poezitë e Anës reflektojnë imazhe qe zbehen dhe  humbasin gjallërinë e tyre në rrugë e sipër Ata vertetë jetojnë në shtepi të mëdha ,por janë të etur për zëra fëmijësh dhe dashuri te rriturish

Duke qenë të tilla  ,portat   e tyre qëndrojnë hapur prej kohësh ,në një pritje të gjatë dhe të trishtë përvëluese

Pozia " Kthim me mall"  e vendos autoren dhe babain e saj në korrelacione malli dhe  trokitje shpirti  Babain e bën të qendrojë  drejt  ,me syte qe s'dinë të qahen ,,por qe  dinë të presin,  ndersa autoren  e detyron të shkojë dhe të vijë ,jo si një udhetare , por si një bije qe e ka mbajtur mallin në zemër si lutje

Si i tillë brenda saj ka shumë atmosfere nate dhe pagjumësi medituese ,hapa udhetimi dhe  ballë te gdhendur me,rrudha,  Eshte një krijim qe qendron në një dritare pa perde,që pi  vetmi dhe cigare pafund,teksa

nga ballkoni i ngushtë ,shkund mallin në ajër, me gishtat qe ndjekin formën e zerave të ikjes se bijve dhe vajzes se vetme

Autorja ia del qe vetëm me pak vargje te japë një gjëndje te caktuar emocionale ,apo te vizatojë një portret

" Babai pi cigare me vetminë

Nëse do ti bënim.një koment të shkurter këtij vargu, do të dallojmë se ai i ka të gjitha të shkrira përbrenda vetes  ,metaforen e gjetur ,heshtjen që flet dhe mallin që mundohet ta shuaj nëpërmjet  tymit të cigares

Të njëjtën gjë ,mund të themi edhe për poezinë Malli ,edhe pse autorja këtu , ka përdorur një tjetër kaligrafi artistike E shtyrë nga mungesa e rikthimit në të shkuarën  por edhe nga  një thirrje e brendeshme , ajo  tenton të rikthehet edhe njëherë në    të shkuaren e pluhurosur nga koha ,të përqafohet me prindërit ,vëllezërit ,shokët e klasës ,pse jo ,të përqafohet edhe me biçikleten e vjetër ,që rri si e hutuar diku në këndin e oborrit të vjetër  Fantazia e saj nuk njeh të ndalur edhe pse e kupton që kjo gjë është e pamundur .

Portreti i nënës eshte një tjeter dhimbje dhe dashuri e autores Nëna për të është dsshuria e dashurive ,eshtë rrëkeja e munguar e një toke pa ujë, zëri që thërret në erë ,nga ana tjetër e detit  , por dhe malli i bërë si mal ,qe s'shuhet kurrë

Autorja ka vendosur një kod  të veçantë me të  ,kodin ndjesor ,sepse është e bindur se vetëm nëpërmjet tij   mund të çmallet dhe komunikojë   ,sa herë që dritarja e Londres hapet drejt kujtimit të saj

Jeton larg në një shtëpi

Ku dielli ngroh me mall

Me duar qe dridhen e sy qe lodhen shpejt

Por fjala e saj ende mi lidh fijet e shpirtit

Kur bota më thërret e unë.ende kërkoj një strehë

E di qe po tretet pak e nga pak dite pas dite Si një qiri ,që ska frikë nga nata

Në këtë poezi e në të tjera si këto ku  fryma meditative eshte gjithmonë  bashkëshoqeruese ,autorja nuk kursen të fusë elementët më të bukur të arsenalit të saj poetik ,simbolin ,krahasimin ,epitetet përkëdhelëse dhe  similitudën ,shoqëruar si gjithmonë nga një frymë e dukshme sinqeriteti  dhe përmallimi

Si bijë e përkushtuar e prindërve të saj ajo ja lë cdo cast hapur derën e saj të shpirtit për tu takuar dhe parë  sa herë që i pik malli për ta  ,Në poezinë  "Zëra që më ndjekin nga larg , kemi një ,përdorim efikas të simbolikës  dhe gjuhës së gjallë metaforike ,

Aq e hollë është fjala bijë

Kur më vjen mes telefonit

Si feshferimë gjethje, qe s'mund ta përqafoj

Aq i largët eshte përqafimi

Sa më rri pezull në shpirt

Si një këmishë qe era se lë të ulet mbi trup

Të tilla poezi  ku heshtja zevëndeson deklamacionet dhe fjalët përbetuese ,ku imazhi dhe figura bashkohen në një të vetme ,në këto libra ka shumë .Mund të përmënd poezinë "Ftohtë " ,Letrat e nënës, "Në mërgim më thërret malli"  ,Kënga e ikjes etj  Por ajo qe ju jep më shumë force dhe dimension këtyre krijimeve eshte fryma e thellë përgjithësuese ,dhe rendja substanciales Nderlidhja e figures prinderore me hapësirat e pafundme të atdheut është një tjeter vlerë

Trajtimi i herëpashershëm i këtyre temave për autoren shpesh  nuk kanë vetem.funksion artistik ,por shërbejnë  edhe di një mënyre për ta shkarkuar veten nga pesha e e mallit dhe anktheve të larhëdisë Unë nuk i quaj fantazi të tepruar kur autorja poezitë e saj i krahason  me  copëza flladesh ,që e marrin atë prej Londre dhe e çojnë si pa ndjerë në prehrin e nënës ,në Shqipëri.

Aq e gjate është rruga që s'bëj

Sa kujtimet më presin në portë

Me flokët e bardhë të babait

Dhe duart e nënës qe dridhen

Aq heshtur më vijnë zerat e tyre

Sa malli më kërcet në brinjë

Si lugë e drunjtë mbi kupën bosh të femijërisë

Duke u nfjerë i pushtuar nga eleganca e këtyre vargjeve unë i jap të drejte kritikut dhe studiuesit të njohur Rifat Ismaili ,kur thotë se

"Autorja Ana Korca përgatit në heshtje vargjet e saj për t'ia dhuruar nënës se saj ,babait të dashur ,të dashurve të zemrës ,duke krijuar kështu si në një valle të hapur dorë për dore ,një lidhje të përjetshme"shpirtërore

Edhe në poezitë me natyrë lirike ,vargu i saj është i drejtpërdrejtë dhe identifikues i ndjenjës dhe natyrës së saj të shqetëduar

Ndertimi i kultit te dashurise në shumë në këto litika ,nuk bëhet nëpërmjet deklaratave dhe perbetimeve të rëndomta letrareske Autores i mjafton edhe një gjuhë e thjeshtë xhestesh ,apo një psherëtimë e pavullnetshme  për ta ndertuar më së miri  atë

U përshëndetëm pa fjalë

Vetem me sy

Si dy të huaj, që se kanë harruar shijen

Në mes puthjes

Që s'duhej t ndodhte.

Ose

Ka dashuri që nuk vijnë kur duhet

Po vijnë kur dhpirti është gati

Jo për të trazuar

Por për të heshtur brenda nesh

Cdo plagë të vjetër.

Shumica e poezive te këtyre dy librave dallohen për spontanitet dhe një frymë te thellë lirike , me shtjella të forta ndjenjash dhe trillesh  poetike

Kjo jo vetëm për shkak te natyrës së trazuar te saj prej poeteshe ,por edhe për prirjen për të shmangur njëtrajtësinë e krijimit ,si dhe  për ta sprovuar veten në momente  dhe situata të ndryshme Parë nga ky kënd poezia "Shtëpia më pret " është nga më të bukurat dhe më të realizuarat e këtij vëllimi

Shpirtëzimi i saj dhe krijimi i raporteve të ndërsjellta e jep asaj elementë të realizmit magjik duke e detyruar lexuesin të mbaj frymën  . 

Një herë në vit

Kthimi im hap portën

Shtëpia merr frymë

Si të zgjohet nga gjumi

Rafti më njeh

Më afron librin që se mbarova

Karrikja lëkundet pak

Si për të më përqafuar etj

Nga libri i parë tek i dhjeti ,ka rrjedhur shumë ujë ,dhe kjo do të thotë se autorja ka marre më shumë përvojë dhe kulturë , drojtja e fillimit është zhdukur , dhe vargu eshtë bërë më kërkues dhe konceptual Kjo e ka bërë poezinë e saj ,më të menduar ,më emocionale dhe natyrisht më komunikuese me auditorin e saj të zgjeruar.Sepse për një autore di Ana Korca poezia e mire mbetet jo vetëm një libër i hapur por edhe një mjet identifikues  Në fund edhe një përgëzim për botuesen e përkushtuar Semi Haxhiu dhe redaktorin e palodhur Rifat Ismaili .