Roshi Ajdini: Rreth krijimtarisë së poetit Mihal Gjergji

LISI ME RRËNJË TË THELLA

(Rreth krijimtarisë së poetit Mihal Gjergji)

Nuk jam kritik letrar, por jam njohës deri diku i letërsisë shqiptare dhe asaj botërore. Kam lexuar dhe vijoj të lexoj akoma, pasi libri është ndjesia më e thellë dhe e drejtpërdrejtë mbi koshiencën tonë. Ka mbi 10 vjet që lexoj publikime, botime dhe shkrime në mediat sociale të poetit, publicistit dhe intelektualit kurveleshas, Mihal Gjergji. Nuk e kam aftësinë profesionale të bëj analizën e plotë letrare të veprës së tij, por kam krijuar ndjesinë e madhe të penës gjeniale të Mihalit. Në formimin tonë ka dy elementë thelbësorë: gjenet që trashëgojmë dhe mjedisi ku rritemi. Labi i Gusmarit të Kurveleshit është vazhdim i sojit të burrave me vlera tradicionale, patriotike dhe të mençura. Mihali ka ditur të ndërthurë mjeshtërisht trashëgiminë e vlerave të trevës dhe të familjes, të cilat i ka zhvilluar falë talentit dhe shkollimit të tij. Edhe pse i shkolluar me pak vonesë për shkak të absurditeteve të kohës, ku injorantët e atij sistemi vinin lupën mbi biografinë e individëve, asgjë nuk e mposhti Mihalin. As persekutimi i heshtur, as mohimi i shkollës; përkundrazi, në thellësi të qenies së tij gatuhej llava vullkanike e dijes, e krijimit, e reflektimit dhe e temperimit të karakterit dhe burrërisë. I është mirënjohës gjithkujt që i dha mundësinë, që i hapi një derë, një derë ku Mihali të hynte me modestinë dhe bagazhin e tij. Lufta pa parime e klasave, luftë e cila në pjesën më të madhe ishte absurde, ka penguar dhe ka persekutuar shumë individë si Mihali. Historia e njerëzimit na jep shembuj të pafund që vullnetin e Perëndisë, mëshiruar në vullnete njerëzore, nuk ka sistem dhe individë që e kufizojnë. Aktualisht Kurveleshi, Tepelena dhe gjithë Shqipëria i gëzohen penës së një mjeshtri, një gdhendësi të fjalëve si Mihal Gjergji. 

Mihali nuk është emër që ndjek famën e momentit. Ai është i heshtur, i thellë, një figurë gri që mbart brenda vetes një univers të tërë. Nuk e gjen kollaj në ceremoni të ndryshme, nuk e gjen në promovime pompoze; aty ku shumica kërkojnë vëmendje, ai ruan vetminë e tij dhe fuqinë e mendimit. Por kush e njeh, e di se kjo heshtje është penë e fortë, një zë i Kurveleshit që flet për historinë, për njerëzit dhe për peizazhet e thella të vendlindjes. Jeta e tij ka qenë një dramë e heshtur. Ka qenë nxënës i shkëlqyer, por rruga e dijes i është vështirësuar nga “biografia” e familjes, edhe pse dy xhaxhallarë janë dëshmorë të atdheut. Ka shkuar pak me vonesë në shkollë të lartë, ka mësuar me korrespondencë, por nuk ka rënë në gjunjë para pengesave. Dy xhaxhallarët e tij, dëshmorë të atdheut, nuk ia lanë rrugën të hapet pa sfidë, një kujtesë se trashëgimia e burrërisë dhe qëndresës nuk është gjithmonë një dhuratë e thjeshtë. Mihali është si mali i lartë i Kurveleshit, që ruan borën për shekuj. I ngurtë, i palëkundur, i mbushur me histori të fshehura dhe dituri të grumbulluar. Në dukje i heshtur, por brenda vetes ka rrjedhën e një lumi të qetë dhe të thellë, që shpreh nostalgji, reflektim dhe një lidhje të pazgjidhshme me vendin e tij. Ai nuk ka nevojë për dekorime apo tituj; autoriteti i tij vjen nga thellësia e penës, nga respekti i heshtur i atyre që e njohin dhe e kuptojnë. Veprimtaria e tij kulturore është e pasur dhe e larmishme. Poezia dhe shkrimet e Mihalit flasin për peizazhet e vendlindjes, për gjurmët e historisë dhe për legjendat e Kurveleshit dhe Labërisë. Ai dokumenton kujtesën historike, heronjtë e harruar, trimat dhe familjet që kanë mbrojtur vatrat dhe nderin, duke ruajtur gjithmonë identitetin dhe shpirtin e komunitetit. Çdo varg i tij është një hap drejt të kaluarës, çdo rrëfim një urë mes brezave. Ai di të shohë dhe të ndjejë njerëzit; në fytyrat e tyre të vrara nga jeta, në hapat e menduar mes rrëmujës dhe zhurmës, Mihali lexon shpirtin e vendit. Edhe pse ka pasur pengesa të mëdha, Mihali është i fortë. Ai ka njohur dhimbjen, humbjen dhe padrejtësitë, por nuk ka lejuar që ato ta shndërrojnë. Përkundrazi, ai ka mbledhur energjinë dhe e ka kthyer në art. Heshtja e tij është e mbushur me peshë; çdo fjalë, çdo poezi, çdo shkrim është si bora mbi majën e malit: i ftohtë, i pastër, i qëndrueshëm dhe i rëndë me histori. Mihali është një lis i madh i Kurveleshit, i heshtur, i fortë dhe i patundur. Ai ruan në vetvete të kaluarën dhe e shpreh përmes penës. Ai është një pikë referimi për të gjithë ata që kërkojnë të kuptojnë Kurveleshin, Labërinë dhe historinë e tyre të gjallë. Ai nuk ka nevojë për shkëlqime publike; çdo varg i tij, çdo reflektim dhe çdo kujtesë e shkruar flet përtej fjalëve. Mihali është vetë rrënja dhe maja e malit, mbartës i një trashëgimie të fuqishme dhe i një zëri që nuk shuhet. Mirënjohje për fuqinë tënde përmes penës. Faleminderit për dritën që i jep errësirës, për të ndriçuar dhe lartësuar me penën tënde Kurveleshin, Tepelenën dhe mbarë shqiptarinë. 

Tepelenë, Dhjetor 2025