Fejzulla BERISHA: Shqipëria si Gardiane e Drejtësisë Ndërkombëtare...

Shqipëria si Gardiane e Drejtësisë Ndërkombëtare: Angazhimi i Pazëvendësueshëm për Kosovën dhe Sovranitetin e Saj

Shkruan: Prof. Dr. Fejzulla BERISHA

Në rendin bashkëkohor ndërkombëtar, drejtësia nuk është vetëm një aspiratë normative, por një mekanizëm konkret që përcakton legjitimitetin e shteteve dhe të veprimeve të tyre. Në këtë kuptim, rasti i Kosovës përbën një ndër rastet më paradigmatike të ndërthurjes së të drejtës ndërkombëtare me realitetet politike dhe humanitare. Për pasojë, angazhimi i Shqipërisë ndaj Kosovës nuk është vetëm një ndjenjë solidariteti kombëtar, por një detyrim i shumëfishtë: historik, juridik dhe diplomatik.

1. Konteksti historik dhe ndërhyrja ndërkombëtare

Kosova nuk u bë çështje ndërkombëtare rastësisht. Gjatë viteve ’90, regjimi i Sllobodan Millosheviqit zbatoi politika sistematike të spastrimit etnik, represionit dhe shkeljeve masive të të drejtave të njeriut ndaj popullsisë shqiptare. Këto veprime kulmuan me krizën humanitare të viteve 1998–1999, ku qindra mijëra shqiptarë u dëbuan me forcë nga shtëpitë e tyre.

Ndërhyrja e NATO, e njohur si Bombardimet e NATO-s në Jugosllavi, përbën një nga rastet më të rëndësishme të ndërhyrjes humanitare në historinë moderne. Pas ndërhyrjes ushtarake të NATO-s në ish-Jugosllavi (Serbi dhe Mal të Zi), si një ndërhyrje humanitare ndërkombëtare, e mbështetur në frymën dhe parimet e Kapitullit VII të Kartës së OKB-së të vitit 1945, u krijuan kushtet për vendosjen e administrimit ndërkombëtar në Kosovë. Në vijim, miratimi i Rezoluta 1244 e Këshillit të Sigurimit të OKB-së vendosi bazën juridike për këtë administrim dhe për procesin e përcaktimit të statusit final të Kosovës.

2. Pavarësia e Kosovës dhe legjitimiteti juridik ndërkombëtar

Shpallja e pavarësisë së Kosovës më 17 shkurt 2008 nuk ishte një akt i izoluar politik, por kulmim i një procesi të gjatë ndërkombëtar. Legjitimiteti juridik i këtij akti u konfirmua nga Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë në opinionin këshillimor të vitit 2010, ku u konstatua se shpallja e pavarësisë nuk bie ndesh me të drejtën ndërkombëtare.

Ky opinion përbën një precedent të rëndësishëm në jurisprudencën ndërkombëtare, duke fuqizuar parimin e vetëvendosjes në rrethana të veçanta ku janë evidentuar shkelje të rënda dhe sistematike të të drejtave të njeriut.

3. Roli i Shqipërisë: nga solidariteti në strategji shtetërore

Shqipëria ka qenë ndër shtetet e para që njohu pavarësinë e Kosovës dhe ka luajtur një rol të rëndësishëm në konsolidimin e subjektivitetit të saj ndërkombëtar. Megjithatë, ky rol kërkon sot një rikonceptim strategjik dhe një intensifikim të veprimit diplomatik.

Në planin diplomatik, Shqipëria duhet të rrisë përpjekjet për njohje të reja ndërkombëtare, sidomos në rajone ku Kosova ende nuk ka prezencë të mjaftueshme diplomatike. Në planin juridik, mbështetja ndaj Kosovës duhet të jetë e vazhdueshme dhe profesionale në forumet ndërkombëtare, duke u bazuar në argumente të forta të së drejtës ndërkombëtare.

Në planin rajonal, Shqipëria duhet të mbetet një aktor i qartë kundër çdo iniciative që cenon sovranitetin dhe funksionalitetin e shtetit të Kosovës, përfshirë tendencat për struktura me bazë etnike që mund të krijojnë precedentë të rrezikshëm.

4. Sfida aktuale dhe domosdoshmëria e diplomacisë aktive

Kosova përballet ende me sfida të rëndësishme në arenën ndërkombëtare: mungesë të njohjes universale, pengesa në anëtarësim në organizata ndërkombëtare dhe presione politike që shpesh tejkalojnë parimet juridike.

Në këtë kontekst, Shqipëria duhet të ndjekë një diplomaci aktive, të koordinuar dhe afatgjatë. Çdo qasje pasive do të dobësonte jo vetëm pozitën e Kosovës, por edhe vetë rolin e Shqipërisë si faktor stabiliteti në rajon.

Shqipëria është dhe duhet të mbetet e angazhuar fuqishëm ndaj drejtësisë ndërkombëtare për Kosovën dhe sovranitetin e saj. Ky është një obligim që buron nga historia, nga e drejta dhe nga interesi strategjik kombëtar.

Në fund, mbrojtja e Kosovës nuk është vetëm një çështje e një shteti të vetëm, por një provë e qëndrueshmërisë së vetë rendit juridik ndërkombëtar. Dhe në këtë provë, Shqipëria duhet të jetë gjithmonë në anën e drejtësisë, të ligjit dhe të së vërtetës historike.