Shefqet Meko: Nje shenim interesant per librin ne Anglisht "Renia Shqiptare".

Nje shenim interesant per librin ne Anglisht "Renia Shqiptare".

(Albanian Downfall).

Faleminderit LiteraryTitan. 4 Yje Amerikane jane si nota 8 dikur. www.literarytitan.com

“Albanian Downfall” i Shefqet Mekos është një roman politik dhe emocional për Maks Priftin, një gazetar të ri në Shqipërinë e komunizmit të vonë, i cili dëshiron të besojë te sistemi edhe kur vetë sistemi i provon vazhdimisht se sa pak vend ka për ndershmëri. Rrëfimi nis në vitin 1987, kur Maksit i refuzohet kandidatura për në Parti për shkak të së kaluarës politike të të atit. Ky refuzim vë në lëvizje një varg humbjesh: fillimisht statusin e tij, më pas fejesën me Emën dhe, në fund, besimin te gjuha dhe idealet të cilave u kishte shërbyer gjithë jetën.

Ajo që e bën romanin tërheqës është mënyra si lidh ngushtë dhimbjen private me rrënimin kombëtar. Maksi nuk e përjeton politikën si diçka abstrakte. Ajo depërton në punën e tij, miqësitë, jetën dashurore, ndjenjën e burrërisë dhe madje edhe në shëndetin e tij mendor. Ai është gazetar; fjalët janë puna dhe streha e tij. Por është i bllokuar në një vend ku fjalët janë zbrazur nga kuptimi, të rraskapitura prej parullave. Një nga vargjet më të goditura të romanit vjen kur Maksi mendon: “Pushteti qëndron mbi dy këmbë: frikën dhe besnikërinë.” Kjo ide përshkon gjithë librin, ndërsa frika nis të dobësohet, besnikëria të çahet dhe njerëzit që dikur luanin rolin e besimtarëve fillojnë të kërkojnë rrugëdalje.

Romani ka një galeri të gjerë personazhesh, por Maksi mbetet qendra e tij e trazuar. Ema i jep tregimit plagën më të thellë, ndërsa figura si Landa, Roza, Miço, Adnan Lufta dhe Ndoc Drini tregojnë mënyrat e shumta se si njerëzit jetojnë brenda një rendi politik që po kalbet. Disa binden, disa kurdisin, disa ëndërrojnë, disa thyhen dhe disa përpiqen të ikin. Meko tërhiqet veçanërisht nga njerëzit e kapur mes besimit dhe zhgënjimit; kjo i jep librit një ndjesi të gjallë dhe të përjetuar. Ai nuk i thotë thjesht lexuesit se një shoqëri po shkatërrohet. E tregon atë përmes thashethemeve, zyrave, protestave studentore, zarfave të mbyllur, fjalëve të pëshpëritura dhe teatrit të çuditshëm të besnikërisë publike.

Stili është i ngjeshur, reflektues dhe shpesh i ethshëm. Zëri i brendshëm i Maksit mund të jetë dramatik; ndonjëherë ai kalon brenda pak rreshtash nga mendimi politik te kujtesa, fantazia ose dëshpërimi. Ky ritëm i përshtatet një personazhi që përpiqet t’i japë kuptim një bote ku çdo marrëdhënie duket politike dhe çdo vendim politik bëhet thellësisht personal. Lëvizja e fundit e librit, me ribashkimin e Maksit dhe Emës e më pas thyerjen e tyre nga fluturimi përtej detit, e shndërron eksodin kombëtar në një histori tragjike dashurie. Në epilog, kur Maksi thotë: “Tani që kam humbur mendjen, e kuptoj zbrazëtinë e një jete të ndërtuar mbi idealet komuniste,” kjo fjali godet njëkohësisht si rrënim personal dhe si gjykim historik.

“Albanian Downfall” është një roman i dendur dhe i pasionuar për fundin e një epoke dhe për njerëzit që u formësuan psikologjikisht prej saj. Është njëherazi kronikë politike, histori dashurie dhe portret i një njeriu që zbulon se mbijetesa mund të kushtojë pothuajse gjithçka. Meko shkruan me urgjencën e dikujt që kërkon të ruajë të vërtetën emocionale të një bote të zhdukur, jo vetëm ngjarjet e saj. Rezultati është një libër për shembjen e komunizmit në Shqipëri që ndihet thellësisht njerëzor, sepse rikthehet vazhdimisht te pyetja nga e cila Maksi nuk mund të shpëtojë: çfarë ndodh me njeriun kur ëndrra së cilës i ka shërbyer bëhet forca që e shkatërron?