PORTRETI



TREGIM NGA MYSLIM MASKA

Dimri qe i egër e i hidhur. Me shumë mundime arritëm me së fundi në majën e një kodre që, po të mos ishte mali sipër saj, mund të quhej mal. Aty vendosëm të shlodheshim. Zumë një vend që nuk na rrihte era dhe u ulëm mbi shkarpa që pak më parë i shkundëm nga bora. Shkëmbyem nga një cigar “partizani”. Na kishin ngelur për të bërë dhe nja dy orë rrugë. Rrugë pa rrugë nëpër borë dhe me një pjerrësi që të merrte shpirtin. Natyrisht do e kishim të vështirë për të dalluar “prishjen tektonike” për të cilën dyshonim, për shkak të dëborës së madhe, megjithatë kampione do merrnim patjetër, përndryshe rezultatet e punimeve tona do të shtyheshin disa muaj. Të ndodhte një gjë e tillë, në një kohë kur për punonjësit e naftës dyshohej për punë sabotuese, ishte vetasgjesim. Këtë gjë e dinte shumë mirë secili nga ne, pavarësisht se s’mund t’ia shprehnim njëri- tjetrit.

Kolegu im qe gjeolog i zoti, me përvojë e me talent. Nuk isha i vetmi që e nderoja. Ai e kishte rilevuar disa vjet më parë këtë zonë dhe kish dalluar “prishjen” ,por, para se materiali studimor të mbrohej në këshillin shkencor, prania e saj duhej të saktësohej përfundimisht.

Ndieja lodhje! Këmbët sikur po më trasheshin dhe mpiheshin. Gishtat e duarve, edhe pse me dorashka, më ishin mpirë. Ç’ t’i bësh, kështu është pua e gjeologut. Do ecësh nëpër shkrepa dhe rrugë pa rrugë si dhi e egër, ndërsa makina ecën bosh asfaltit dhe del e të pret atje ku i thua ti.

Çuditesha me Ivonin, të fejuarën e Spiros. Ajo mbahej ende mirë. Ivoni ish rreth njëzetë e pesë vjeçe. Kishim mbaruar bashkë fakultetin. Si vajzë qyteti dhe e vetme, ish disi e llastuar dhe e përkëdhelur. Kish një shtat mesatar e të pakët. Flokët e zinj e të lëshuar i binin në të dy anët e supeve. Sytë i kishte të bukur e me bisht, me qerpikë të gjatë. Hundën e vogël. Shkurt qe tërheqëse. Këto po mendoja kur Spirua befas nisi të këndonte:

Lërmë të zë pakëz te gishti

Pa le të më dalë shpirti…

- Merre gjithë dorën- vetëm ajo hata të mos na ndodhë, - e ndërpreu Ivoni

- Merre të tërën fundja, Ivoni s’besoj të kundërshtoj - thashë unë.

- Përkundrazi! – do ishte një gjë shumë e bukur, sidomos në këtë dëborë e në këtë të përpjetme, se me të vërtetë mezi po eci –tha Ivoni duke qeshur dhe, sikur të kërkonte aprovim, ktheu kokën nga unë.

Për çudi, sytë e saj të bukur e të njomë, m’u dukën si para pesë gjashtë vjetësh kur ishim në fakultet. Unë e kisha parë nga afër fytyrën e saj, kur ishte edhe më e njomë e më e freskët.

Por jeta paska rrjedhën e vet…

Gjatë kohës që vazhdoja fakultetin ishim hollë nga gjendja ekonomike. Në pushimet verore, me ndihmën e një miku të babait, futesha në punë në fermë. Prisja dru e shkarpa për të djegur gëlqere. Atë ditë kisha radhën për të shtyrë shkarpat në derën e furrës. U shëmb muri i jashtëm e më zuri. Shpëtova për mrekulli, por humba dritën e njërit sy. Askush nuk dinte gjë që unë me Ivonin duheshim. Gjeta mënyrën dhe e njoftova duke ruajtur sekretin. Gjatë dy muajve që isha në spital më erdhi vetëm një herë. Dukej mjaftë e shqetësuar. Kujtova se kjo ishte një dhëmbje për fatkeqësinë tonë. As që mund ta mendoja që ky qe vetëm një shqetësim për fatkeqësinë e saj. Sidoqoftë, koha kishte ecur. Plaga kishte zënë zënë kore. Që Ivoni do fejohej e do martohej, kjo ishte një gjë krejt normale, po pse pikërisht aty, ku ajo e dinte që punoja unë? Kjo më dukej si një farë hakmarrje, si një kapriçio. Dhe s’kishte asnjë shkak. Për këtë ndieja një urrejtje të fshehtë për të. Sidoqoftë më bëhej qejfi nëse Ivoni me Spiron duheshin me të vërtetë. Në fund të fundit secili e zgjedh jetën ashtu siç e gjykon.

Për një çerek ore mbërrijmë – i thashë Spiros, sa për t’u larguar nga këto mendime.

Shtëpia e piktorit, djalit të tezes sime, gjendej rrëzë malit.

Një javë më parë e njoftova me telegram.

Në qëndrën e fshatit, tek çezma që kishte gati një gur mulliri ujë, takuam një djalë rreth dhjetë- dymbëdhjetë vjeç. Flokët i kish kaçurrel dhe sytë jeshil, tamam si ngjyra e halave të pishave. Kishte veshur një peliçe të vjetër, që patjetër ishte e të atit dhe çizme llastiku nga ato të N.I.SH. Gomës së Durrësit. Në dorën e djathtë kishte nja shtatë a tetë mullënja, që i kishte zënë me gracka, ndërsa në dorën e majtë mbante një mullënjë të gjallë, nga sqepi i verdhë i së cilës dilnin parreshtur britma revolte.

- paskeni dalë mirë sot – i tha Spirua

- jo dhe keq – u përgjegj djali si me mburrje.

-Vasili është në shtëpi?- e pyeta unë.

-Po, po, aty është. – Ju jeni ata gjeologët, miqtë e presor Vasilit?

- Ne jemi – thashë unë ngadalë duke pohuar edhe me kokë.

- Aje ishte im atë në drekë. I theri një sheleg. Presor Vasili nuk i ther dot, i vjen keq. Unë e kam parë që qan edhe kur sheh një gjë të bukur.

- Vetëm zjarri duhet tani në dimër dhe bukë e kripë – tha Ivoni.

-Ku ka të ftohtë ka dhe zjarr – thotë fizika, pastaj … jeni dhe miq të paardhur…

-Të thake piten zotrote – tha Spirua me shumë dashuri, duke u befasuar nga përgjigjia e tij dhe i rrahu shpatullat.

Mbas kësaj Ivoni sesi ia mbushi mëndjen djaloshit dhe ia rrëmbeu mullënjën e gjallë.

-Ç’janë këto gratë – tha Spirua me shpoti. Të mos ketë tjetri dhe një kukuvajkë, se patjetër duan ta bëjnë të tyren…

Pa u kuptuar djali po na udhëhiqte për në shtëpinë e Vasilit, megjithëse unë e dija. Kisha qenë dhjetra herë. Tek porta djali u kthye. Unë hyra i pari, pas meje Spirua. Vasili atë çast doli nga shtëpia.

-Mirë se erdhët! Kam qysh në drekë që po ju pres – tha Vasili duke u afruar nxitimthi. Mbasi u çmall me mua, e njoha me Spiron dhe të fejuarën e tij, Ivonin. S’di pse Vasili u hutua kur pa Ivonin. Shtangia e tij më ra në sy e më bëri përshtypje të madhe. E vështrova vjedhurazi Ivonin. Edhe ajo me vështroi ndoshta për të konstatuar diçka. S’po merrja vesh. Ivoni m’u duk shumë e tronditur… mbërthente

dhe zbërthente komçën e pellushit. Mbasi u ndërruam ashtu si mundëm, u futëm në dhomën e mirë. Dhoma ishte e bollshme, e ngrohtë dhe e mobiluar thjeshtë. Gjithçka ishte vënë atje ku duhej. Akoma pa u përshëndetur mirë, e shoqja e piktorit nxori tabakanë me raki e kafe.

-Në turizmin e Fierit duhet të presësh të paktën nje gjysmë ore pa të të sjellin kafe,- i thashë shokut tim gjeol