top of page

GRIFSHA


tregim -Na, more ti, me atë kokë si Shkëmbi i Cjapit,”- më përmendi zëri i Grifshës. -Hë, ta ka qejfi të bëhesh nuse për së dyti? - e pyeta. -Grifshat nuk martohen dy herë, - u përgjigj ajo me zë të çjerrë dhe krenari. -Hapma derën se do të t’them ca fjalë që më kanë mbetur pa t’i thënë.

-Derën nuk e hap. Jam ndryshe nga vejushat e tjera. Nuk i besoj asnjë mashkulli. Jam betuar që në shtëpinë time nuk do të shkelë këmbë burri! - u përgjigj ajo me inat.

-Mos u përbeto, moj Grifshë; je veshur me tule, je bërë më e bukur se sa kur ishe vajzë.

-Grifshat nuk martohen dy herë, - klithi dhe mua m'u fanit Grifsha tjetër, gjyshja e kësaj Grifshe, që mbeti vejushë një vit pas martese. Ç'ë se ishte e bukur, por nga që mbante kobure e kosor në brez, nuk kish guxim kush ta prekte, ama, nga që ishte e sertë, edhe asnjë vejan nuk e kërkoi për nuse.

Megjithëse isha hutuar nga bukuria e saj, i thashë me gjysëm zëri:

-Të kam dashur më shumë se çdo djalë i fshatit. -Të shkuara të harruara. Të parin pëlqeja Paganinin, - tha Grifsha dhe ngjeshi gjoksin pas kangjellave të ballkonit. - I dyti ke qenë ti, por si martohesha me ty? Unë edhe tani jam e shkurtër sa gjysma jote. -Ç'ë se je e shkurtër, akoma të kam në zemër, - i thashë, por ajo më bëri shenjë të mos e ngrija zërin. Druhej se dëgjonin komshinjtë. Shpalosi një batanije dhe filloi ta shkundë e nervozuar pas hekurave të ballkonit. U mëshonte krahëve fort, fustani i çohej mbi gjunjë, kurse vithet i zmbrapste si mëze marroze. Atëherë dallova se Grifsha ishte shëndoshur. Gjinjtë i qenë rritur si ftonj dhe gjunjët, dikur me majë, i qenë rumbulluar. Pulpat e plota i cimkatnin nga qimet; edhe kur qe vajzë ishte leshtorkë. Flokët e verdha kaçurrela, që dikur ishin të përzhitura nga dielli, i qenë bërë më të verdha e të ndritshme. Fytyra i qe stërzgjatur dhe me tipare të mprehta. Vetullat ishin po ato, të dikurshmet, edhe ato të verdha, të bashkuara e të papërvjelura. Sytë e saj m’u dukën sikur të ishin mbuluar me pushin e kullumbrive kur i zë bryma. Ndërsa ajo shkundte kuvertën, mua m'u fanitën gratë përgojuese të fshatit tonë që thoshin se Grifsha i ka ngjarë gjyshes Grifshë, do mbante kosor në brez, do ta rrihte burrin dy e tre herë në ditë dhe do mbetej femër pa vithe e pa gjinj. Pastaj dolën fjalë se Grifsha nën sytjena vinte shugje prej leshdeleje, brekëve u qepte copa lëkure prej keci a shqere, që vithet e mprehta t’i dukeshin të rrumbullta. Mirëpo Grifsha e dinte se ç’llomotisnin për të dhe në mbrëmjet e vallëzimit, vinte e veshur me pantallona dhe nuk lejonte që kavalieri ta afronte sadopak trupin e saj pas të tijit. I ati i Grifshës lëshonte qenin natën, që ai t’i vinte rrotull oborrit. Por beqarët kokëshkretë miqësoheshin me qenin, ama ia kishin frikën kosorit dhe kobures. Ata kot që vinin rrotull shtëpisë se dritaret e dhomës së gjumit të Grifshës mbuloheshin me perde të sajuara nga kuverta, sepse i ati ish magazinier në repartin ushtarak. Unë e pata kapërcyer gardhin, por vetëm njëherë. Mbaj mend se ishte natë fundqershori; e diel. Kumbonin tingujt e kitarës të Paganinit, por dhe nga oborri i Grifshës vinte aroma e sapunit venus. Muret e banjës ishin të thurura me purteka, të veshura me baltë muzgë. Unë ngjesha syrin në një të çarë dhe pashë Grifshën lakuriq duke përdredhur trupin hollak sipas ritmit të kitarës. Cicat i kishte të vogla, sa një gjysëm vezë pule, me thithka si lajthi të pjekura, ama ishte vërtet pa vithe, ose me vithe majuce, siç thoshin përgojimet. Ama silueta lakuriq ishte aq ndjellëse dhe harmonike me fytyrën dhelpërushe, sa edhe pas gjysëm shekulli, më fanitet ende si një ëndërr e magjishme. Kjo ndodhi atij behari kur erdha në fshat me lejë nga ushtria e Grifsha akoma s’i kishte mbushur të gjashtëmbëdhjetat. Mirëpo gjurmët e këpucëve ushtarake më patën tradhtuar. I ati i Grifshës më preu rrugën të nesërmen dhe më tha të ngrija këmbën. Unë nuk pranova të ngre këmbën dhe atëherë ai më tha: “Edhe zbathur të kishe hyrë në oborrin tim, gjurmën e këmbës tënde do ta dalloja në njëqind milion gjurmë. E ke shputën sa pllazi i parmendës!” Veç njëherë, në mbrëmjen e vallëzimit kisha marrë guxim që ta afroja sadopak trupin e Grifshës, por ajo më goditi me gju në mes të shalëve dhe mua më qenë errur sytë nga dhimbja. -Ah, moj Grifshë, moj mushkë xanxare, - i thashë ndërsa ajo shkundte batanijen sipër kangjellave të ballkonit. Batanija fapfupte ajrin, por fapfup bënin edhe tumba e flokëve dhe mjekra ime. Më së fundi Grifsha palosi batanijen dhe e ngjeshi pas gjoksit. Vështroi nga ballkonet e tjera të pallatit, u nder mbi kangjella dhe tha me zë të ulët: -Nuk të kam marrë inat edhe se më puthe njëherë me zor. Ama, ajo, tetoja jote, shtriga Dabuckë, më bëri magji që unë të martohesha me ty. Në kamaren e portës ajo fshehu një tufë nga flokët e mia. Gavetën e kishte mbushur me hi që flokët mos i hante mola. O ti, ose Dabucka, m’i vodhët sytjenat që kisha varur në gardh për tu tharë; ato të kuqet, që unë mezi i pata blerë, pasi ishin njëqind e pesëdhjetë leka e duhej të punoja tre ditë që të blija një palë të tilla. Hajt, të shkuara, të harruara. Nuk mbahet inat tërë jetën për një palë sytjena dhe për një të puthur me zor, por ama, ta dish: magjia e Dabuckës më la me dhimbje koke. Në gjumë nuk më shfaqej Paganini, por ti. Ç’të them unë e shkreta? Mua akoma më vjen keq për ty. Unë të kam dashur si vëllaçko, por ti nuk më kuptove. Unë ta dua të mirën, prandaj dëgjoma këshillën: paratë e tufës së dhive, po të dish t’i kullandrisësh, jeton si mbret. Ti më thua “hajde të shkojmë në Evropë,” por mua nuk më ka marrë koka erë të më treten kockat në dhera të huaja. Ty të është bërë mendja “Vjenë” dhe Vjena të duket tepsi me lakror. Do të të qepet ndonjë gjermankë a vjeneskë dhe ato do të t’i hanë paratë dhe shpirtin. Për Paganinin janë hapur njëmijë fjalë. Edhe të mira edhe të këqia. Një arixhi e kishte takuar Paganinin në Spanjë dhe ai më tha: “Lyp para me kitarë dhe fle ku ta zërë nata.” -Grifshë, po të pyes për të fundit herë: vjen me mua apo jo. Këtë ma shkoqit që ta fle mendjen njëherë e përgjithmonë. Përndryshe, do gjej ndonjë vjenezkë, vllahe ose, gjermankë dhe ty do të të mbetet merak për tërë jetën. Ajo ecejakte nëpër ballkon, më bëri shenjë të heshtja; kishte hallin mos dëgjonin komshinjtë. Pastaj, u nder mbi kangjella dhe përsëriti klithmën, atë klithmë që mua më ndjek edhe tani pas gjysëm shekulli: -Mos i mprih dhëmbët pas meje!

34 views0 comments

Shkrimet e fundit

fjalaelireloadinggif.gif
bottom of page