Fejzulla BERISHA: Nga Bordi i Paqes në Arkitekturën Globale të Sigurisë

Nga Bordi i Paqes në Arkitekturën Globale të Sigurisë: Kosova në Epokën e Konsolidimit Euroatlantik dhe Garancia Strategjike e Mbështetjes Amerikane për Sovranitetin Shtetëror

Shkruan:Prof.Dr.Fejzulla BERISHA

Përfshirja e Republikës së Kosovës në Bordin e Paqes përbën një zhvillim me rëndësi të shumëfishtë – politike, juridike, diplomatike dhe strategjike. Ky akt nuk duhet parë si një element ceremonial apo simbolik i diplomacisë shumëpalëshe, por si pjesë integrale e procesit të konsolidimit të subjektivitetit ndërkombëtar të Kosovës në kuadër të arkitekturës euroatlantike të sigurisë.

Në themel të kësaj arkitekture qëndron doktrina e sigurisë kolektive dhe mbrojtjes së rendit demokratik ndërkombëtar, e mishëruar institucionalisht në North Atlantic Treaty Organization. Parimet mbi të cilat ndërtohet Aleanca – sovraniteti shtetëror, integriteti territorial, parandalimi i agresionit, solidariteti ndërmjet shteteve demokratike dhe mbrojtja e rendit kushtetues – janë pikërisht ato parime mbi të cilat është ndërtuar edhe shtetësia e Kosovës.

I. Dimensioni historik: Nga ndërhyrja humanitare tek konsolidimi shtetëror

Rasti i Kosovës është një precedent i veçantë në marrëdhëniet ndërkombëtare moderne. Ndërhyrja e vitit 1999, e udhëhequr nga aleanca euroatlantike, ishte përgjigje ndaj një krize humanitare me përmasa të gjenocidit dhe spastrimit etnik. Kjo ndërhyrje nuk ishte thjesht operacion ushtarak; ajo ishte afirmim i parimit se siguria njerëzore dhe mbrojtja e të drejtave themelore janë pjesë e pandashme e rendit ndërkombëtar.

Pas përfundimit të konfliktit, Kosova hyri në një proces të mbikëqyrur ndërkombëtar të ndërtimit institucional, duke kulmuar me shpalljen e pavarësisë dhe me njohjen nga një numër i konsiderueshëm shtetesh demokratike. Në këtë proces, roli i Shtetet e Bashkuara të Amerikës ishte dhe mbetet themelor.

II. Mbështetja amerikane si garanci e sovranitetit dhe integritetit territorial

Mbështetja amerikane për Kosovën nuk ka qenë e rastësishme, as episodike. Ajo ka qenë konsistente, strategjike dhe e bazuar në një vizion afatgjatë për stabilitetin e Ballkanit Perëndimor. Në planin diplomatik, SHBA ka mbrojtur vazhdimisht të drejtën e Kosovës për sovranitet dhe integritet territorial në forume ndërkombëtare. Në planin e sigurisë, prania dhe bashkëpunimi ushtarak kanë qenë faktor parandalues ndaj çdo tentative destabilizuese.

Ky angazhim përbën një formë të “garancisë strategjike” – një koncept i njohur në doktrinën e marrëdhënieve ndërkombëtare – ku mbështetja e një fuqie të madhe kontribuon në rritjen e kapaciteteve mbrojtëse dhe të legjitimitetit ndërkombëtar të një shteti të ri.

Në këtë kuptim, sovraniteti i Kosovës nuk është vetëm deklarativ; ai është i mbështetur nga një arkitekturë reale sigurie dhe nga partneriteti me fuqinë kryesore të rendit liberal ndërkombëtar.

III. Përfshirja në Bordin e Paqes: afirmim i subjektivitetit ndërkombëtar

Përfshirja e Kosovës në Bordin e Paqes ka disa dimensione:

1. Dimensioni juridik – Kosova afirmohet si subjekt aktiv i së drejtës ndërkombëtare, jo vetëm si përfituese e sigurisë, por si kontribuese në ndërtimin e saj.

2. Dimensioni diplomatik – Pjesëmarrja në forume të tilla e rrit kapitalin diplomatik dhe e vendos Kosovën në rrjete vendimmarrëse ndërkombëtare.

3. Dimensioni strategjik – Kosova pozicionohet si faktor stabiliteti dhe si partnere e besueshme në kuadër të rendit euroatlantik.

Në kontekstin e sfidave aktuale globale – luftërave hibride, dezinformimit, kërcënimeve ndaj rendit demokratik – përfshirja e Kosovës në mekanizma të paqes është kontribut konkret në forcimin e kohezionit euroatlantik.

IV. Kosova si faktor stabiliteti në Ballkanin Perëndimor

Pavarësisht sfidave të vazhdueshme, Kosova ka dëshmuar përkushtim ndaj dialogut, bashkëpunimit rajonal dhe reformave demokratike. Transformimi gradual i sektorit të sigurisë, profesionalizimi i institucioneve dhe koordinimi me partnerët ndërkombëtarë janë dëshmi të qarta të orientimit euroatlantik.

Kosova nuk përfaqëson rrezik për askënd; ajo përfaqëson modelin e një shteti të dalë nga konflikti që ndërton institucione demokratike dhe kontribuon në stabilitet rajonal. Përfshirja në Bordin e Paqes e fuqizon këtë rol.

V. Dimensioni normativ: Forca euroatlantike si sistem vlerash

Forca euroatlantike nuk është vetëm forcë ushtarake; ajo është sistem vlerash. Demokracia, sundimi i ligjit, respektimi i të drejtave të njeriut dhe solidariteti ndërmjet shteteve demokratike janë themeli i kësaj force. Në këtë kuptim, përfshirja e Kosovës në mekanizma të paqes është konfirmim se vendi është pjesë e këtij sistemi vlerash.

Mbështetja amerikane dhe euroatlantike për Kosovën nuk është kundër askujt; ajo është në mbrojtje të parimeve universale të rendit ndërkombëtar.

VI. Perspektiva e së ardhmes: Integrimi i plotë euroatlantik

Objektivi strategjik i Kosovës mbetet integrimi i plotë në strukturat euroatlantike. Përfshirja në Bordin e Paqes është hap në këtë drejtim. Ajo rrit kredibilitetin ndërkombëtar dhe forcon argumentin se Kosova është e gatshme të marrë përgjegjësi në ruajtjen e paqes dhe sigurisë.

Në një kohë të polarizimeve globale, pozicionimi i qartë i Kosovës në kampin euroatlantik është jo vetëm zgjedhje politike, por domosdoshmëri strategjike.

Përfshirja e Republikës së Kosovës në Bordin e Paqes dhe mbështetja e palëkundur e Shtetet e Bashkuara të Amerikës për sovranitetin dhe integritetin territorial të saj përfaqësojnë dy shtylla të konsolidimit të shtetësisë dhe të sigurisë kombëtare.

Kosova sot nuk është thjesht objekt i politikave ndërkombëtare; ajo është subjekt aktiv i tyre. E vendosur në arkitekturën e North Atlantic Treaty Organization, ajo afirmon përkatësinë e saj të pakthyeshme në familjen euroatlantike dhe kontributin e saj në ruajtjen e paqes, stabilitetit dhe rendit demokratik ndërkombëtar.

Ky realitet duhet artikuluar qartë: sovraniteti i Kosovës është i mbrojtur, integriteti territorial është i garantuar dhe orientimi euroatlantik është strategji e pakthyeshme kombëtare.