Fejzulla Berisha: Marshi i 17 Shkurtit dhe Qëndrimi i Dy Shteteve

Zëri i Popullit dhe Fjala e Parlamenteve: Marshi i 17 Shkurtit dhe Qëndrimi i Dy Shteteve Shqiptare për Drejtësi  dhe Mbrojtëje të Çlirimtarëve

Shkruan: Prof. Dr. Fejzulla BERISHA

(Për botim në gazetën “Fjala e lirë”)

Drejtësia ndërkombëtare përballë provës së legjitimitetit: mesazhi i popullit dhe përgjegjësia e institucioneve

Më 17 Shkurt, qytetarët shqiptarë u ngritën në marsh për të mbrojtur çlirimtarët dhe për të kërkuar respektimin e drejtësisë si parim të paanshëm. Ky marsh nuk ishte vetëm një shprehje qytetare; ai ishte thirrje për institucionet e shtetit dhe komunitetin ndërkombëtar që standardet e gjykimit të drejtë të mbeten të panegociueshme. Në këtë kontekst, veprimi i dy parlamenteve shqiptare – i Kuvendit të Kosovës dhe i Kuvendit të Shqipërisë – për të miratuar rezoluta në mbrojtje të këtyre standardeve, përfaqëson një bashkëpunim unik midis zërit qytetar dhe fjalisë institucionale.

I. Marshi i 17 Shkurtit: shprehje qytetare dhe angazhim moral

Marshi i qytetarëve nuk është një akt spontan; ai është një reflektim i një shoqërie që kërkon drejtësi të barabartë. Duke marshuar në rrugët e qyteteve, populli u bë simbol i kërkesës për:respekt të plotë për të drejtën për gjykim të drejtë;mbrojtje të çlirimtarëve nga perceptimi i pabarazisë dhe selektivitetit;afirmim të parimeve universale të drejtësisë ndërkombëtare.Ky marsh shërben si një kujtesë për institucionet: drejtësia që perceptohet si e njëanshme, humbet legjitimitetin dhe krijon tensione të reja në shoqëri.

II. Rezolutat parlamentare: fjala institucionale në shërbim të drejtësisë

Në këtë kontekst, dy parlamentet shqiptare reaguan me përgjegjësi kushtetuese. Rezolutat e miratuara:nuk ndërhyjnë në procesin gjyqësor;nuk paragjykojnë vendimet e trupave gjykuese;nuk kërkojnë imunitet, përjashtim apo privilegj për askënd.

Ato kërkojnë vetëm një standard universal: respektimin e plotë të së drejtës për gjykim të drejtë, sipas normave të së drejtës ndërkombëtare të të drejtave të njeriut dhe praktikës së konsoliduar të jurisprudencës evropiane dhe ndërkombëtare.

III. Drejtësia si themel i rendit juridik demokratik

E drejta për gjykim të drejtë është shtylla kryesore e rendit demokratik dhe e drejtës ndërkombëtare të të drejtave të njeriut. Ajo përfshin:prezumimin e pafajësisë;barazinë e armëve ndërmjet palëve;të drejtën për mbrojtje efektive dhe të pavarur;transparencën dhe publicitetin e procesit;gjykimin brenda një afati të arsyeshëm;paanshmërinë dhe pavarësinë e trupit gjykues.Çdo devijim procedural apo kufizim disproporcional i mbrojtjes përbën rrezik për integritetin e procesit dhe legjitimitetin e drejtësisë.

IV. Drejtësia tranzicionale dhe konteksti historik

Proceset gjyqësore të periudhave tranzicionale nuk mund të shkëputen nga konteksti historik dhe social. Drejtësia tranzicionale është mekanizëm i rindërtimit institucional, rikthimit të besimit dhe konsolidimit të paqes. Një drejtësi që perceptohet si e njëanshme prodhon polarizim dhe tension, ndërsa respektimi rigoroz i standardeve të gjykimit të drejtë forcon kohezionin shoqëror dhe stabilitetin afatgjatë.

V. Dimensioni institucional dhe diplomatik

Veprimi i dy parlamenteve shqiptare, në bashkëpunim simbolik me zërin e qytetarëve, dërgon një mesazh të qartë në arenën ndërkombëtare: standardet e procesit të rregullt nuk janë të negocueshme. Ky nuk është një mesazh kundër drejtësisë ndërkombëtare; është një mesazh në mbrojtje të saj. Kritika e arsyeshme dhe kërkesa për barazi përforcojnë, jo dobësojnë, drejtësinë.

VI. Përgjegjësia historike e institucioneve dhe qytetarëve

Heshtja përballë cenimit të parimeve themelore është rrezik më i madh sesa fjala e përgjegjshme. Rezolutat e dy parlamenteve shqiptare dhe marshimi i 17 Shkurtit përfaqësojnë një qëndrim të kombinuar: mbrojtjen e drejtësisë si parim universal dhe mbështetjen e çlirimtarëve në mënyrë të panegociueshme.Drejtësia ndërkombëtare nuk ka nevojë të mbrohet nga kritika e argumentuar; ajo ka nevojë të mbrohet nga padrejtësia, perceptimi i pabarazisë dhe çdo praktikë që cenon barazinë para ligjit.Drejtësia duhet të jetë e drejtë. Sepse drejtësia që nuk është e barabartë, në fund të fundit, nuk është drejtësi.