Fejzulla BERISHA: Kur Presidentja fiton besimin e Perëndimit, pse Kryeministri mbetet në prapavijë?

Kur Presidentja fiton besimin e Perëndimit, pse Kryeministri mbetet në prapavijë?

Shkruan:Prof.Dr.Fejzulla BERISHA

Kosova ndërmjet dy qasjeve të lidershipit në raport me Perëndimin

Në zhvillimet politike dhe diplomatike të viteve të fundit në Republikën e Kosovës është shfaqur një dinamikë interesante ndërinstitucionale që lidhet me mënyrën se si shteti përfaqësohet në arenën ndërkombëtare. Kjo dinamikë lidhet veçanërisht me profilin diplomatik të Presidentes së Republikës dhe me raportin e këtij aktivizmi me rolin e qeverisë.

Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, gjatë mandatit të saj ka ndërtuar një profil të dukshëm diplomatik në raport me botën perëndimore dhe sidomos me aleatin strategjik të Kosovës, Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Aktiviteti i saj diplomatik, vizitat e shpeshta në Washington dhe në kryeqytetet evropiane, takimet me liderë politikë dhe me struktura të rëndësishme të sigurisë perëndimore kanë krijuar një profil ndërkombëtar që e paraqet Presidenten si një nga zërat më aktivë të Kosovës në skenën globale.

Në të njëjtën kohë, qeveria e drejtuar nga kryeministri Albin Kurti ka ndjekur një qasje më të rezervuar dhe shpeshherë më kritike në raport me disa politika të bashkësisë ndërkombëtare. Kjo diferencë në stilin e lidershipit dhe në mënyrën e komunikimit me partnerët strategjikë ka krijuar një debat të rëndësishëm politik dhe analitik mbi rolin e institucioneve në diplomacinë e Kosovës.

Diplomacia presidenciale dhe relaksimi i raporteve me Perëndimin

Në disa momente të tensioneve ndërmjet Kosovës dhe disa partnerëve ndërkombëtarë, veçanërisht gjatë krizave në veri të vendit, diplomacia e Presidentes Osmani është perceptuar nga shumë analistë si një faktor që ka ndihmuar në ruajtjen e komunikimit të drejtpërdrejtë me Perëndimin.

Në këtë kuptim, Presidentja është parë shpesh si një figurë që ndërton ura komunikimi me qendrat kryesore të vendimmarrjes në SHBA dhe në Evropë. Ky rol diplomatik ka kontribuar në krijimin e një imazhi të Kosovës si partner i besueshëm në arkitekturën euro-atlantike.

Ky aktivizëm diplomatik ka krijuar edhe një perceptim të përhapur në opinionin publik se Presidentja Osmani ka luajtur një rol të rëndësishëm në relaksimin e raporteve të Kosovës me partnerët perëndimorë, në një periudhë kur diskursi politik i qeverisë shpesh është interpretuar si më i ashpër ose më konfrontues.

Diferenca në stilin e lidershipit politik

Në analizën e lidershipit politik shpesh theksohet se liderët dallohen jo vetëm nga politikat që ndjekin, por edhe nga mënyra se si komunikojnë me partnerët ndërkombëtarë.

Presidentja Osmani ka ndërtuar një diplomaci që karakterizohet nga:komunikim i drejtpërdrejtë me aleatët strategjikë,theksim i partneritetit euro-atlantik,dhe një diskurs i fortë pro-perëndimor.

Në anën tjetër, kryeministri Kurti ka ndjekur një qasje më sovraniste në politikën e jashtme, duke theksuar shpesh autonominë politike të vendit dhe duke mbajtur qëndrime më kritike ndaj disa politikave ndërkombëtare.

Kjo diferencë qasjesh ka prodhuar një situatë interesante në perceptimin publik: ndërsa Presidentja shihet si figurë që ndërton ura diplomatike, kryeministri shpesh perceptohet si lider që mbron më fort sovranitetin politik të Kosovës.

Konkurrenca për kapital simbolik ndërkombëtar

Në teorinë e marrëdhënieve ndërkombëtare ekziston koncepti i kapitalit simbolik diplomatik. Liderët politikë përpiqen të ndërtojnë jo vetëm autoritet brenda vendit, por edhe prestigj dhe besueshmëri në arenën ndërkombëtare.

Kur një figurë institucionale arrin të ndërtojë një profil shumë të fortë diplomatik, ajo mund të fitojë një lloj legjitimiteti ndërkombëtar që tejkalon kufijtë e rolit formal institucional.

Në rastin e Kosovës, aktivizmi diplomatik i Presidentes Osmani ka krijuar në disa qarqe politike përshtypjen se ajo është figura që përfaqëson më fuqishëm Kosovën në raport me Perëndimin.

Kjo situatë ka krijuar gjithashtu perceptimin se kryeministri Kurti mbetet në një pozicion më të rezervuar në arenën ndërkombëtare, duke krijuar madje edhe përshtypjen sikur roli i tij diplomatik është më pak i dukshëm.

Dimensioni psikologjik i lidershipit

Në analizën e psikologjisë politike një fenomen i tillë shpesh interpretohet si rivalitet simbolik ndërmjet institucioneve. Ky rivalitet nuk është domosdoshmërisht konflikt i hapur, por një garë e heshtur për prestigj, autoritet dhe legjitimitet në përfaqësimin e shtetit.

Në shumë vende të botës janë vërejtur dinamika të ngjashme ndërmjet presidentëve dhe kryeministrave, sidomos në sistemet parlamentare ku kompetencat e politikës së jashtme shpesh ndahen ndërmjet institucioneve.

Megjithatë, është e rëndësishme të theksohet se rivaliteti institucional nuk është gjithmonë rezultat i konfliktit personal. Shpesh ai është produkt i dallimeve në stilin e lidershipit dhe në strategjinë diplomatike.

Nevoja për unitet institucional

Për një shtet si Kosova, i cili ende është në proces të konsolidimit të subjektivitetit ndërkombëtar, uniteti institucional është një faktor kyç për suksesin e politikës së jashtme.

Kosova ka nevojë për:koordinim të plotë ndërmjet Presidentit dhe Qeverisë,një diplomaci të harmonizuar me partnerët ndërkombëtarë,dhe një strategji të qartë euro-atlantike.

Sepse në politikën ndërkombëtare, shtetet e vogla arrijnë sukses vetëm kur institucionet e tyre veprojnë në mënyrë të koordinuar dhe me një zë të përbashkët.

Diplomacia aktive e Presidentes Vjosa Osmani ka ndikuar dukshëm në ruajtjen dhe forcimin e raporteve të Kosovës me Perëndimin, veçanërisht me Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Në të njëjtën kohë, qeveria e drejtuar nga Albin Kurti ka ndjekur një qasje më të pavarur dhe herë pas here më kritike në raport me disa politika ndërkombëtare.

Kjo diferencë në stilin e lidershipit dhe në qasjen diplomatike ka krijuar një debat të rëndësishëm mbi rolin dhe peshën e institucioneve në përfaqësimin ndërkombëtar të Kosovës.

Megjithatë, në fund të fundit, fuqia e një shteti nuk matet nga rivaliteti ndërmjet institucioneve, por nga aftësia e tyre për të bashkëpunuar në mbrojtje të interesit kombëtar dhe në forcimin e pozitës ndërkombëtare të Republikës së Kosovës.