Fejzulla BERISHA: KONFUZIONI INSTITUCIONAL DHE PËRGJEGJËSIA E LIDERSHIPIT SHTETËROR

KOSOVA NË UDHËKRYQ POLITIK: KONFUZIONI INSTITUCIONAL DHE PËRGJEGJËSIA E LIDERSHIPIT SHTETËROR

Nga Prof. Dr. Fejzulla BERISHA

Në zhvillimet politike të viteve të fundit në Republikën e Kosovës është krijuar një situatë që mund të përkufizohet si konfuzion institucional dhe politik. Ky konfuzion nuk është vetëm një perceptim i opinionit publik, por një realitet që reflektohet në mënyrën se si funksionojnë institucionet kryesore të shtetit dhe në raportet ndërmjet tyre.

Në një shtet demokratik, funksionimi i sistemit kushtetues bazohet në balancën ndërmjet institucioneve, në respektimin e kompetencave të përcaktuara me kushtetutë dhe në bashkëpunimin institucional ndërmjet bartësve të pushtetit. Kur kjo balancë prishet ose dobësohet, atëherë krijohet një klimë politike e paqartë që mund të prodhojë tensione dhe kriza të vazhdueshme institucionale.

Në këtë kontekst duhet analizuar roli i dy figurave kryesore të pushtetit në Kosovë: Presidentes së Republikës, Vjosa Osmani, dhe Kryeministrit të vendit, Albin Kurti.

Sipas Kushtetutës së Republikës së Kosovës, presidenti është garantues i unitetit të popullit dhe i funksionimit kushtetues të institucioneve. Në momente tensioni politik, roli i këtij institucioni duhet të jetë stabilizues dhe ndërmjetësues. Presidenti duhet të shfaqet si faktor që krijon ura komunikimi ndërmjet institucioneve dhe forcave politike.

Megjithatë, në zhvillimet e fundit politike në Kosovë është krijuar perceptimi se presidenca nuk ka arritur të luajë një rol mjaftueshëm aktiv në stabilizimin e skenës politike. Në vend që të ndërtojë një platformë të gjerë bashkëpunimi institucional, shpeshherë ajo është parë më shumë si një institucion që ndjek zhvillimet politike sesa si një institucion që i orienton ato drejt stabilitetit.

Në anën tjetër, përgjegjësia kryesore për funksionimin e politikës shtetërore bie mbi qeverinë dhe mbi kryeministrin e vendit. Në këtë rast, qeverisja e udhëhequr nga Kryeministri Albin Kurti është karakterizuar nga një stil politik që shpeshherë ka prodhuar tensione të forta, si në raportet e brendshme politike, ashtu edhe në raportet me partnerët ndërkombëtarë.

Një nga sfidat më të mëdha të kësaj qeverisjeje ka qenë menaxhimi i marrëdhënieve me aleatët strategjikë të Kosovës. Historikisht, mbështetja e partnerëve perëndimorë ka qenë faktor vendimtar për ekzistencën dhe konsolidimin e shtetit të Kosovës.

Ndërhyrja e NATO në vitin 1999 i dha fund represionit serb dhe hapi rrugën për procesin e shtetformimit të Kosovës. Më pas, shpallja e pavarësisë në vitin 2008 u mbështet fuqishëm nga United States dhe nga shumica e vendeve të European Union.

Prandaj, çdo tension i panevojshëm në raportet me këta partnerë strategjikë krijon pasiguri për pozitën ndërkombëtare të Kosovës.

Në historinë politike ndërkombëtare ekzistojnë shembuj të shumtë kur përqendrimi i pushtetit dhe qasja konfrontuese e liderëve politikë kanë prodhuar tensione të mëdha institucionale. Për shembull, në Hungary gjatë qeverisjes së Viktor Orbán, është kritikuar shpesh tendenca për centralizim të pushtetit dhe për dobësim të institucioneve të pavarura. Një situatë e ngjashme është diskutuar edhe në Poland, ku përplasjet ndërmjet qeverisë dhe institucioneve të tjera kushtetuese kanë krijuar tensione të vazhdueshme me Bashkimin Evropian.

Këto raste tregojnë se kur balanca institucionale dobësohet dhe kur politika udhëhiqet më shumë nga konfrontimi sesa nga konsensusi, sistemi demokratik fillon të prodhojë kriza të vazhdueshme.

Në Kosovë, rreziku nuk qëndron vetëm në konfliktet e përditshme politike, por në faktin se këto konflikte mund të dobësojnë gradualisht funksionimin e institucioneve demokratike dhe të krijojnë një klimë të paqartë për zhvillimin e shtetit.

Prandaj, është e domosdoshme që lidershipi politik në Kosovë të reflektojë mbi përgjegjësinë e tij historike. Presidentja dhe kryeministri, si bartësit kryesorë të pushtetit shtetëror, kanë detyrimin kushtetues dhe moral që të sigurojnë stabilitet institucional dhe të ndërtojnë një klimë politike të bazuar në dialog, bashkëpunim dhe respektim të rendit kushtetues.

Kosova nuk mund të përballojë luksin e konflikteve të pafundme politike dhe të konfuzionit institucional. Ajo ka nevojë për lidership shtetëror që e vendos interesin kombëtar mbi interesat partiake dhe që ndërton ura bashkëpunimi brenda vendit dhe me partnerët ndërkombëtarë.

Vetëm në këtë mënyrë mund të ruhet stabiliteti demokratik dhe të forcohet pozita ndërkombëtare e Republikës së Kosovës.