Fatmir Terziu: Zëri intelektual dhe akademik i narrativit çam

Resmi Osmani – Zëri intelektual dhe akademik i narrativit çam

 Nga Fatmir Terziu

Prof. Dr. Resmi Osmani u lind në Mazrek të Çamërisë më 5 maj 1940, në një familje me tradita patriotike e atdhetare. Historia familjare e tij është e lidhur ngushtë me identitetin dhe fatin tragjik të Çamërisë: gjyshi i tij është dëshmor i lirisë, ndërsa i ati u ekzekutua në masakrën e Filatit në vitin 1945, në moshën 32-vjeçare. Kjo trashëgimi dhimbjeje dhe qëndrese do të formësonte më vonë dimensionin njerëzor, etik dhe krijues të vetë Osmanit.

Formimi profesional dhe karriera institucionale

Studimet e larta i kreu në Institutin e Lartë Bujqësor të Tiranës, të cilat i përfundoi në vitin 1963, duke u diplomuar në degën e Agronomisë. Pas diplomimit, mbajti një sërë detyrash të rëndësishme në sektorin e prodhimit bujqësor dhe në administratën shtetërore, duke u afirmuar si një profesionist i përgatitur dhe drejtues kompetent.

Paralelisht me punën institucionale, Osmani u përfshi në mënyrë aktive në kërkimin shkencor, duke shkruar e botuar 19 libra tekniko-shkencorë, si dhe mbi 150 artikuj në periodikun shkencor dhe publik, brenda dhe jashtë vendit. Kontributi i tij shkencor kap mbi 3000 faqe, çka e bën një nga specialistët më prodhimtarë të fushës bujqësore në dekadat e fundit.

Për veprimtarinë e tij shkencore dhe akademike, mban gradën “Doktor i Shkencave” dhe titullin “Profesor”.

Kthesa letrare: Letërsia, estetika dhe publicistika

Në gjysmën e dytë të viteve 2000, Resmi Osmani iu përkushtua letërsisë artistike, eseistikës, kritikës së artit dhe publicistikës, duke hapur një kapitull të ri në krijimtarinë e tij – një kapitull që do ta afirmonte si një nga zërat e rëndësishëm të kulturës shqiptare bashkëkohore.

Nga ky etapë krijuese kanë dalë një sërë veprash me karakter biografik, historik dhe estetik, ndër të cilat spikasin: “Jeta e Bedri Lumanit”/“Lule në gur”, kushtuar specialistit të njohur të vreshtarisë Todo Gjermani/“Mbretërimi i Pirros së Epirit” (roman historik, Luma Grafik, 2010)/“Mbretëresha Olimpia”/“Aleksandri i Madh i Maqedonisë – Miti dhe njeriu” (esse historike)/“Bilal Xhaferri – Poeti i zemrave njerëzore”/“Ëndrrat e ngrira të Enver Kushit”/Vëllimi me tregime “Edhe yjet vdesin”

Në fushën e publicistikës ka botuar qindra shkrime, ku ka trajtuar: çështjen çame dhe pasojat e genocidit ndaj saj, zhvillimet e letërsisë shqipe, problematika aktuale shoqërore e kulturore.

Në median e shkruar dhe elektronike ka publikuar mbi tridhjetë tregime dhe novela, të cilat janë pritur mirë nga lexuesit dhe kritika.

Etika si themel i figurës publike dhe intelektuale

Në biografinë e tij njerëzore e shoqërore shënohet fakti se gjatë një jete disa vjeçare në Shqipëri – pavarësisht sfidave të një sistemi represiv dhe të realiteteve të vështira – Resmi Osmani nuk ka regjistruar asnjë shkelje morale, familjare, politike apo profesionale. Qytetaria e tij e qetë dhe e pandikuar nga servilizmi i kohës mbetet model integriteti personal.

Ai njihet për natyrën e tij komunikative, për ndarjen e hapur të shqetësimeve shoqërore dhe profesionale me kolegët dhe komunitetin, si dhe për kontributin e vazhdueshëm në debatin publik.

Proza dhe kultura narrative

Talenti letrar i Osmanit, i lindur në fëmijërinë e rëndë të karvanit çam që largohej nga Greqia drejt Shqipërisë, u formësua më tej nga përvoja e gjatë jetësore dhe profesionale. Brenda kufizimeve të diktaturës ai përvetësoi një kulturë të gjerë humaniste, e cila më pas ndikoi thellë në formësimin e tij si prozator.

Osmani zotëron teknikën narrative, ngjyrimin emocional dhe intuitën e rrëfimit, duke u bërë një nga përfaqësuesit më të spikatur të prozës historike që nga vitet ’90. Vepra të tilla si “Lule në gur” e “Jeta e Bedri Lumanit” janë konsideruar portrete letrare me vlerë të veçantë njerëzore dhe artistike.

Trilogjia historike dhe vepra të tjera narrative

Dalja e tij në skenën letrare me tre romanet historike, të cilët më vonë u plotësuan në një trilogji mbretërore shqiptare, u prit me interes të veçantë nga kritika dhe lexuesit. Përmes këtyre romaneve, Osmani rikthen në vëmendje figura dhe periudha kyçe të historisë shqiptare të lashtësisë, duke kontribuar në rivlerësimin e identitetit kombëtar.

Më pas botoi romanin “Ditët e pasme të mbretit Gent”, si dhe veprën me tematikë bashkëkohore “Koha e çudirave”. Në total, Osmani ka botuar pesë romane, katër prej të cilëve i kushtohen historisë së lashtë iliro-shqiptare.

Resmi Osmani: zëri akademik i narrativit çam

Me veprimtarinë e tij të shumëanshme – si profesor, shkencëtar, romancier, tregimtar, eseist, estet dhe publicist – Resmi Osmani ka ndërtuar një profil të rrallë intelektuali poliedrik. Ai është një zë përfaqësues i kulturës dhe historisë çame, një autor që ka ditur të ndërthurë kujtesën kolektive me rigorozitetin shkencor dhe me finesën artistike. Vepra e tij e gjerë dhe e shumëllojshme e legjitimon atë si një ndër zërat më të rëndësishëm të narrativit çam në kulturën shqiptare, si dhe si një personalitet që u jep dinjitet historisë, kulturës dhe identitetit shqiptar.