Fatmir Terziu: Tropojani fisnik, Ibrahim Ukë Hajdarmataj

Ibrahim Ukë Hajdarmataj është nga ata burra që Malësia i rrit ngadalë, me gurin, me erën dhe me heshtjen e mençur të maleve. I lindur në pranverën e vitit 1947, në fshatin Zogaj të Malësisë së Gjakovës, ai mbart në qenien e tij një fisnikëri të trashëguar, që nuk shfaqet me zhurmë, por me qëndrim, me fjalë të matur dhe me vepra të pastra. Tropoja, vend i karaktereve të forta dhe i burrnisë së heshtur, gjeti tek ai një përfaqësues të denjë të shpirtit të saj. Rruga e dijes për të nisi në vendlindje, vijoi në Kukës dhe u përmbyll në qytetin që mban emrin e një heroi, Bajram Curri. Më pas, Shkodra i dha formimin pedagogjik në shkollën “Shejnaze Juka”, ndërsa Tirana i hapi horizontin universitar në Fakultetin e Gjuhë-Letërsisë, ku dashuria për fjalën, librin dhe mendimin kritik u bë pjesë e pandarë e personalitetit të tij. Edhe pas diplomimit, ai nuk u ndal; specializimi në Letërsi ishte dëshmi e një etjeje të vazhdueshme për kulturë dhe për thellim shpirtëror. Pothuajse gjithë jetën ia kushtoi vendlindjes. Mësues, zëvendësdrejtor e drejtor gjimnazi, drejtor i Shtëpisë së Kulturës, shef kuadri, kryetar i Këshillit Popullor të fshatit të bashkuar Zogaj, në çdo detyrë la gjurmën e një shërbëtori të ndershëm të komunitetit. Asnjëherë pushteti nuk e tundoI, asnjëherë pozita nuk ia errësoi gjykimin. Ai nuk i mati njerëzit me miqësi, interes apo përkatësi, por me dinjitetin e tyre njerëzor, duke ruajtur gjithmonë një standard moral që sot është i rrallë.

Të bisedosh me Ibrahim Ukë Hajdarmatajn është një përvojë qetësuese. Ai nuk ta ndërpret fjalën, të dëgjon me durim dhe të jep kurajë të flasësh. Kur vjen radha e tij, flet thjeshtë, me qartësi dhe me një logjikë të pastër, që buron nga përvoja dhe jo nga pretendimi. Edhe në moshë, ai ruan sinqeritetin dhe pastërtinë shpirtërore, një qëndrim fisnik që e bën të respektueshëm në çdo rreth. Edhe sot, pensionist, ai jeton e punon në vendlindje si fermer, duke i shërbyer familjes me të njëjtën devotshmëri që dikur i shërbeu arsimit dhe kulturës. CV-ja e tij është e pasur jo vetëm me tituj e funksione, por mbi të gjitha me vlera njerëzore, me modesti dhe me një ngazëllim të brendshëm që nuk shteron.

Takimet e rastësishme në Croydon të Londrës, veçanërisht kur biseda ndalej te plagët dhe shpresat e tranzicionit të gjatë shqiptar, e zbulojnë edhe më qartë figurën e tij: i hapur, me vështrim të ëmbël e respektues, i gatshëm të debatojë me pasion, argument dhe vizion për alternativa më të shëndosha demokratike. I ngritur në dinjitet, parimor dhe i pastër nga çdo dukuri negative, Ibrahim Ukë Hajdarmataj është dhe mbetet një patriot i heshtur, një shok e mik i çmuar, një shqiptar ideal dhe një familjar i shkëlqyer – një tropojan fisnik në kuptimin më të plotë të fjalës. Ai nuk e kërkon vëmendjen dhe as nuk e shpall veten shembull; pikërisht për këtë arsye bëhet i tillë. Fisnikëria e tij nuk është dekor, por mënyrë jetese. Në çdo rrethanë, Ibrahim Ukë Hajdarmataj e ka ruajtur ekuilibrin mes arsyes dhe ndjenjës, mes ligjërimit të drejtë dhe dhembshurisë njerëzore. Te ai nuk gjen ashpërsi hakmarrëse, por as lëshime parimore; gjen vetëm drejtësi të qetë dhe bindjen se njeriu vlen aq sa fjala dhe vepra e tij.

Në Tropojë, emri i tij përmendet me respekt, sepse lidhet me shkollën, me librin, me kulturën dhe me punën e ndershme. Ai është nga ata mësues që nuk u larguan nga nxënësit as kur koha u vështirësua, nga ata drejtues që nuk u shkëputën nga njerëzit as kur drejtimi u bë barrë. Në shtëpinë e kulturës, në shkollë apo në administrim, ai ishte gjithnjë i njëjti: i hapur, korrekt, i matur, duke e parë shërbimin publik si mision dhe jo si privilegj. Në jetën familjare, Ibrahimi është shtyllë e qetë dhe e besueshme. Ai e kupton familjen si vazhdimësi vlerash, si strehë morali dhe si shkollë të parë të qytetarisë. Kujdesi për të afërmit, respekti për traditën dhe hapja ndaj brezave të rinj janë pjesë e natyrshme e përditshmërisë së tij. Edhe puna si fermer nuk është për të thjesht mjet jetese, por një lidhje e drejtpërdrejtë me tokën, me rrënjët dhe me dinjitetin e punës së ndershme. Në një kohë kur zhurma shpesh mbulon vlerën dhe shfaqja zë vendin e përmbajtjes, figura e Ibrahim Ukë Hajdarmatajt vjen si kujtesë e nevojshme. Ai dëshmon se mund të jesh i ditur pa qenë arrogant, drejtues pa qenë i ftohtë, patriot pa qenë retorik. Ai mbetet një njeri i fjalës së mbajtur, i punës së bërë në heshtje dhe i besimit se Shqipëria ka nevojë për më shumë njerëz si ai: të thjeshtë, të drejtë dhe thellësisht njerëzorë. Kështu, portreti i tij nuk mbyllet me një datë apo me një funksion, por mbetet i hapur, si një rrugë malore që të çon lart pa zhurmë. Ibrahim Ukë Hajdarmataj është një dëshmi e gjallë se fisnikëria nuk është titull, por karakter, dhe se Tropoja, përmes bijve të saj më të mirë, vazhdon të flasë me zë të qetë e të qëndrueshëm në historinë njerëzore të këtij vendi.

Dhe pikërisht në këtë qetësi që e shoqëron, ai bëhet i fortë. Forca e Ibrahim Ukë Hajdarmatajt nuk buron nga imponimi, por nga besueshmëria; jo nga zëri i ngritur, por nga qëndrimi i drejtë. Ai është nga ata njerëz që, pa e thënë, të mësojnë si duhet të sillesh, si duhet të dëgjosh dhe si duhet të mendosh për të mirën e përbashkët. Prania e tij nuk rëndon, por ndriçon, sepse mbështetet në një etikë të brendshme që nuk lëkundet nga stinët politike apo nga interesat kalimtare. Në bisedat për Shqipërinë, sidomos për plagët e tranzicionit të zgjatur, ai nuk bie në ankim as në nostalgji boshe. Analiza e tij është e kthjellët, e matur dhe e orientuar drejt zgjidhjes. Ai flet për demokracinë jo si slogan, por si kulturë sjelljeje; për lirinë jo si privilegj, por si përgjegjësi; për shtetin jo si pronë, por si shërbim. Në këtë kuptim, mendimi i tij është një thesar i heshtur, që do të vlente të dëgjohej më shumë, sidomos nga brezat që kërkojnë modele të besueshme.

Brezi i tij, shpesh i lodhur nga tranzicionet e njëpasnjëshme, tek Ibrahimi gjen një përfaqësues dinjitoz: njeri që ka kaluar sisteme, por nuk ka humbur busullën morale; që ka njohur pushtet, por nuk është bërë rob i tij; që ka përjetuar vështirësi, por nuk është bërë i ashpër. Ky ekuilibër e bën figurën e tij të rrallë dhe të çmuar. Në fund, Ibrahim Ukë Hajdarmataj mbetet një dëshmi e gjallë se atdheu nuk mbahet vetëm nga figurat e mëdha të historisë, por edhe nga njerëzit e zakonshëm me jetë të jashtëzakonshme në ndershmëri. Ai është një nga ata gurë themeli që nuk duken, por pa të cilët shtëpia do të lëkundej. Një tropojan fisnik, që me jetën e tij ka shkruar pa bujë një mësim të madh: se dinjiteti personal është forma më e lartë e patriotizmit.