Fatmir Terziu: Një ambasador me profil sigurie për një Shqipëri në udhëkryq

Kandidati i Presidentit amerikan Donald Trump për ambasador të SHBA-ve në Shqipëri, Eric Wendt, nuk mbajti thjesht një fjalim ceremonial para Senatit amerikan. Në thelb, deklarata e tij ishte një hartë strategjike e mënyrës se si Uashingtoni e sheh sot Shqipërinë dhe rajonin e Ballkanit në kushtet e reja gjeopolitike. Në një kohë kur Shqipëria përballet me sfida të mëdha të korrupsionit, emigracionit, depërtimit të krimit të organizuar dhe tensioneve të reja ndërkombëtare, përzgjedhja e një profili ushtarak dhe të sigurisë si Eric Wendt nuk duket rastësore. Përkundrazi, ajo tregon se administrata amerikane e konsideron Shqipërinë si një pikë të rëndësishme të arkitekturës së sigurisë në Ballkan.

Fakti që Wendt vjen nga forcat speciale “Green Berets” dhe ka eksperiencë të drejtpërdrejtë në NATO, Afganistan dhe Lindjen e Mesme, e zhvendos fokusin diplomatik nga diplomacia klasike drejt diplomacisë së sigurisë. Kjo është një sinjal se Uashingtoni kërkon më shumë stabilitet institucional, më shumë efikasitet në luftën kundër krimit të organizuar dhe një Shqipëri më aktive në angazhimet ushtarake të NATO-s. Veçanërisht domethënës ishte vlerësimi i tij për forcat speciale shqiptare, të cilat ai i lidhi simbolikisht me figurën e Skënderbeut. Ky nuk ishte vetëm një kompliment emocional. Ishte një mënyrë diplomatike për të afirmuar rëndësinë strategjike që SHBA i jep Shqipërisë si aleate besnike në rajon.

Retired Lieutenant General Eric Wendt

Por ndoshta pjesa më e fortë e deklaratës ishte ajo që lidhej me korrupsionin dhe trafikun ndërkombëtar të drogës. Përmendja e karteleve latino-amerikane nuk është e zakonshme në gjuhën diplomatike amerikane për Shqipërinë dhe tregon se Uashingtoni sheh tashmë një dimension ndërkombëtar të krimit të organizuar shqiptar. Në kushtet aktuale, kjo nënkupton rritje të presionit ndaj institucioneve shqiptare për rezultate konkrete në drejtësi dhe në goditjen e rrjeteve kriminale. Një tjetër element me peshë ishte edhe aspekti ekonomik. Wendt foli qartë për nevojën që investitorët amerikanë të kenë garanci ligjore dhe kontraktuale në Shqipëri. Ky është një mesazh i drejtpërdrejtë për klimën e biznesit, për shtetin ligjor dhe për sigurinë juridike, fusha ku Shqipëria vazhdon të perceptohet si vend me problematika serioze.

Në thelb, fjala e Eric Wendt mund të lexohet si paralajmërim diplomatik, por edhe si ofertë partneriteti: SHBA mbështet Shqipërinë, por pret standarde më të larta sigurie, transparence dhe funksionimi institucional. Në një Ballkan që po hyn në një fazë të re rivalitetesh globale, Shqipëria duket se po konsiderohet nga Uashingtoni jo më thjesht si aleate tradicionale, por si një hallkë strategjike e sigurisë perëndimore në rajon.

Në kushtet aktuale të Shqipërisë, kjo deklaratë mund të trajtohet jo vetëm si një fjalë protokollare diplomatike, por si një dokument politik me mesazhe të qarta strategjike për të ardhmen e marrëdhënieve shqiptaro-amerikane, ku theksi vendoset te katër shtyllat kryesore që përmendi Eric Wendt, siguria, lufta kundër korrupsionit, mbrojtja ushtarake dhe zhvillimi ekonomik.

KUSH ËSHTË ERIC WENDT

Gjenerali i pensionuar Eric Wendt shërbeu për mbi tridhjetë e katër vjet shërbim aktiv, duke përfshirë katër vjet e gjysmë në këmbësorinë e lehtë, të ndjekur nga 30 vjet si Beretë e Gjelbër e Forcave Speciale, që përfshinte 55 muaj dislokime luftarake. Ai flet arabisht dhe koreanisht. Detyra e tij e fundit në detyrë aktive ishte si Komandanti i pestë i Komandës së Forcave të Operacioneve Speciale të NATO-s (SOFCOM Aleate e NATO-s) përpara se të tërhiqej nga shërbimi ushtarak i uniformuar në vitin 2021. Si Oficer i Përgjithshëm, ai shërbeu si Zëvendës Komandanti i Përgjithshëm (si për Operacionet ashtu edhe për Mbështetjen) për 13,500 trupa shumëkombëshe nga 17 vende në Komandën Rajonale-Veri në Afganistan; si Komandant i Operacioneve Speciale të Teatrit të Nën-Unifikuar (Komandant TSOC), si Komandant i Përgjithshëm i Qendrës dhe Shkollës së Luftës Speciale JFK; si Shef i Shtabit për INDOPACOM të Shteteve të Bashkuara; ai gjithashtu udhëhoqi një koalicion prej tetë vendesh si Koordinatori i Sigurisë me tre yje i Shteteve të Bashkuara për Izraelin dhe Autoritetin Palestinez, duke punuar në vende të shumta në të gjithë Lindjen e Mesme në atë detyrë. Ai e përfundoi karrierën e tij ushtarake në uniformë si Komandanti i pestë i Komandës së Forcave të Operacioneve Speciale të NATO-s (NATO SOFCOM). LTG (në pension) Wendt komandoi organizata të shumta të ndara për 13 vjet në nivele taktike, operacionale dhe strategjike, ndërsa mori pjesë në shumë trajnime dhe operacione luftarake në kohë paqeje në të gjithë globin. Ai shërbeu gjithashtu si Ndihmës Kryesor Ushtarak i Sekretarit të Mbrojtjes. LTG (në pension) Wendt mori diplomën e tij bachelor nga Universiteti i Kalifornisë në Santa Barbara dhe mori diplomën e tij master në vitin 1995 nga Shkolla Pasuniversitare Detare (ai ishte në klasën e tretë të asaj që sot është programi i Analizës së Mbrojtjes). Dhjetë vjet më vonë, ai përfundoi me sukses një bursë akademike njëvjeçare në Departamentin e Analizës së Mbrojtjes të Shkollës Pasuniversitare Detare. Në vitin 2018 ai u njoh si një ish-student i dalluar i Shkollës Pasuniversitare Detare.

Që kur doli në pension nga shërbimi në uniformë në vitin 2021, LTG (në pension) Wendt punoi nga viti 2022-2025 si një nga dy Mentorët e Lartë të DOD në Kore. Ai ka botuar shumë artikuj në revista profesionale ushtarake dhe sot jep mësim në lëndën Komandë dhe Lidership si Profesor i Praktikës në Shkollën Pasuniversitare Detare në Departamentin e Analizës së Mbrojtjes. LTG (në pension) Wendt ka të ftuar të rëndësishëm, të cilët janë udhëheqës strategjikë nga fusha ushtarake, biznesi, ndëragjencish, ndërkombëtare dhe fusha të tjera, të cilët flasin në kurset e tij të Komandës dhe Lidershipit, dhe ai shërben si moderator kur këta folës të ftuar ofrojnë "Bisedat e tyre pranë zjarrit" për të gjithë trupin studentor të Shkollës Pasuniversitare Detare të mbledhur. Në vitin 2023 ai u pranua në Sallën Kombëtare të Famës ROTC të Ushtrisë Amerikane, dhe në vitin 2023 ishte gjithashtu një nga katër të pranuar në Sallën e Famës së Qendrës së Gjuhëve të Huaja të Institutit të Gjuhëve të Mbrojtjes (DLIFLC).

BOTIME

Eric P. Wendt, “Modelimi Strategjik i Kundërkryengritjes”, Projekti i Kërkimit Strategjik i Bursës së Kolegjit të Shërbimit të Lartë, Kolegji i Luftës i Ushtrisë Amerikane (Korrik 2005), f. i-31

Eric P. Wendt, “Modelimi Strategjik i Kundërkryengritjes”, Lufta Speciale, Vëllimi 18, Numri 2, (Shtator 2005): f. 2-13

Eric P. Wendt, “Programi Volckmann i Beretës së Gjelbër: Maksimizimi i Strategjisë së Parandalimit”, Lufta Speciale, Vëllimi 24, numri 3, (Korrik 2011): f. 10-16

Eric P. Wendt, “Mbrojtja Gjithëpërfshirëse: Një Qasje e Gjithë Shoqërisë nëpërmjet Forcave të Parregullta”, Lufta Speciale, Vëllimi 34, numri 2, (botuar fillimisht në qershor 2021, ribotuar në DoD EarlyBird JANAR 2022; ribotuar përsëri në revistën The Drop Special Forces Association në verën e vitit 2023 çështje).