Fatmir Terziu: “New World Order”: Ku Duhet të Jemi?

Bota po ndryshon me një shpejtësi galopante. Pak kush e parashikonte një dekadë më parë. Konfliktet gjeopolitike, krizat ekonomike, sfidat klimatike dhe teknologjitë që transformojnë jetën njerëzore, po krijojnë një rend të ri botëror. Në këtë NWO fuqitë tradicionale po përballen me aktorë të rinj, dhe vendet e vogla shpesh përpiqen të gjejnë një vend të qëndrueshëm në këtë hartë dinamike. Shqipëria, si një vend me histori të pasur dhe pozicion strategjik në Ballkan, duhet të reflektojë me kujdes mbi rolin që do të luajë në këtë rend të ri.

Shqipëria ka një vend unik në rajon: kufijtë e saj e vendosin si një nyje lidhëse mes Evropës Perëndimore, Lindjes së Mesme dhe Detit Adriatik. Në këtë rend të ri botëror, stabiliteti i Ballkanit do të jetë vendimtar për paqen dhe prosperitetin e Europës. Shqipëria mund të bëhet një qendër e besueshme e dialogut rajonal, duke fuqizuar marrëdhëniet me fqinjët, duke mbështetur iniciativat rajonale për zhvillim ekonomik, dhe duke qenë një model për sundimin e ligjit dhe qeverisjen demokratike.

Rendi i ri botëror do të karakterizohet nga balanca midis fuqive të mëdha: SHBA, Kina, Rusia, Bashkimi Europian, dhe aktorët e tjerë në rritje. Shqipëria duhet të ruajë partneritetet strategjike, duke mos u lënë kapluar nga rivalitetet globale. Anëtarësimi në NATO dhe aspiratat për BE nuk janë thjesht simbole; ato janë shtylla për mbrojtjen e interesave kombëtare dhe një garanci për stabilitetin. Por Shqipëria duhet gjithashtu të ketë një diplomaci aktive, duke zhvilluar marrëdhënie të ndershme dhe pragmatike edhe me aktorë të rinj globalë, duke balancuar nevojën për siguri me interesat ekonomike.

Në rendin e ri botëror, fuqia nuk matet vetëm me ushtri, por edhe me teknologji, inovacion dhe ekonominë digjitale. Shqipëria duhet të investojë në teknologji, edukim dhe infrastrukturë digjitale, për të krijuar një ekonomi që mund të konkurrojë në tregjet globale. Zona të tilla si turizmi, energjia e rinovueshme, dhe start-up-et teknologjike mund të bëhen motorë të zhvillimit dhe të rrisin ndikimin e vendit në arenën ndërkombëtare.

Në një botë të polarizuar dhe të pasigurt, identiteti dhe vlerat kombëtare janë armë të forta. Shqipëria duhet të vazhdojë të promovojë demokracinë, tolerancën dhe respektin për të drejtat e njeriut si pjesë të rolit të saj global. Ky është një aset që jo çdo vend mund ta ofrojë dhe mund të bëjë diferencën në marrëdhëniet ndërkombëtare.

Shqipëria ka mundësinë të bëhet një zë konstruktiv në forumet ndërkombëtare, duke mbrojtur interesat e Ballkanit dhe të vendeve të vogla. Diplomacia e saj duhet të jetë inteligjente, proaktive dhe e bazuar në partneritete, duke shfrytëzuar çdo mundësi për të ndikuar në vendimmarrje globale.

Rendi i ri botëror nuk do të presë askënd. Vendet që do të jenë të suksesshme janë ato që veprojnë me strategji, fleksibilitet dhe vizion. Shqipëria, me historinë, pozicionin dhe potencialin e saj, ka mundësinë të jetë një aktor i rëndësishëm, jo thjesht një dëshmitar i kohës. Por kjo kërkon vendimmarrje të guximshme, diplomaci të mençur dhe investime të zgjuara në njerëzit dhe teknologjinë e saj. Në këtë rrugë, Shqipëria mund të mos jetë fuqia më e madhe, por mund të jetë një vend që tregon se si një komb i vogël mund të ketë ndikim të madh në rendin e ri botëror. Nofka diplomatike që përdoret shpesh në qarqet ndërkombëtare për “rendin e ri botëror” është “New World Order” (NWO) natyrisht do menduar shumë.