Fatmir Terziu: Kur Kosova i dedikohej Eqrem Çabejt, poezi të botuara dhe të ribotuara

Gjatë dekadave të fundit të shekullit XX dhe më tej, poezia në Kosovë gjeti një zë të veçantë kur i kushtohej figurës së shquar të filologut dhe dijetarit, Profesor Eqrem Çabej. Poezia e dedikuar atij nuk ishte thjesht një nderim personal, por një mënyrë për të afirmuar kulturën dhe gjuhën shqiptare në hapësirën kosovare. Midis autorëve më të spikatur që i kushtuan vepra të tyre Çabejt janë Milaim Berisha, Sabri Hamiti, Bedri Hysa, But Jaku, Sabit Rrustemi, dhe Ragip Sylaj. Veprat e tyre u botuan dhe ribotuan në gazeta, revista dhe antologji që shërbyen si pasqyra e respektit dhe adhurimit ndaj dijetarit.

Milaim Berisha hapi këtë rrugë me poezinë e tij “Ciceroni ynë”, e botuar në Rilindja më 23 gusht 1980, si një përkushtim personal për profesorin dhe ligjëruesin e tij. Poezia e tij “Trëndafil i ndezur” u ribotua më vonë në versionin e plotësuar në librin Testamenti i Kosovës (2000), duke dëshmuar vazhdimësinë e ndjesisë së tij për Çabejin. Poezi të tjera të Berishës, si “Eqrem Çabej”, u bënë pjesë e antologjive si Pranë burimit, duke i ruajtur gjithmonë përkushtimin ndaj figurës së madhe shkencore.

Sabri Hamiti kontribuoi me një mori poezish të kushtuara Çabejt, të botuara herë pas here në Jeta e re, Rilindja dhe librin Trungu ilir (1983). Poezitë e tij, si “Eqrem Çabej”, përmes fjalës poetike vinin si një reflektim mbi trashëgiminë dhe ndikimin e profesor Çabejt në kulturën shqiptare. Bedri Hysa, përmes poezive “Ilirishte” dhe “Mbishkrim ilir”, shfaqi një përkushtim të përjetshëm ndaj dijetarit, duke i lexuar disa prej tyre edhe në sesione shkencore, ndërsa botimet e tij në Rilindja u shndërruan në referenca të rëndësishme për artin e poezisë kushtuar Çabejt. But Jaku dhe Sabit Rrustemi sollën një tjetër dimension të këtij përkushtimi. Jaku me “Hija ime akull” dhe Rrustemi me “Përballë erërave muranë ishim”, botuar në Fjala dhe Jeta e re, përshkruan një ndjeshmëri të veçantë ndaj figurës së profesor Çabejt, duke e vënë atë në qendër të reflektimit artistik. Ragip Sylaj, me poezinë “Eqrem Çabej I, II”, botuar në Hija e gjallë (1986), vuri një tjetër gur të rëndësishëm në mozaikun e kujtimeve poetike që Kosova i kushtoi figurës së madhe të filologjisë shqiptare.

Kështu, përmes një sërë botimesh dhe ribotimesh në Kosovë, poezia u bë një mënyrë për të ruajtur kujtimin e Profesor Eqrem Çabejt, duke e afirmuar atë jo vetëm si dijetar, por edhe si simbol të përkushtimit ndaj kulturës dhe gjuhës shqipe. Çabej u bë, përmes këtyre fjalëve poetike, një udhërrëfyes i gjallë i dijes, i cili frymëzoi dhe vazhdon të frymëzojë breza të tërë poetësh dhe studiuesish.