Fatmir Terziu: Kthimi në pafajësinë e fëmijërisë

Kam lexuar shpesh tekste zemërthyese për vetminë. Libra të shkruar, sikur vetia të ishte një fat i pashmangshëm. Leximet më çonin drejt një trishtimi të heshtur. Disa herë më zgjonin dëshirën instinktive për t’u fshehur nga një jetë e tillë. Kjo, sepse, ndjeja në të vërtetë zbrazëti, edhe pse askush nuk dëshiron të jetë vetëm. Shoqëria, si një matricë e padukshme, na ka mësuar që frikën nga vetmia ta mbulojmë me fjalën kompromis. Kompromisi paraqitet si shpëtim, por shpesh nuk është gjë tjetër veçse durim i stërvitur, të buzëqeshësh kur nuk ke çfarë të thuash, të marrësh pjesë në biseda të zbrazëta, të luash rolin e integrimit për të mos mbetur jashtë.

Këtë e kuptoj më qartë sa herë që marr pjesë në festat e mikut tim Chris, lektor në një nga Universitetet më të mëdhenj të Londrës. Ai organizon mbrëmje madhështore, ku mblidhen qindra njerëz nga ekipi i tij. Birra derdhet me bollëk, ushqimet “ekzotike” shijohen mes komplimenteve të detyruara, dhe çdo fjali e dytë lavdëron mikpritësen që, pavarësisht ngarkesës së madhe, “gjen kohë për njerëzit e tij”. Në atë turmë ndihem si një trup i huaj, një i ardhur nga larg, që vështron me habi këtë koreografi sociale ku gjithçka duket e rregulluar, por pak e vërtetë.

Chris më njeh ndryshe, nga një kohë kur gjërat ishin më të thjeshta. Ndoshta për këtë arsye ai përpiqet të më mbajë pranë përmes dhuratave, sikur miqësia të ishte diçka që ruhet me objekte. Shtëpia e tij në fshat, luksi i tepërt, projektet e papërfunduara të partneres së tij Max, të gjitha këto më duken si dekor i një jete të mbushur, por jo domosdoshmërisht të qetë. Pas shkëlqimit fshihet një lodhje e thellë, një rrëmujë e brendshme që as pasuria dhe as rehatia nuk e rregullojnë dot.

Pas një prej këtyre vizitave, nuk fjeta për tri net radhazi. Mendimet më rrinin pezull dhe ndihesha i zbrazur. U përpoqa të gjeja qetësi me mënyra “moderne”, me muzikë, teknika relaksimi, mantra. Por asgjë nuk funksiononte. Derisa, pa e kuptuar, në mendje më erdhi një fjali e thjeshtë, e vjetër, e dëgjuar dikur nga gjyshja ime në fëmijëri. As filozofi, as mençuri e madhe, vetëm një thënie naive, e pastër, si vetë koha kur e kisha mësuar. Fillova ta përsëris me zë të ulët, si një lojë fëmije: Uji është më i bukur se lumi.

Dhe çuditërisht, diçka u zbut brenda meje. Psikologët thonë se kthimi në pafajësinë e fëmijërisë e zbeh frikën e së tashmes. Unë do ta thosha më thjesht, kur kthehesh te rrënjët, te fjalët dhe ndjenjat e para, gjen një strehë që nuk ta merr askush. Aty, për një çast, gjithçka bëhet më e lehtë. Provoje edhe ti. Ndonjëherë, shpëtimi është pikërisht aty ku nuk e kërkon.