Fatmir Terziu: Brenda dy shirave

Brenda dy shirave

Fatmir Terziu: Tregim

Ishte kohë e largët. Kohë e shkuar. Kohë që kishte shpuar edhe Kanunin e saj zone… Dhe gjaku, hakmarrja e gjakut kishte prurë vetëm shi në sy. E një ditë pas shumë ditësh, ky shi po transferohej diku tjetër, aty ku shiu binte vërtetë nga qielli dhe jo më nga sytë e tyre… Kur erdhën në ishullin britanik, Bimi i tha Binës: - Këtu edhe shiu flet anglisht.

- Po ne - tha Bina - do t’ia mësojmë të qeshurit.

Ata bënë katër fëmijë, më pas pritën pesë vjet për letrat. Kur më në fund erdhën edhe pasaportat, bashkë me to erdhi dhe fëmija i pestë.

- Britanik i lindur! - tha Bimi krenar.

- Të paktën dikush do ta kuptojë sistemin - psherëtiu Bina.

Fëmija u rrit. Quhej Zifi. Në ditëlindjen e 18-të dërgoi mesazhin e parë. Nga burgu. - Jam mirë, mos u mërzisni. Jeta këtu është si shkollë, por mësuesit janë më të ashpër, - shkroi. Historia e tij filloi me Cloren, një vajzë nga Zelanda e Re që hapi dyqan bukurie.

- Bukuria është ekonomi shpirtërore, - i tha ajo Zifit.

- Po paratë kush i numëron? - pyeti ai.

- Shpirti, - u përgjigj ajo.

Dhe, çuditërisht, Zifi besoi.

Ai e furnizonte dyqanin, pastaj nisi ta ndihmonte. Pastaj nisi ta donte. Një ditë hyri në dyqan i pari i saj, po ashtu nga Zelanda e Re. Djali buzëqeshi, si të kishte ardhur për të marrë një kujtim që e kishte harruar. U përkul dhe e puthi Cloren para syve të Zifit.

- Është veç një përshëndetje e vjetër, - tha ai.

- Po koha ime është e re, - tha Zifi, dhe në atë çast harroi çdo ligj, çdo kufi dhe çdo dokument që prindërit e tij kishin pritur me vite.

Sherri nisi, si zakonisht, me një fjalë të tepërt dhe përfundoi me një grusht të tepërt. Gjykatësi foli gjatë, qetë dhe me një lloj trishtimi profesional:

- Dymbëdhjetë mësime nuk mjaftojnë. Do t’ju duhen katërmbëdhjetë vite. Në natën e parë pas hekurave, shoku i qelisë e pyeti:

- Për çfarë je këtu?

- Për dashuri.

- Sa kushton?

- Katërmbëdhjetë vjet.

- Shtrenjtë.

- Në tregun e jetës, filozofia qenka më e lirë, - u përgjigj Zifi, duke qeshur hidhur.

Në shtëpi, Bimi tha: - Ne erdhëm këtu për një jetë më të mirë.

- Ndoshta - tha Bina - por nuk e dinim që zemrat nuk marrin vizë.

Dhe kështu, në mes të heshtjes, ata kuptuan një të vërtetë të thjeshtë, se në ishujt e mëdhenj dhe në zemrat e vogla, ligjet e dashurisë janë gjithmonë pa ambasadë. Por as shpresa s’ka nevojë për vulë.

Muajt në burg lëviznin si kalendarë pa festa. Zifi kishte mësuar të lexonte gazetat mbrapsht. Ai thoshte se ashtu gjërat duken më të sinqerta. Një ditë erdhi një prift për vizitë.

- Biri im, pendohesh?

- Për cilën pjesë? - pyeti Zifi.

- Për dhunën.

- Për atë po. Por jo për dashurinë.

Prifti u mendua pak.- Ndoshta Zoti t’i ndan me fatura të ndryshme, - tha lehtë, dhe i la një Bibël me kopertinë të grisur. Në qelinë përballë, një burrë plak i quajtur Murphy rrinte gjithnjë me laps pas veshit.

- Çfarë shkruan? - e pyeti Zifi.

- Rregullat e jetës, - tha ai. - Jam në numrin 87. Mos u përzi për gjëra që kanë gjyqtarë rrogëtarë.

- Po dashuria?

- Për atë s’ka gjyq, ka kujtime. Ka dhe para të majme.

Ndërkohë, jashtë, dyqani i Clores lulëzonte. Ajo i dërgoi një letër: “Zifi, nuk po të shkruaj për të hapur plagë. Po të shkruaj sepse më mësove se njeriu s’duhet të jetë furnizues i gjërave, por i zemrës. Të faleminderit. Shiko përpara.” Zifi buzëqeshi. Ia lexoi letrën Murphyt. Plaku tundi kokën. - Po shtoj rregullin 88: Kur njeriu të falënderon, mos e mbaj veten hero. Mund të jesh thjesht mësim.

Në shtëpi, Bina po gatuante fasule.

- Një ditë do ta nxjerrim, - tha ajo.

- Me çfarë? - pyeti Bimi.

- Me durim. Më i fortë se avokati, - u përgjigj ajo.

Bimi qeshi. Durimi është si çaji anglez, duket i dobët, por të mban zgjuar. Kaluan vite. Zifi nisi të studionte filozofi nga biblioteka e burgut. Shkroi një ese. “Liria nuk është derë, është mënyra si ecën kur je brenda.” Drejtori e lexoi dhe tha, - Djalo, ti rrezikon të jesh i lirë para kohe, vetëm me mendime.

- Po më liron, do kthehem për t’u diplomuar, - u përgjigj Zifi.

Në ditëlindjen e tij të 25-të, prindërit erdhën në vizitë.

Bimi e shikoi përmes xhamit.

- Ke ndryshuar.

- Edhe ju, - tha Zifi. - Tani dukeni më të qetë.

- Jemi mësuar me ishujt, - tha Bina. - I mban njeriu brenda.

Para se të iknin, Bimi pyeti: - Çfarë dëshiron kur të dalësh?

- Një dyqan të vogël… por jo bukurie.

- Çfarë atëherë?

- Një dyqan ku njerëzit vijnë të riparojnë arsyet pse zemrat prishen.

Bimi u mendua gjatë rrugës për në shtëpi.

- Mendon se ka treg për këtë? - pyeti.

- Po - tha Bina. - Është i vetmi biznes që s’falimenton kurrë.

Në qeli, atë mbrëmje, Murphy lexoi rregullin e ri që shtoi Zifi në mur. Rregulli 1: Mos e mat jetën me vite. Mati me kuptime, dhe mos harro të qeshësh kur fatura del e kripur.

Plaku qeshi. - Ti, djalë, ke ardhur për 14 vite dhe po del me manual. Drita u fik. Heshtja ra. Diku larg, shiu binte mbi ishull si një gjuhë e vjetër dhe për herë të parë, Zifi ndjeu se nuk kishte më nevojë për përkthyes. Në fund të fundit, mendoi ai, ndoshta liria nuk të jepet, ndoshta thjesht mëson ta mbash si humor, që s’të burgos dot askush.

Vitet rrëshqitën si orë pa akrepa. Zifi tashmë kishte bërë emër në bibliotekën e burgut. E quanin “ai që kthen problemet në fjali”.

Një mëngjes, oficeri i thirri: - Merr gjërat.

- Pse? - pyeti Zifi me kujdes.

- Komisioni. Sjellja. Librat. Edhe ajo eseja jote që çuditërisht e lexuan.

- Dhe?

- Dhe, djalë, liria të kërkon në sportel.

Murphy u ngrit dhe e përqafoi ngathët.

- Unë mbetem këtu, - tha.

- Po rregullat kush do t’i shtojë?

- Ti do t’i jetosh, unë do t’i kujtoj.

Para se të dilte, Zifi shkroi në murin e qelisë. Rregulli 2: Mos u bëj gardian i vetes kur porta hapet. Jashtë, shiu prapë fliste anglisht. Bimi e Bina e pritën me një heshtje që kishte brenda festë, frikë dhe falënderim.

- Çfarë do bësh tani? - pyeti Bina.

- Do punoj, do mësoj… dhe do të mësoj të mos nxitohem, - tha ai duke buzëqeshur.

- Në këtë vend, - shtoi Bimi - kush nuk nxiton, shpesh arrin më saktë. Disa ditë më vonë, Zifi mori një letër. Nga Clore. “E dëgjova. Jam mirë. Dyqani ecën. Faleminderit që s’më fajësove kur ishe nën peshë. Nëse kalon këtej, hyr si mik, jo si kujtim.”

Ai e palosi letrën dhe u mendua gjatë. Pastaj tha me vete: Dashuria është si autobusët këtu, vijnë dy bashkë kur s’pret më asnjë. Nuk shkoi menjëherë. Filloi të ndihmonte në një qendër komunitare, njerëz që grindeshin, pajtoheshin, shpjegonin zemrat si makina që bëjnë zhurmë.

- Çfarë shërbimi ofroni saktësisht? - e pyeti një grua.

- Riparim pritjesh, - tha Zifi. - Pritjet prishin më shumë se realiteti.

Një pasdite, dera u hap. Hyri Clore.

- Dyqani im tani ka kënd leximi, - tha ajo. - Gratë rrinë më gjatë kur lexojnë.

- Atëherë bukuria ka gjetur filozofinë, - qeshi Zifi.

- A mund të flasim si dy njerëz që nuk kanë borxhe të vjetra?

- Mundemi, - tha ai. - Por borxhet e zemrës zakonisht paguhen me qetësi, jo me para.

Ata pinë çaj. Biseduan për udhëtime, punë, libra dhe pothuajse fare për të shkuarën.

Kur u ngrit, Clore i tha,  ti s’je më ai djalë i sherrit.

- As ti ajo vajza që priste të shpëtohej.

- Kush jemi atëherë?

- Dy njerëz që mësuan të mos e përdorin dashurinë si provë. U përshëndetën butë, pa premtime. Dhe kjo ishte liria e vërtetë. Mbrëmjen e po asaj dite, Zifi i dërgoi një mesazh Murphyt përmes avokatit, sigurisht: “Rregulli 3: Nëse di të qeshësh me plagët e tua, je gjysmë i shëruar. Gjysmën tjetër e bën koha, kur e lë rehat.”

Murphy u përgjigj shkurt pas disa ditësh: “Rregulli 89: Mos i bëj rregullat shumë të bukura, njerëzit i kopjojnë.”

Zifi nënqeshi dhe e pa sy më të qetë të atin e tij, Bimin që pinte kafenë e mëngjesit me nënën e tij Binën. Bimi ktheu kokën dhe tundi dorën nga pas xhamave të lokalit. Aty kishte diell. Por, diku në ishull, shiu vazhdonte ritmin e tij të vjetër. Por brenda tij, më në fund, kishte diçka të re, një qetësi që nuk kërkonte leje. Dhe Bimi e kuptoi. Nuk kishte ardhur në Britani thjesht për një pasaportë, por për të kuptuar një mesazh të vetëm, për t’u bërë qytetar jo vetëm i vetes, por i të gjithë jetës, përtej të gjitha sfidave, brenda dy shirave.