Editorial: KUSH E RUAN SHTETIN KUR ROJET E SHTETIT HYJNË NË DOSJET E SPAK-UT?

(Kur SPAK lëshon arrest për kreun e SHISH)

Nuk është një lajm që mund të kalojë siç kalojnë lajmet e zakonshme të kronikës. Kur drejtuesi i një institucioni të inteligjencës shtetërore vihet nën masën e arrestit në shtëpi dhe pezullohet nga detyra, nuk është më vetëm një emër që futet në një dosje hetimore. Në atë çast, përballë shoqërisë vendoset një pyetje shumë më e rëndë: çfarë po ndodh me vetë mekanizmin e sigurisë së shtetit?

Sot, 22 shtator 2026, GJKKO ka caktuar masën “arrest në shtëpi” dhe pezullimin nga detyra ndaj drejtoreshës së SHISH, Vlora Hyseni, pas kërkesës së SPAK, në kuadër të hetimeve që lidhen me dosjen e AKSHI-t. Raportimet e deritanishme flasin për dyshime lidhur me “përkrahjen e autorit të krimit” dhe “nxjerrjen e sekretit shtetëror”. Por një editorial nuk duhet të bëhet gjykatë. As gazetaria nuk mund ta zëvendësojë gjykatën. Përgjegjësia penale përcaktohet në fund të një procesi, jo në titujt e mëngjesit. Pikërisht për këtë arsye, ajo që duhet të na shqetësojë sot nuk është thjesht pyetja nëse një person ka shkelur ligjin. Këtë do ta përcaktojë drejtësia. Pyetja më e madhe është çfarë ndodh me besimin e publikut kur në qendër të një hetimi vendoset njeriu që drejton institucionin ku shteti mbledh, përpunon dhe ruan informacionin më të ndjeshëm për sigurinë kombëtare.

SHISH nuk është një zyrë e zakonshme. Është një nga ato institucione që ekzistojnë pikërisht sepse shteti nuk mund të jetë i verbër. Ai duhet të dijë për rreziqet, për kërcënimet, për rrjetet kriminale, për cenimin e sigurisë dhe për gjithçka tjetër që mund të dëmtojë interesin kombëtar. Prandaj, kur dyshimi prek majën e këtij institucioni, shqetësimi nuk mund të mbetet i mbyllur brenda një dosjeje personale. Sekreti shtetëror nuk është një send që i përket atij që e mban. Ai është një barrë që i besohet një njeriu në emër të shtetit. Dhe pikërisht këtu qëndron pesha e jashtëzakonshme e asaj që po ndodh.

Nëse hetimi do të vërtetojë se informacion konfidencial ka dalë nga një institucion i sigurisë dhe ka përfunduar në duar të gabuara, atëherë çështja nuk do të jetë më vetëm penale. Do të jetë institucionale. Sepse një sekret i shtetit, sapo del nga dera e institucionit që e mban, nuk kthehet më në vendin e vet. Ai fillon të jetojë një jetë tjetër, jashtë kontrollit të shtetit. Por edhe e kundërta duhet thënë me po atë forcë: nëse akuzat nuk provohen, dëmi që mund t’i shkaktohet reputacionit të një individi dhe vetë institucionit është gjithashtu real. Prandaj drejtësia duhet të ecë me prova, jo me zhurmë; me fakte, jo me hamendësime; me dokumente, jo me politikë.

Ajo që e bën edhe më të pazakontë situatën është fakti se masa ndaj Hysenit vjen në një hetim ku janë përfshirë edhe struktura të tjera të larta të sigurisë. Sot janë raportuar gjithashtu kontrolle në banesën e ish-drejtorit të Përgjithshëm të Policisë së Shtetit, Ilir Proda.

Kështu, pyetja zgjerohet. A kemi të bëjmë me një rast individual apo me një problem që prek mënyrën se si disa struktura shtetërore kanë komunikuar me njëra-tjetrën dhe me aktorë jashtë tyre? Këtë nuk mund ta themi ende. Hetimi duhet të japë përgjigjen. Por një gjë mund të thuhet që tani: demokracia nuk dobësohet kur drejtësia heton një zyrtar të lartë. Përkundrazi, parimi i barazisë para ligjit do të ishte i zbrazët nëse postet e larta do të shndërroheshin në mburoja. Por demokracia dobësohet po aq kur hetimi kthehet në spektakël dhe kur dyshimi shpallet fajësi përpara provës. Prandaj sot nuk duhet të pyesim vetëm: “Kush do të bjerë?” Duhet të pyesim: “Çfarë do të zbulojë kjo dosje për mënyrën se si funksionon shteti?” Sepse një drejtor i SHISH mund të pezullohet. Një zyrtar mund të hetohet. Një institucion mund të ristrukturohet. Por besimi i qytetarit tek shteti është shumë më i vështirë për t'u rindërtuar.

Dhe pikërisht këtu qëndron pesha e kësaj dite. Kur SPAK troket në derën e kreut të SHISH, nuk troket vetëm në derën e një zyrtari. Troket në derën e një institucioni që ka për detyrë të ruajë dyert e padukshme të Republikës. Dhe nëse pas asaj dere ka pasur rrjedhje, drejtësia duhet t'i zbulojë. Nëse nuk ka pasur, drejtësia duhet ta tregojë. Në të dyja rastet, Shqipëria ka nevojë për të njëjtën gjë: të vërtetën, sepse sekretet e shtetit mund të jenë të mbyllura në dosje, në kasaforta dhe në arkiva. Por përgjegjësia për to nuk mund të mbyllet askund. Ajo, herët a vonë, del në dritë.

Vendosja nën “arrest në shtëpi” dhe pezullimi nga detyra i drejtueses së Shërbimit Informativ të Shtetit nuk mund të trajtohen si një tjetër episod i kronikës së drejtësisë shqiptare. Jo. Këtu kemi të bëjmë me një prej atyre ngjarjeve që kërkojnë të ndalemi, të heqim zhurmën nga tavolina dhe të bëjmë pyetjen që shumëkush mund të mos dëshirojë ta bëjë: Kush e ruan shtetin kur rojet e shtetit hyjnë në dosjet e SPAK-ut? Kjo nuk është pyetje për spektakël. Është pyetje për Republikën.