Dy libra voluminoze te thurur artistikisht, prej autorit S. Athanasi

Updated: Aug 25, 2021


Illo Foto , studjus , ne NY – Gusht 2021

Tregimtarin Sotir Allanasi , e njohin shume lexues shqiptae ,qe ndjekin zhvillimet letrare postmoniste . Anastasi , ka shkruar ne moshe te shtyre , per shkak se mbi te dhe familjen e tij eshte ushtruar lufta klasare , me te gjithe ashpersine , qe njifej , per kohen e pushtetit monist .

Famila e Allanasit , ka pase jetuar ne Athine . Atje ka lindur dhe shkrimtari . Eshte familje , intelektuale shqipptare . Babai i Sotirit ishte inxhinjer . Ne pragun e luftes se dyte u shperngul , per ne Shqiperi , me idene , qe gjithcka te ndodhte , do te ishin ne vendin e tyre dhe midis njerzve te dashur .Kemi te bejme me nje ndjenje te paster atdhetare . Bijte i ndodhen afer Memes , ne c’do cast te veshtire , kur eshte fjala , per nje Meme te dhemsur, sic eshte Shqiperia . Per kete fenomen shqiptar , Dhimiter Pasko ka shkruar “ Atdheun eshte Atdhe edhe kur te vret “.

Mbas 7 vjetesh , ne Shqiperi, Sotirit i vdiq Babai , duke lene pas familjen e varfer dhe me problemet , qe sjell c’do lufte . Sotiri cfaqi veti te talentit letrar , qe ne femini. Nuk ju lejua te botonte krijimet letrare . Nuk ishte as i pari as i fundit , qe ju neneshtrua ketyre reprekusioneve çnjerezore, por tregoi aftesi , per t’i perballuar .

Sotirin e kam njohur , nepermjet shkrimeve te tij , ne organin letrar “Fjala e lire “ te Terziut . Tregimet e tij kishin`brume dhe tharmin e duhur .

Kjo firme letrare u konfirmua si firme tregimtare e merituar .

Tashme tregimet e Sotirit i kemi te permbledhura ne dy volume, botuar nga “Eugen “ , me nga mbi 300 faqe sejcili liber . Autori , mi dergoi te dy librat , ne posten tokesore dhe e quaj nje dhurate te çmuar , per biblioteken time modeste . 30 tregime jane permbledhur si sytha te nje romani me shume skena letrare te goditura . Romani eshte i lidhur mire organikisht , duke na dhene shume tabllo politike te ish regjimit monist . Disa thone se shkrimtari eshte apolitik . Pa anesia , nuk e pengon , per te trajtuar probleme te medha politike , qe trondisin shoqerine njerezore. Shkrimtari , nuk mind te kthehet ne sodites te historise. Romani i Sotirit eshte nga goditjet me te argumentuara ndaj atij spiuazhi shteteror.

Gjykoj , si lexus , qe ka bere mire , qe autori na i ka dhene , nje liber ne tregime te shkeputura , sepse c’do tregim , eshte nje bote me vete . Ruan orgjinalitetin e temes dhe jep zgjidhjet me te llogjikeshme te mundeshme .Per keto shtjellime tregimtare , le te kujtojme ketu mjeshtrin tregimtar , Mopasanin tone - Sotir Andoni, qe ngjan , nga stili , me Sotirin aktual .

Tregimet e Athanasit, te gjata , ose te koncentruara , jane te ngjeshura me ide dhe artistikisht te arrira , sepse vete autori e ka mundur me sukses , jeten e veshtire , qe i eshte imponuar nga regjimi monist .

Shkrimet Sotiri i publikon ne fletoren “ Fjala e lire “ . Atebote , mbiemrit i pat shtuar nje “u “ fundore . Duke qene se shkruante nga Athina , mendova se i perkiste minoriteit grek . Natyrshem u gezova me shume , kur mesova se ishte shqiptar i mirfillte .

Tregimtari , Sorir Anastasi , ne jeten e tij mbart nje pervoje jetesore te rende , por aktualisht shofim se ne familjen e tij , jane edukuar dhe jane shkolluar , per se mbari dy femije , qe nderojne familjen dhe shoqerine shqiptare. Librat e tij , gjyshi Sotir , ja dedikon nipit, Markushit , qe rritet midis kujdesit , per t’u bere poliglot , me gjuhet : ferngjisht , shqip, greqisht ,anglisht dh finlandisht . Nipi i Sotirit , do te mbarti te gjitha cilesite pozitive , qe gezon diaspora jone e madhe , sa cilesore aq dhe atdhetare.

Me Markushin poliglot , tregimtari yne , Sotir Anastasi , konsolidon brezin e trete te familjes se tij me arsimimin , me te mire te koheve te reja . Sotiri dhe familja e gjere e sfiduan regjimin , qe ju mori lirine , por provizorisht , sepse nuk ka diktature te perjeteshme .

Nje tregimtar , me kete jete te ashper , nuk mund te shkruaj kodra pas bregut , as te kaleroi fantazine e ekzaltuar . Vepra e tregimtarit , Anasasi , te meson , te edukon , te mbush me shprese dhe optimizem .

Autori u ka bere lidhjen natyrale te tregimeve dhe na ka dhene nje roman me vlera te spikatura . Romani titullohet “ Polen gruaje- Stafete e dhimbshme e nje dashurie parisjene “ , 312 faqe , qo ta analizojme me poshte .

Personazhet e romnit , jane me origjine shqipetare dhe franceze . Simbas rrastit , i ka nxjerre ne pozicione shumme specifike . Mbi keto baza jane ndertuar diallogjet , qe kane ruajtur karakteristikat individuale te kombit, qe i perkasin . Nuk eshte kollaj te flasesh me gojen dhe mendjen e nje francezi . Une , si lexus , nuk kam gjetur ndonje kakofoni ne personazhet franceze . Me sa kuptohet , autori e njef mire kulturen dhe traditen franceze te jeteses . Personazhet e romanit , autori i ka evidentuar perballe “ absurdit” , sipas analizave te Camyse . Vete “absurdi “ eshte thyer moralisht dhe realisht . Kam parasysh agjenturen shteterore te ish sigurimit . Me absurd , nuk ka si behet .

Personazhet jane te mirekuptuar , deri sa nuk bisedojne thjesht , per problemet e dites , por kane ndertuar situata erotike funksionale . Autorin , nuk e rremben situata erotike , por ruan baraspeshen e jetes sociale , qe i rrethon personazhet .

Romani i Anastasit , per permbajtjen , ngjan me librin e famshem te At Zef Pellumbit , me sense te ndryshem . At Zefi e ka pershkruar diktaturen nga qelia . Anastasi e pershkuan nga jeta , qe formalisht quhej e lire .

Personazhet shqipetare u tregojne partnereve franceze , ngjarje nga historia jone e lavdishme si komb si dhe per difektet e sitemit monist , qe sundoi vendin tone , per 50 vjet . Ne se midis dy nacionaliteteve , nuk do te zhvilloheshin keto biseda jetike , romani do te ishte i cale , ashtu si do te ishte po kaq i cale , po qe se bisedat politike do te merrnin formen e kronikave te shtypit Personazhet shqipptare , ne nje bisede krejt spontane i spjegoi grave franceze , se gjat monizmit , nje pjestar i familjes duhet te ngrihesh ne dy te nates , per te mbajtur radhen e qumushtit . Nje gje e ngjashme , eshte dialloguar dhe per mishin . Francezia dhe shqiptarja , shetisnin diku ne treg dhe pane vitrinen e nje kasapi , qe gjithnje ngjall besim tek estetika dhe te gastronomija . Kasapet tone jane profesioniste te mire . Mallin e tyre ta ha syri . Ne tregun grek te mishit nuk gjen nje kasap te estetikes , qe rekllamon kasapi shqiptar . Edhe ne Amerike dyqanet e kasapeve , kane natyre industriale .

Ne kete soditje te mishit , shqiptarja i thote francezes : Ne monizmin shqiptar , nuk bleje mish lirisht , por duhej tolloni kufizus . Do te ishte tregimi i plote , po t’i kishte permendur barcoleten shkodrane , qe me jepet rrasti ta trgoj : I tha shoku shokut : Me perpara dyqani kishte tabellen “Kasap “ dhe kishte brenda mish . Tani ka tabellen “Mish” dhe dyqani ka brenda kasap . Ne rrast ribotimi , kjo anekdote edhe mund te shtohet. Biseda te natyres politike ndeshen kudo ne roman .

Eshte ruajtur ndjenja e mases dhe vete biseda , ka rrjedhur tek shembulli . Ne kete optike krijuse , eshte trajtuar , epizodi i Luan Majlindit , studentit shqipetar , qe pat kryer shkollen e mesme , ne France . Turistja franceze flet per vlerat e ketij shqiptari , kujtimet e te cilit , lidhen me dashuri adoleshentesh dhe karaktere , qe premtojne shume ne shoqerine njerezore . Jeta e ketij heroi , pershkon po thuaj te tere romanin . Jeta e tij i perket intelektualit shqipetar , mbi te cilin eshte thurur intriga vrastare e ish sigurimit , shembelltyra e neveritshme e shtetit monist.

Ne rraste te vecanta , shteti enverist , jepte bursa ne Perendim , ndoshta per te kamufluar izolimin proverbial . Luani , erdhi ne Atdhe dhe u denua nga shteti monist . Autori e ka shtjelluar natyrshem , kete epizod , qe ka kryer monizmi , ndaj intelektuaklve te shekullit 20 , qe perbenin kontigjentin intelektual , me te rendesishem , qe ka pergatitur shteti shqiptar , qe nga themelimi i tij .

Per turp te atij sistemi dhe te njerzve , qe gjykuan Luan Majlindin , akuza drejtohej ndaj luftes , qe bente ish Partia ndaj liberalizmit. Nje ish Parti dhe nje ish shtet , i zhytur ne obskurantizem mesjetar , lufton liberalizmin ! Eshte politike sa kriminal