Thanë për Nexhmije Pagarushën:


Nexhmije Pagarusha "Nder i Kombit"

Esat Mekuli: Nexhmija është kjo – Bilbili i Kosovës, bilbili i këngës sonë.

Rexhep Munishi: Nexhmije Pagarusha për së gjalli po I përjeton dy jetë: atë derisa ishte në skenën e këngës dhe muzikës dhe atë pas ndërprerjes së këndimit aktiv. Ajo I përjetoi dy kënaqësi që janë privilegj i ruajtur vetëm për njerëzit e mëdhenj. Sa këndonte, e adhuruan! Kur pushoi së kënduari, nuk e harruan! Këngëtare si Nexhmija vështirë se do të përsëritet në skenat shqiptare. Vështirë të përsëritet një cilësi zëri e dhunti muzikore që ka ajo. Për të do të ketë gjithmonë shumëçka të themi. Për një gjysmë shekulli ishin të kënaqur të gjithë ata që e njohën, të gjithë ata që e dëgjuan, ata që patën miqësi me të dhe të lumtur janë ata që i takuan kohës së saj, kohës së shënuar me zërin e Nexhmije Pagarushës.

Kristë Lekaj: E kemi quajtur “Bilbili i Kosovës”, por ajo në të vërtetë ishte Kosova vetë! I falënderohem Zotit që kam punuar me të, se prej saj kam mësuar shumë. Nexhmija është Nexhmije! Është këngëtare që lind vetëm një herë.

Avni Mula: Në Shqipëri la mbresë të jashtëzakonshme, jo vetëm pse këndoi mirë, po u tregoi edhe atyre artistëve tanë shqiptarë, të Tiranës, të Shkodrës dhe të gjithë qyteteve të tjera të Shqipërisë, u dha një mësim se si duhet të këndohet kënga popullore, si duhet të interpretohet kënga popullore, çfarë koloriti duhet të ketë kënga popullore. Ajo mbetet një ndër këngëtaret më të shkëlqyeshme të mbarë Shqipërisë jo vetëm të Kosovës.

Ardit Gjebrea: Është një ndër kujtimet më të bukura të jetës time dueti që kam kënduar me Nexhmijen. Po të mos jesh njeri i madh, nuk mund të jesh artiste e madhe. Them se janë pak ata artistë që janë vërtet artistë dhe që e meritojnë këtë fjalë. Nuk është thjesht artiste e skenës, është artiste njeri, është artiste në shpirt. Të gjithë ne shqiptarët duhet të jemi të lumtur që ekziston fenomeni Nexhmije Pagarusha.

Ymer Shkreli: Nexhmije Pagarusha është institucioni ynë i lartë muzikor, akademia jonë e vetme muzikore, opera jonë e vetme, muzeu ynë i vetëm etnografik, monumenti ynë i vetëm folklorik-e megjithatë nuk ishte dhe nuk është nën mbrojtjen e shoqërisë si disa kisha e xhami. Fundja, në mungesë të tempullit të kulturës e kemi Nexhmijen, në mungesë të filarmonisë e kemi Nexhmijen, në mungesë të galerisë e kemi Nexhmijen.

Lutfi Turkeshi: Ajo përmes dritës artistike ndriçoi brendshëm visarin e pashtershëm tradicional. Në mënyrë spontane Nexhmija bën përpjekje “orfeane” për të mishëruar këngën e vet me traditën gjithëshqiptare.

Naim Krasniqi: Kur bëhet fjalë për Nexhmije Pagarushën është shumë vështirë të gjenden fjalë dhe të themi atë që duam të themi. Posaçërisht kur sot fjalët kanë filluar ta humbin kuptimin e vet, me që shumë artistë shumë këngëtarë ,shumë prezantues prezantojnë vetveten dhe kolegët e tyre me fjalë shumë të mëdha pompoze siç janë : I madhi ky dhe e madhja ajo, i madhërishmi ky. Fjalët kuptim të njëmendët kanë vetëm atëherë kur flasim për Nexhmije Pagarushën. Ishte dhe do të mbetet bilbili i këngës shqipe. Një bilbil që zoti ia dhuroi zërin më të bukur dhe një shpirt aq të madh artistik. Unë për veten time kur kam dëgjuar këngët e Nexhmijës, kam qenë fare i vogël dhe jam rritur me këngën e saj. Tani kur merrem me muzikë në mënyrë profesionale, kur kam mundësi që të analizoj punën dhe veprën e Nexhmijës, mrekullohem me aftësitë e saja interpretuese, me shpirtin e saj artistik. Kam pasur kënaqësinë dhe nderin para 15 vjetësh të kompozoj një këngë. Ishte kjo një dhuratë e vogël të cilën unë kam mundë t’ia dhuroj Nexhmijes. Ka qenë kjo kënga “Nexhi” e kompozuar me tekst të Hivzi Krasniqit. Do të kalojnë edhe shumë vite e dekada që të lindë përsëri një këngëtare e kalibrit të Nexhmijes. Këngëtarët e kanë idol Nexhmijen dhe kënaqësia më e madhe për ta është kur dikush u thotë se po kënduake si Nexhmija. Kurse për ata që i japin vetes detyrë që të shkojnë rrugës së Nexhmijes do ta kenë shumë të vështirë të arrijnë nivelin e saj. Kur dëgjojmë të provojë ta imitojë dikush Nexhmijen, dëgjojmë të thonë : Kjo këngëtare po mundohet të këndojë si Nexhmija, por nuk thonë se kënduaka si Nexhmija. Kjo, sepse Nexhmija është e pazëvendësueshme.

Ilir Shaqiri: E kam thënë edhe disa herë përpara se Nexhmije Pagarusha, Vaçe Zela, Hysni Zela etj. kanë qenë shkollë e pashmangshme për këngëtarët e gjeneratës time. Është kënaqësi për mua dhe gjeneratat që vijnë që kanë pasur një udhërrëfyes, një zë të mrekullueshëm prej të cilit në çdo kohë dhe në çdo moment njeriu mund të mësojë gjithçka në rrugën artistike që do ta ndjekë më pasur. Unë kam mësuar shumë nga Nexhmije Pagarusha dhe kam çka të mësoj akoma.

Fahredin Gunga

Pas Klithmës

(Nexhmije Pagarushës)

Kështu është krijuar bota:

Merre një zemër e hape

E sheh një copë diell e një tingull

E pastaj, le të lind një klithmë

Lere të qetë se ajo jeton vet

Që then dry e sy

Gjeje fundin e botës

Diku në mes klithmës e lutjes

Për çudi

Lindi i pastër si bulëz e dhimbjes

Si psherëtimë e lindjes

Vetëm për fundin e botës.

Kështu u krijua bota.

Din Mehmeti

KËNGËS I DOLËN FLATRAT

(Nexhmije Pagarushës)

këndoi e këndoi

derisa u shndërrua në këngë

dashuria për jetë

ia mori zërin

këndoi e këndoi

derisa shkundi shkrumbin

e shpirtit të vet

derisa bulëzuan pranverat

në zemrat e njerëzve

këngës i dolën flatrat

ajo tash fluturon

mbi të gjitha fatkeqësitë

vdekja s’ka c’ t’i bëjë...

Adem Istrefi

P A G A R U SH A

Këndona ti, këndona ti

Shpirt i kangës-Pagarusha!

Fiu-fiu fishkëllen era...

Në livadhin e gjelbër s’vallëzojnë lulet

Dhe shkunden gjethet,përtypen vjeshtat

Dhe thërret kanga ma zanin e saj:

“Digju,digju në shpirtin tim...”

e lehtë e si era rrëshqet kanga nëpër bar

dhe lahet bari në vesën e saj

dhe këndon era këngën e saj.

“S’ më lanë lotët djalë me të pa ty...”

tufa-tufa mblidhen cikat

tufa-tufa shpërndahen cikat.

Oj zhang-zhing kërkëllima e zingjirëve

Shkundet udhëve

Oj zhang-zhing zani i tyne lidhet nyje

Dhe digjet kanga në shpirtin e tyne.

(Atje,në qoshe të rrugës,të pështynë Nexhmije.

Atje në qoshe të rrugës,të gjuajtën me gurë.

Dhe re nën mjegull,nën shqelmat e zij. Mjekrra

E një hoxhe të rrinte mbi krye. Dora e tij të

Gjuente me gurë. E syni gjak lagej në shi.

E zani gjak klithte në shi:

Copa –copa do të këndoj.)

Kaq shi pikëllimi s’pat asnji re.

Udhëve me shi u rrit kjo këngë

Si lis në shkamb e gjethegjelbër.

Këndona ti,këndona ti

Shpirt i kangës Pagarusha!

“Digju, digju në shpirtin tim”

krejt u dogja në shpirtin tand.

Shpirt i kangës Pagarusha.

Mirko Gashi

VOX,

VOCIS

Plimi i bilbilave të fishkur

Lulëzon

Sirenat-harpitë

Kupin si kokrra e kripës

Në zjarr

Odiseu

Nga veshët heq dyllin

Me frymë

Bariu mbush fyellin

Enriko Karuzo e Zhyliet Greko

Heqin dorë nga koncertet e veta

Ima Sumak harron

Prejardhjen e vet mbretërore

E shikon

Fluturimin e kondorit

Në bebëzat e mia

Ngjallën

Ibis dhe papa avis

Në pyll

Klyshët e vet i harron arusha

Se ia thotë këngës

Nexhmije Pagarusha

Mevlyde Saraci

NEXHMIE PAGARUSHA

Bukuri

Që flen në shpirt

Mbretëreshë e këngës

Zëri yt i ëmbël

Zë bilbili

Ti je

Fllad’ i pranverës

Dashuri

Zë i rrallë

Në trojet tona

Këndo

Nexhmie

Siç të këndon zemra

Rrënjë lashtësie

Ti histori

E gjallë

Ti

Rreze dielli

Sy shqiponjë

Një jetë e tërë

Me mikrofon

Në dorë

Ti

Këndove

Me dashuri

Për t’i forcuar

Rrënjët

E lashtësisë

Edi Shukriu

BARESHA E THANËS

Nexhmije Pagarushës

1. (Erë e malit djepin përkundte)

Në mjegullirën e lartësive

Kreshtat e Pagarushës ndjenin

Në prehër një lindje mbanin

Erë e malit djepin përkundte

Pranë vatrës foshnja

Ninula vetes i këndonte

E

Në prag të njohjes

Mësuesi me shkronja në zemër

E peshë mbi supe

C’ është dashuria mësonte

Historinë e Pagarushës

Bilbilat e nisën

Këmbëzbathur shpatijeve

Me rritën e gërshetave

Zambakët e Prizrenit u gërshetuan

E kalaja jehonën

E zuri në gji

2.(Trete në ne)

këngë

trete në ne

nga ne vrujon jehonë

si

aromë dheu kosovar

ah flladitës në fushën mall

mbarsur

gurgullimë burimi që mikëlon thellësitë

dhe çon peshë shekujt

ngjitesh Bjeshkëve të Nemuna

me plakun që ruan kohët e kulçedrave

zbret në mriz me nënën

në pshtjellak fsheh ditët e urisë

ti je ajo “ani mori nuse”që

në heshtje i pëshpërit dashurisë

e zgjon mallëngjim në skajet e botës

Nexhat Halimi

Ç’po ndodh me zjarrin

Copëza e përgjakur e ballit ndez qiririn

Po sytë Nexhmijeme vjet verbuar

Njerëzit harruar mallet thinjur e fajkoi lart

Me zjarrin ç’po ndodh vaj me të gjeturat

Gjuhës plagët i përlcasin për fyell

Zogu I lashtë vjen mbi ëndërr

Këputur nga mishi im i mërguar

Hiri fluturone prap lind nga hiri

Sepse ti këndon mbi glob mbi shpatë,

Bashkë me trimat qëllon kafshën e zezë

Vetëtima në gemb shndërrohet

Nga kafka ime dhe vet Pagarusha

Gjeli fluturon mbi portën e vjetër

Unazat lëvizin

Zogjtë e zi në varre të reja dasmat mort

Daullet e pikëllimit

Mitit gjaku I rrjedh për veshë

E flakoi lart dhe njerëzit me male në zemër

Ti këndon në një gur Nexhmije vajton

Në një flamur

Mbi ëndërr zogu i lashtë fluturon

Sabri Hamiti

Nexhmije Pagarusha

Jeta nuk është këngë,

A fustan i qëndisur

Mish i gjallë e gjak.

Se kush do një copë bukuri,

Të fsheh huqet e veta…

Edhe qorri, edhe shurdhani.

E gjithkujt po si e kurrkujt:

Madhështitë e drunjta

Pijnë ujë në pusin e ëmbël.

Del në derë me sy të njomë,

Ndihet jehonë e Bareshës,

Raxha nën patkonj të Kalit.

Kënga s’ia çon bishtin kandarit!

Ankthi ngjitet në qiell.

Mish i gjallë e gjak.

(Trungu ilir,Prishtinë,1979)

Qerim Arifi

Plisat faqendritur marshuan

I

Ndalu për një moment. Këtu në këtë mëhallë

Fillon një madhështi. Tingujt rrënqethin barin, në fund

Det

Liqeni drishërin nga puhia e zërit të këngëtares,mbi

Kodra

Blerimi kaplon;mallet dalldisen në magjinë e toneve

Rrafshi i Dukagjinit vallëzoi me grunajet shtatë ditë e

Net

Ku mbaron dashuria fillon dashuria.”Në fillimin tim është fundi im”

Që nga kujtimet për Teutën

Dardanët kënduan,

Përpara portave krushqit hoqën vallen. Fshatrat pritën,

Përcollën pranverën me bilbil në duar-që diti t’ia thotë

Këngës për rrudhat e tyre në ballë. Për shuplaka të lëna

ndër ara.

Dallgë-dallgë valët nga eteri erdhën dhe mbetën në ne

Nga ajo na. Për të filluar diçka duhet të mbarojë.

Nexhmija e ju.

Dhe fshatarët me këngën për punën. Ju këndoni këngën

E tyre

Ata këngët tuaja-Koha mbaron tempuj e ruan tempuj.

Tempujt dhe tingujt tani përjashtojnë

Pamjen e tyre të sfiungosur!

II

“Kohë e tashme dhe kohë e ardhshme,janë ndoshta

prezentë në

kohën e kaluar”…Edhe pse pasur jetës do të mbeten gjurmë

jete. Edhe

pasur pranverës mbetën gjurmët. Kënga jehon

Çdo herë në lugaja…

Bilbili edhe shumë të tjerë këngën ua mësoi

Ata s’e harruan

Të parin e tyre

Anëmbanë, në çdo pore

Jehoi krenaria

Paepur…dëllinjat zgjatën degët e tyre duke

Pritur mirësinë,

Plisat faqendritur marrshuan shesheve, kejeve-

Me vegjëli!

Tëmtarët e fabrikave mësuan këngëtimin

Që në vete mbante magji!

Vaporet në të katër anët shpërndanë vetëm

Muzikë,lumturi…

Baletanet vallëzuan të ngashnjyera

Nëntë vite, pranë

Gurrës me ujë të ftohtë udhëtarët u

Freskuan nëntë herë

Kjo murosi shekujt më parë dhe shekujt

Pasur të palosur-

Liria diku në antikë zbukuroi për një

Orfe të Ri. Andaj përpara Lumit vashat rrijnë dhe janë duke pritur

Gondolat e fateve

Një këngë tënden dhe për ty do ta këndojmë,

Nexhmije.

Sevdije Rexhepi

MBRETËRESHË E KOSOVËS

(Nexhmije Pagarushës)

bashkë me ty

udhëtuam nëpër vite

na freskove zemrat

me këngët e tua mite

ashtu si zbardhin agimet

lindnin meloditë

vargjet merrnin rrugën

puthnin Prishtinën

përqafonin Strugën

me ushtimë tupanësh

dasma fillonte

zëri yt magjik

shpirtërat e fjetur zgjonte

seç ngacmoje

poetin,poeteshën

kur me atë zë të ëmbël

këndoje Bareshën

e madhërishmja jonë

motër e Teutës

mbretëreshë e Kosovës

Sejdi Berisha

NEXHI

Në skenë

Edhe në jetë zë përvëlues

Abetare

Tha njëri nuk di ç’ është kënga

Kërkova bilbilin

Më kaploi kënga deri sa më zuri gjumi

Me ty e Fletën i përqafuar u zgjova

Pranë oxhakut na rrëshket flaka

Rini e plakur

Ra perdja përgjithmonë

A thua Nexhi

Zgjodhe aromën e jetës

(1993)

Melek Raxhepi

Shtojzovallja e Pagarushës

Në gjirin e natyrës virgjëreshë

Enden bilbilat degë më degë

Gjelozojnë zërin kristalor të kanarinës

Mbeten të nemitur në vend

I lumtur bariu për bareshën

Jehun e zërit bjeshkëve kur dëgjon

E shtojzovalla e Pagarushës

Plot ëmbëlsi e dashuri këndon

Artin e këndimit përjetëson

Gëzueshëm shpërthejnë notat e melodisë

Anekënd trojeve shqiptare

Rrëmbejnë zemrat e njerëzisë

U shkrihet shpirti nga zëmjalta

Shpërndahet në fytyrë buzëqeshja

Ankthi e pikëllimi nuk kanë më vend.

23 views

Shkrimet e fundit