Po i them edhe unë disa fjalë



Gjokë Dabaj




PËR KUVENDIN E PARË TË STUDIMEVET ARBËRESHË

Po i them edhe unë disa fjalë


Ky Kuvend i parë i studimevet arbëreshë po mbahet në Tiranë. Dita e parë më 27 shtator, dita e dytë më 28 dhe dita e tretë më 29 shtator.

Shkova atje me dëshirën për të dëgjuar, edhe më mirë se deri tash, historinë e asaj pjese të kombit tonë dhe sidomos për të marrë vesh si do të veprohet në të ardhshmen nën shembullin e një të atillë shpirti të kombit tonë shekull pas shekulli të shenjtëruar.

Jam kryetari i një institucioni në krijim e sipër, me emrin tejet domethënës “Përkujdesja Gjithshqiptare” dhe prandaj më thërriste në atë kuvend jo vetëm dëshira, por edhe detyra.

Shkova, por nuk munda të qëndroj! U largova prej andej që ditën e parë!

Nuk pata shkuar për t’u larguar! Pata shkuar për të ndenjur aty dhe për t’i ndjekur të gjithë punimet, në të gjitha ditët që ishin shënuar në program. Sepse po flitej për arbërershët! Sepse po flitej për atë pjesë të kombit tonë, që duhet marrë imituar për mënyrën si e ruajti gjuhën tonë për më shumë se gjashtë shekuj, atje, jashtë atdheut dhe në pamundësi për t’u lidhur organikisht me atdheun për shumë kohë.

Sepse jashtë atdheut i kemi sot disa milionë shqiptarë! Në Turqi nja gjashtë apo shtatë milionë, në Greqi më shumë se dy milionë, disa milionë nëpër Evropë e nëpër Amerikë.

Dhe sepse duhet bërë diçka që kaq milionë, t’i kenë si shembull pikërisht arbëreshët, mërguar para gjashtë shekujsh në Italinë Jugore dhe megjithatë, ruajtur edhe gjuhën, edhe traditën tonë!

Tek po lexonin punimet e vet studiuesit, që ishin ngarkuar për të mbajtur kumtesa, po përgatitesha për ta thënë fjalën time edhe unë. Jo si referues, por si pjesëmarës në diskutime. Po mundohesha të bëja një konspekt të fjalës sime, të atillë që, sado kudo, të plotësohej materiali që kolegët e tjerë po e lexonin.

E dija që organizuesit do të ma jepnin fjalën. E dija që duhej të dëgjohej edhe fjala ime, siç duhej të dëgjohej edhe fjala e ligjëruesvet të tjerë.

Por i hodha sytë disa herë, madje shumë herë, nëpër sallë. Sa njerëz kish aty, që do ta dëgjonin atë që unë e quaja të domosdoshme për t’u thënë?!

Nuk ia vlente! Sinqerisht nuk ia vlente dhe unë e di ç’po mendonin në ata çaste vetë ata që komisioni i kish caktuar për të referuar. Kishin ardhur ligjëruesit që nga Italia! Kishin ardhur nga Prishtina! Të gjithë ishin të zhgënjyer! Nuk mund të mos ishin të zhgënjyer!

Në njoftimin e parë të komisionit organizues qe thënë që këtë Kuvend do ta përshëndeste vetë Kryeministri i Republikës së Shqipërisë. Por doli që aty nuk erdhi as edhe një ministër dhe qeveria e Tirannës u përfaqësua në nivel aq të ulët, sa përfaqësuesi i saj nuk i katranosi dot as tri fjalë ashtu si duhej.

Në atë Kuvend atë ditë duhej të ishin e pakta njëmijë vetë. Duhej të gëlonin me qindra adhuruesit e veprës së arbëreshëvet! Brenda dhe jashtë atyre ambienteve! Vetëm ashtu do t’u dëshmohej profesorëvet të ardhur nga Italia, se “gjaku i arbrit” nuk është shprishur!

A mos i pengoi kovidi, po thua?! Jo! Dasmat i kemi plot me dasmorë! Stadiumet plot! Lokalet plot!

Aty duhej të ishin sot 700 apo 800 djem e vajza, nga ata e ato që u vlon shpirti për kombin dhe që ndiejnë respekt e dashuri ndaj atyre arbëreshëve që e ruajtën gjuhën tonë për gjashtë shekuj, pa qenë brenda atdheut!

Në mitingjet e partivet gjenden të rinj e të reja për të zbukuruar tribunat e politikanëvet. Kur bën miting Ed Rama, ka me dhjetëra riní që i rrinë në sfond dhe rrotull tij. Kur bën miting Lul Basha, ka me dhjetëra të tjerë të rinj që i rrinë afër.

Pra, rini që kundërshtojnë njëri-tjetrin, që përgatiten t’i hanë kokën njëri-tjetrit, kemi plot! Ndërsa rini që e adhurojnë qëndresën shtatëshekullore të një pjese të kombit tonë, nuk paskemi!

Shkaqet janë shumë të thellë. Ne nuk mund të jemi indiferentë ndaj të këtilla dukurive! Ne nuk na lejohet të jemi indiferentë!

Sa të rinj shqiptarë studiojnë albanologjinë në universitetet tanë private?! Madje, nuk e di a ka apo s’ka fakultet të gjuhës shqipe dhe të letërsisë shqiptare në ndonjërin prej universitetevet shqiptarë privatë. Po në Angli, universitetet privatë a kanë fakultete të gjuhës dhe kulturës angleze?!

Sa prej të pasurvet shqiptarë i çojnë sot bijtë e bijat e veta për të studiuar gjuhën shqipe?! Sa prej pushtetarëvet tanë, që nga kryeministrat e presidentët, deri te ministrat ose edhe kryetarët (kryetarucët) e bashkivet dhe komunavet, i kanë çuar fëmijët e vet për të studiuar gjuhën shqipe dhe për t’iu kushtuar në atë mënyrë mbarëvajtjes së kombit tonë?! Sa prej deputetëvet tanë, në Republikën e Shqipërisë, në Republikën e Kosovës, në Republikën e Maqedonisë Veriore, i kanë çuar fëmijjët e vet për t’iu kushtuar gjuhës shqipe, letërsisë dhe kulturës sonë kombëtare?!

Sigurisht, unë nuk them që, tani, të shkojnë të gjithë për t’iu kushtuar gjuhës dhe kulturës kombëtare, duke lënë pas dore ekonominë, inxhinirinë, mjekësinë, drejtësinë, shkencat e natyrës dhe shkencat e indistrisë. Por gjithsesi duhet edhe klasa e pasur dhe ajo shtetdrejtuese ta kenë njërin sy edhe në kahun e ruajtjes së gjuhës dhe të kombit që i përkasin.

* * *

Mbeti salla me më pak se 4-5 vetë! Më shumë kish ligjërues se dëgjues! U largova! Ika, duke vrarë mendjen: Ç’do