PAVDEKËSIA E "ANA KARENINËS" SË TOLSTOIT


Miho Gjini "Mjeshtër i Madh"

Me rastin e 111 vjetorit të vdekjes.





Kujtesa

Si sot u largua nga jeta Ai, "CARI I DYTË" i Rusisë, LEON TOLSTOI. S'ka pak ditë që, duke parë një film amerikan që më kishte "rrëshqitur" pa e parë, kështu sikundër jemi të "mbyllur" nga Pandemia e vdekjes, më ringjallet jeta e plotë dhe e ndritshme, në gjithë përjetësinë që ka epërsia e dashurisë. Është fjala për "ANA KARENINËN" e kontit Tolstoi, gjigandit rus të letërsisë botërore, i cili e donte aq shumë personazhin e tij, saqë e vdes, e hedh nën rrotat e trenit, për ta bërë të përjetshme ne atë dhimbje tragjika që merr dashuria kur nuk ështe më, kur vdes, rilindë përsëri e mbetet e përjetëshme. Po poemën erotike filmike për Anën, si smbol të përjetësisë, nuk e krijon nje rus , po nje amerikan, si Joe Wringht, me një aktore virtuoze si Keira Knignhley, e cila ka sensibilitetin e hollë të nje erotizmi që nuk i bie dot përball, sa të elektrizuar aq edhe goditëse, me qindra shigjeta nga të Kupidit Hyjnor!

Filmi


Pas këtij filmi të mrekullueshm amerikan të vitit 2012 që ka fituar edhe disa çmime OSKAR, realizuar në Hollivud, vitin e kaluar kam mundur të shohë filmin tjetër, të realizuar në Gjerman "Stacioni i fundit", i cili bën fjalë përsëri për Tolstoin e Pavdekshëm, po ama, edhe ky, me aktorë anglez e regji amerikane, financuar nga producenti rus S. Konchalovski që jetonte jasht vëndit të tij, të cilin nuk e mbështeti askush në Rusi dhe që në premierën e filmit të bujshëm për Tolstoin e madh që dha shpirt i mplakut në staconin e trenit Astapovo, të një fshati të vogël, kur ai u largua pergjithmonë nga Jasnaja Poliana,- kishte buzëqeshur hidhur, kur spektatorët e pranishëm në premierën e Moskës, e duartrokitën filmin me zjarrin e duatrokitjeve të duarve, po jo prej zëmrave te tyre. Se, midis Shtetit e Kishës Ruse qe ngritur tashmë një murr i madh e i pakapërcyeshm me Kontin!

Ai ishte shpallur "i mallkuar" dhe Patriarkana Ruse e shkishëroi, për frymën e tij kundër autokracise,për rebelizmin e tij radikal , duke e "quajtur" edhe si ushqyes të bolshevizmit. Dhe, do të kalonin më shumë se 100 vjetë e Tolstoi nuk do te falej, edhe pse ai i dha njerëzimit kryevepra të tilla të letërsisë, si "Lufta e Paqia" e "Ana Karenina" e dinte të fitonte dashurinë e thellë të popullit të tij. Njeriu që jetoi e shkroi në fshat, çuditërisht aristokrat nga origjina, që dinte të kosiste barin në step e të këndonte shtruar me bujqërit e tij, të cilët s'e njohën kurrë bujkrobërinë pranë tij!. Ndajë edhe Ellen Bary me Sophia Kishkovkyn do të shkruanin në "The New Times" se "Tolstoi mbetet nje figure e dashur dhe e urryer në Rusi"! . Ne krye të pushtetit aty ishte Cari, po Cari i vërtetë i Rusisë do të mbetej Tolstoi , "Cari i letrave" të jetës, të dashurisë dhe të perjetësisë.

Vlerat

Tri janë vlerat më të qënësishme që e kanë ngritur, sipas meje, filmin "Ana Karenina" në nivelin OCKAR: Atmosfera e një besnikerie të jashtzakonëshme të mjediseve e natyrës ruse, mjeshtëria regjisoriale e vizioneve, të konceptimeve të jetës e të marrëdhënieve të asaj kohe, si edhe , e treta: interpretimet mjeshtërore e të një natyrësie të rrallë të aktorëve. E që të tria bashkë, sikur treten në një harmoni të përbashkët. Nga njeri krahë tabloja e përpiktë e aristokracisë ruse dhe , në krahun tjetër, ajo e fshatit rus, ku ndjehet frymëmarrja e muzhikut, melodia e kositësve të stepës ruse, troku i kuajve që tërheqin karrocat, slitat mbi shtresat e dëborës, vërshëllimat e trenave që çajnë dëborën, përmes mjegullnajave të murme. Skenaristi Tom Stoppard, që rrëmbeu i pari këtu Oskarin për skenarin më të mirë, ka dalur nga shtrati i romanit te Tolstoit për t'a rrokur të gjithë vizionin rus, madhështinë e Tolstoit, si figurë emblematike, po edhe të gjithë epokën e autokracise cariste, për t'i dhënë mundësinë regjisorit me talent Joe Wrinhtit që ta fiksoj besnikërisht këtë realitet të shekullit XVIII e të fillimeve te XIX-ës, me të gjitha mjediset e salloneve te aristokracisë së lartë ruse, deri në nivelet e izbave të bujkrobit rus që mpreh kosorën e krrus shpinën në stepën e paanë.

Kostumografia


Me një kostumografi gjithaq të përsosur,-edhe kjo, rrëmbyese e Oskarit, ku shkëlqejnë sidomos veshjet e ballos së salloneve prej ari, ku varren po ashtu llampadarët e artë, rrethuar prej lluksit përndritës të Zonjave. Dhe të gjitha këto në një marrëdhënie adekuate me stilin rus të fisnikërise, ku nuk mungojnë edhe kastat e tyre, ca me tepër edhe në llozhat e teatrove, ku shkëlqejnë e ndritin edhe "sytë prej xhami" të monokleve, dylbitë e ku fëshfërijnë erashka gjithfarë ngjyrëshe, me plotë elegancë.

Ne rekuizitën e tyre nuk duket asgjë butaforike, si në teatrot e klasava të ulta, apo në kthinat ku pihet vodka e muzhiku bëhet xurxull, pasi ka zbrazur shpirtin e vetë të trazuar me derte e me kënge te shtruara, shoqëruar nga garmozhka e balalajka. Për të arrdhur mandejë në një tjatër përsosmëri, ku nuk është vetëm Ana që ndritë këtu si një meteor në qiellin e gjithësisë , me vështimet e saj prej zjarri përvëlues, po edhe Vronski i aktorit virtuoz e i veshur me sqimën kalorësiake, Aaron Taylor-Johnson, Karenini- Djabolik i aktorit Jude Law, N/punësi i Lartë i Shtetit, Despoti cinik, persekutori i Anës, pa përmendur edhe "meteorët" e tjerë që vërtiten në këtë "qiellnajë" marramendëse të interpretimeve mjeshtërore, ku vërtetësia e thjeshtësia krijojnë atë besueshmëri të rrallë, e cila e zbretë spektatorin e filmit , si me magji, mbi një shekull mbrapa, pikëris