top of page

PËRSHTYPJE NGA ROMANI “SHTËPIA NË KORNIZË”...


Myslim Maska

PËRSHTYPJE NGA ROMANI “SHTËPIA NË KORNIZË” I FATMIR TERZIUT

NGA MYSLIM MASKA

Shumë rrallë na ndodh të lexojmë romane të tillë si ”SHTËPIA NË KORNIZË” e shkrimtarit dhe poetit të mirënjohur Fatmir Terziu. Them shumë rrallë, për befasinë artistike, që na sjell, për konceptimin origjinal, ekstratin d. m. th. nikoqirllëkun e fjalës. Por, dhe per vizionet realisto – surrealiste që vërtiten të besueshme e të pabesueshme rreth “Shtëpisë në kornizë”.

Një ansambël i tërë personazhesh, të gjallë e të vdekur, hije dhe fantazma, që autori me indulgjencën, talentin dhe inteligjencien krijuese na i bënë të afërm, të prekshëm, të dhimbshëm dhe tronditës, me gezimet, brengat, rendomtësinë e përditshme utilitare.


Jeta në rrjedhë kujtimesh ndryshe


Romani (ne ekstrat), shpalos para lexuesit jetën e disa brezave, pra më shumë se njëqind vjet, ose me tepër. (aproksimativisht). Shtrati, ose djepi i romanit ngrihet me kujtimet. Janë shkruar dhjetra e qindra romane me ‘Bazë” kujtimet.


Kujtimet e romanit “Shtëpia në kornizë” janë pak ndryshe: Nuk janë ditare kujtimesh, as kronika lufte sado tragjike qofshin, janë të veçanta e të shkruara ndryshe.

Terziu si mjeshtër i fjalës në këtë roman, “los”me Kohën, hapsirën, jetën njerëzore, me të gjitha shfaqjet dhe dimensionet e saj. (Në të katër dimensionet siç shprehet në roman)

I fut në sitat granulometrike (Siç më pëlqen mua si inxhinier gjeolog), ku nga dhjetë dymbëdhjetë sita, Në fund del MAJAJA, Ajka. Natyrshëm Terziu merret me Ajkën, Majanë e kujtimeve duke flakur kështu, përsëritjen dhe monotoninë, sic i gjejmë shpesh në shumë romane.


Një roman poetik, moderrn

Romani nuk ka subjekt klasik, tradicional. Është një meditim liriko-filozofik. Një roman poetik, moderrn. Këtë e vërtetojnë bukurisht gjashtë, shtatë – tetë poezitë e mrekullueshme liriko filosofike që treten natyrshëm brenda psikologjisë së personazheve si: “dhe frika kishte “frikë” se do të zbulohej. Unë në fakt këtë e pash vetë. Duke udhëtuar në thellësi të ëndrrës, memorja bënte te vetën, zërat shtoheshin dhe po aq shkonin ne kanalin e tyre. “Dhe zërat, si zëra, që vijnë nga thellësitë e kohrave natyrisht shtojnë dhe arsyet e ëndrrave, mendova pastaj me vete. Një zë më fliste e më tregonte me gisht diku “se një trup i vdekur që duhet ta fshehësh edhe në ëndërr paraqet faj”…( citim nga romani, f.40)


Një fjalë e re shqipe për memoriet e humbura

Nga prologu dhe gjer në faqen 91 tek epilogu i zgjimit, në çdo frazë, në çdo faqe, në të gjitha rikapjet e mrekullueshme (për mua një fjalë e re shqipe për memoriet e humbura), nënvizohet KODI GJENETIK i jetës së shqiptarit, konkretisht tek “Shtëpia në Kornizë”, ku stërgjyshi flet nga karrigia me nje gotë raki dhe filxhanin e kafesë përpara, ndërsa gurët e gdhendur me cmilard, me daltë, me çekiç, plumçja, mistria etj. flasin per mrekullitë artistike te arkitektëve të mëdhenjë GOLLOBORDAS, që edhe pse zbukuruan më shumë botën, kurrë s’e harruan veten e tyre.


URIME, MYSLIM MASKA, ATHINË 16 KORRIK 2021.

135 views2 comments

2 comentarios


I nderuar kolegu im i rinise, poeti, prozatori, gazetari Kozma Gjergji.

Eshte nder per mua, angazhimi dhe vleresimi cilesor ne komentin tuaj.

Merita i takon romanit "Shtepia ne Kornize". mund te shkruaja edhe me gjate,

thashe vetem esencen.

Suksese ne krijimtarine tuaj. Me shume respekt dhe mall, Myslimi.

Me gusta

Kozma Gjergji
Kozma Gjergji
17 jul 2021

Përgëzime i dashur Myslim, për këtë analizë-sintezë rreth romanit të suksesshëm të Mjeshtrit të Madhë z.Terziu. Jam i një mendje me ato ç'nënvizoni, të cilat e bëjnë origjinal e të veçant këndvështrimin dhe stilin e autorit, për ngjyrat, ndjeshmërinë e diapazonin që ka fituar vepra edhe nga shkrirja e harmonizimi mjeshtëror i poezisë me prozën dhe filozofinë e jetës.

Kam pasur shansin të shijojë e shprehem për disa nga pjesët e këtij romani të publikuar në "Fjala e lirë". Dhe në atë eksplorim kujtimesh, autori më ësh­të dukur si një arkeolog i palodhur e i apasionuar, që kthehet e rikthehet tek vendbanimi antik dhe gjithnjë rizbulon e rivlerëson gjetjet, rrënjët e identitetin. Ky interesim e preokupim ka qenë vazhdimis…

Me gusta

Shkrimet e fundit

fjalaelireloadinggif.gif
bottom of page