top of page

NJË NATË NË QYTETIN E BAJAMEVE


NJË NATË NË QYTETIN E BAJAMEVE


Nga Ideal Serjani


Janë disa momente në jetë që mbeten të pashlyeshme në shpirtin e

njeriut si, vendlindja, mësuesi i klasës së parë, jeta konviktore, ushtria,

martesa e plot e plot ngjarje të tjera. Një nga këto është edhe fillimi për

herë të parë i punës. Në shtator të vitit 1967, fillova për herë të parë

punën si mësues, pas mbarimit të shkollës pedagogjike “Jani Minga”

në Vlorë, në shkollën e mesme të bashkuar të Konispolit, që mban

emrin e dëshmorit Bido Sejko, bir nga një prej fiseve më të dëgjuara të

Çamërisë. Atëherë isha 19 vjeç.

Porsa mbërrita në Konispol, së bashku me Spiro Qiqin nga Zervati

i Gjirokastrës (Spiroja ishte transferuar nga Borshi për në Konispol për

gjuhë ruse), më afruan qysh në ditët e para, jo vetëm sepse isha i ri dhe

nga Sasajt i Bregdetit, por se isha nga një fshat me Tomor Çelin, i cili

kish qenë mësues më parë aty dhe jepte gjuhë ruse, por e kishin marrë

ushtar në qershor të vitit 1967, mbasi qe bërë një mobilizim ushtarak i

jashtëzakonshëm, për shkak të agresionit ushtarak të Izraelit kundër

Egjiptit. Shkolla në atë kohë ndodhej në vendin e quajtur, Llotrua në

shtëpinë e nacionalistit të madh të Çamërisë, Rexho Plaku.

Një shtëpi e bukur, me oborr e avlli, me tavane, dykatëshe, me

gurë të skalisur, me koridore e shkallë të shtruara me granil, me

bodrume për mallra e anekse. Kur mësova për shtetëzimin e saj dhe

cilësimin e Rexho Plakut si tradhtar, më mbeti merak gjithë jetën

shkaku i këtyre pasojave, por më kot, s’kisha ku ta mësoja. S’diheshin

nga venin fjalët, por edhe se në muzetë dhe historikët e asaj kohe,

figura të tilla ishin të padëshiruara dhe të ndaluara rreptësisht për t’u

harruar përjetësisht. Në këtë godinë ndodhej 8-vjeçarja dhe gjimnazi.

Mbi shtëpi të Rexho Plakut ndodheshin shtëpitë e Alush Takes, edhe

ky një nacionalist dhe atdhetar i shquar, që për 50 vjet u harrua si

Rexhua, ku zhvillonin mësim nxënësit e shkollës fillore. Në atë kohë

në këtë godinë jepnin mësim unë, Bashkim Zani, Muazeze Çaze,

Besnike Mullai (Mehmeti), Sotir Gjoka, Avdulla Duka, Seit Draçi dhe

Violeta Duka (Izeti) me origjinë nga Himara.

Me ikjen e Thanas Boçit ushtar, nga drejtoria e shkollës m’u

ngarkua të bëja edhe lëndën e muzikës në 8-vjeçare, pasi ne kishim

mbaruar pedagogjiken, dinim t’i binim mandolinës. Muzikën ezhvilloja orën e pestë dhe të gjashtë. Poshtë në 8-vjeçare punova dhe u

miqësova me Ilmi Jupen, Jani Vajën, Agim Lloshin, Haxhi Shorrin,

Luan Nelajn, Vasil Roshin, Nedo Veli, Jorgo Naston, Bashkim

Brahon, Ziso Koten, Spiro Qiqin, Petro Kostën e ndonjë që nuk më

kujtohet. Pata një klasë të mirë, ku më kujtohen: Lumturi Shero,

Shpresa Shorri, Gëzim Labi, Pëllumb Memko, Asllan Shorri, Bujar

Bello, Llodoz Muço, Tatjana Kaso, Valentina Maliqi, Suzana Hysi.

Gëzim Zeqiri, Sekrie Ademi, Ëngjëllush Alimemaj, Nafije Istrefi, për

të cilën u prekëm të gjithë kur na iku nga klasa duke qarë sepse babai i

saj Mezani me gjithë familje u internua në Borsh. Janë dhe shumë të

tjerë që nuk më kujtohen këto çaste. Shumë shokë e shoqe, me të cilët

jam takuar vazhdimisht, më kanë folur e respektuar po ashtu edhe unë

ruaj dhe do të ruaj për ta, për ish nxënësit dhe prindërit e tyre, respekt,

mirënjohje, humanizëm për gjithë jetën, jo vetëm në Konispol, por

kudo ku kam punuar. Nga Konispoli u largova më 18 Janar 1969, por

u riktheva përsëri po në të njëjtën datë të vitit 1971, por këtë radhë i

sëmurë në spital nga një pneumoni centrale dektra. Rezervoj për këtë

rast respekt të veçantë për personelin e spitalit dhe sidomos për

mjekun shumë të respektuar Ismail Muço, si dhe shoferin Gjergji

Rodhaj, i cili më është gjendur pranë në çdo rast.

***

Këto dhe shumë mendime, mbresa e kujtime më kalonin

fluturimthi, porsa hipëm në autobuz në Sarandë për në Konispol, së

bashku me gazetarin Feruz Shabani. Çdo kthesë çdo vendbanim që

kalojmë e shohim duke ecur me autobuz, duket sikur më thotë: “këtej

ke kaluar dhe ty të njohim, nuk të kemi harruar”.

Kam marrë dy – tri fotografi me vete. Ja njëra, me nxënësit e

klasës. Ja dhe disa nxënës të tjerë: Alush Kaso, Sheqir Sheqiri, Shpresa

Hoxha, Zubo Zeqiri, Idriz Zeqiri. Sido që kanë kaluar mbi 30 vjet, nuk

mund të harrojmë edhe fotografin Mehmet Plaku. Shpesh herë shoferi

i autobuzit na ndërpret mendimet me ndonjë shaka, djalë i qeshur,

sqimtar dhe shumë dajllar, Bashkim Sheqiri. Nuk mund ta harroj Bibie

Mushin, besimtare e madhe. Ditën e bajramit më kujtohet, më doli

gjumi herët. Duaj dhe një orë që të dihej. Plaka, Bibjeja mbanteramazanin. Më dëgjoi që u ngreç e m’u qas e me tha: “Ja hajde një çikë

këhë e shihe çish e kam bënë këtë tavënë?”. Po ti provoje vetë i them

unë. Shëët! - më tha, se baj ramazan! Se mos i theç Skënderit se na

bën bolori! Qesha dhe ia plotësova dëshirën, por edhe amanetin. Ne

flinim në një dhomë të vogël me Vasil Roshin dhe Avdulla Dukën.

Mësova për djemtë e gjetur të saj. Mufit Mushin, Sulo Mushin dhe

Shefqet Mushin, kuadro të vjetër dhe shumë eruditë, sidomos Mufiti

që zotëronte mirë disa gjuhë të huaja. Pranë Bibiese rrinte Sejkua,

shumë i hollë nga gjykimi, por veçanërisht më kundërshtonte bërjen e

tavanit, duke thënë se tavani ndot ajrin dhe të bën dëm në shëndet,

kurse shtëpia me çati, por pa tavan ka shëndet dhe ajër të pastër. Këto

më thosh Sejkua duke thithur çibukun që e ndezte me eshkë. Më pas

ikëm dhe shkuam në shtëpinë e Mufit Zeqirit, një njeri fukara, por

mjaft zemërmirë. Vetëm Mufiti punonte, kurse e shoqja Bejazja dhe

kunata, Xhevua jo, ishin të sëmura e të moshuara. Djali i tyre Idrizi

ishte pak shëndetlig, por i urtë, i sjellshëm, i heshtur. Mbasi ikëm nga

Mufiti u vendosëm përfundimisht në qendër, mbi rrobaqepsinë ku

punonte Jorgo Deneko nga Sopiku, së bashku me Bashkim Zanin nga

Fterra. Mbasditet i kalonim në bibliotekë ose në klub kur binte shi ose

kur nuk kishim ndonjë mbledhje në shkollë, së bashku me mësues

vendas, por sidomos për kafe ose edhe për dreka e darka. Spirua rrinte

familjarisht së bashku me gruan, Kasjaninë, dy vajzat Leonorën dhe

Tullën, vëllanë Ilian dhe dy kunetërit Orest dhe Viron Papagjikën.

Rrinin tek shtëpitë e Shaban Nurkës. Ruaj respekt të veçantë për Njazi

Sheron, babanë e Lumturisë, Nazmi Shorrin, komisarin e postave të

kufirit Trako Alimemajn, të shoqen Melihanë që punonte në PTT,

Novruz Veliun dhe shoqen e tij Shenon, kryetarin e kooperativës

bujqësore, Myfit Hysin, në atë kohë deputet, më ftoi në shtëpi, pas të

falave që i çova nga një i afërmi im, Rustem Hodo nga Tërbaçi i

Vlorës, me të cilin kishin qenë bashkë në Ministrinë e Brendshme me

detyra të rëndësishme, babai i tij Madan Hysi, Izet Izeti dhe vëllai i tij

Esati (që atëherë ish pa punë), Sali Sherrua, Haxhi Mullai, i cili sapo

kish ardhur nga Rumania, ku kishte shkuar për kurim, Shpresa Mullai,

e cila nuk u bashkshortua më, por qëndroi krenare dhe rriti e edukoi

djalin e saj Shkëlqimin, plakun e urtë e muhabetçi, Teme Kasemin, e

shumë të tjerë. Vetëm një ngjarje na tronditi një ditë prej ditësh. Poluanim letra, me një palë letra të bëra vetë me kapakë të paketave

DIAMANT. Ishte ditë e diel. Befas na vjen në dhomë Balo Korrua,

kryetar i Këshillit të fshatit dhe na merr letrat e na fyen. Ne u

frikësuam, sepse puna e letrave ndiqej shumë në atë kohë, sidomos nga

situata pas fjalimit të 6 shkurtit 1967, festimit të 60 vjetorit të lindjes së

Enver Hoxhës dhe fillimit të botimit të serisë së veprave të tij, daljen e

historisë së PPSH, plenumet për gruan, arsimin etj. Nga kjo iu

trembëm ndonjë raportimi, ose ndonjë mase administrative deri në

pushim nga puna. Po në këtë vit më kishte vajtur vëllai në shkollë dhe

babai (një krah pune) nuk e përballonte dot jetën dhe nga këto shkaqe

u detyrova të kërkoja transferim me anë të një kërkese, e cila m’u

plotësua, por jo në fshatin tim, as afër tij, por në Vrinë. Kështu më 18

janar të vitit 1969 fillova punën në shkollën 8- vjeçare të Vrinës.

***

Të gjitha këto i kaloja fluturimthi gjatë udhëtimit, por edhe në

bashkëbisedim me Feruzin. Ndërkaq, pasi kalojmë Shkallën, një

vendbanim i ri i vllehe dhe Qafën e Hanit, i ngjitemi Konispolit.

Përpara ke një pamje madhështore. Kurora e maleve me qafën e

Likojanit në mes ndan kufirin me Greqinë. Duke ecur në një malore të

lehtë, të butë por shumë joshëse, nuk ka sesi të mos të bjerë në sy

lulëzimi i bajameve. Unë për veten time dua t’i vë epitetin Konispolit

“Qyteti i bajameve”.

Një bukuri e rrallë. Manushaqet janë quajtur lajmëtare të pranverës,

por që nuk bien në sy. Por unë do të quaja bajamet lajmëtare të

pranverës, sepse ato i kanë çelur sytë dhe vetullat qysh në janar. Sepse

ka kaq shumë bajame Konispoli, sepse bajamja bëhet edhe në toka mbi

ujë, apo tradita? Më shumë kjo e dyta. Nuk besoj të ketë qytet ose

fshat në Shqipëri që të ketë aq shumë bajame sa Konispoli. Toka të

kuqe, të shtruara, pllaja të ëmbla, njerëz po të tillë, si dhe toka, natyra,

lulet, pemët.

Kush u martua në vjeshtë/ bejk’ e bardh’ e Soronesë/ shkëlqen në mes të

kopesë/ si floriri i hazinesë/ moj bejka Konispolite/ në feste treqind mexhide.../

është një nga këngët e këtyre anëve.Por le të kthehemi tek bajamet. Konispoli dhe e gjithë Çamëria

janë të dëgjuara, sidomos për ëmbëlsirat dhe asortimentet me peta.

Për rrjedhojë bajamet hidhen në bakllava, serviren në tavolina për

miq. Në Konispol ka disa lloj bajamesh cipëholla që çahen me dorë.

Feruzi më flet për nacionalistët konispolitë, sidomos për Rexho

Plakun, Alush Taken e shumë të tjerë. Po e kanë një qejfmbetje dhe

pakënaqësi Konispolitët. Mbi tokat e shpronësuara janë bërë ndërtime

pa leje. Sheshet jepen si tokë bujqësore e kthehen në truall dhe

anasjelltas. Ka pakënaqësi ndaj disa praktikave të Bashkisë.

Konispolitët kanë disa ankesa për qeveritarët, ministrat që nuk kanë

shkelur fare, as deputetët çamë që duhet të mbrinin të parët. Ka

probleme për qendrën e fshatit pët memorialin e fshatit, për

memorialin kushtuar masakrave të shovinizmit grek në Çamëri. Unë

mendoj se për këtë ngjarje duhej zgjidhur një mënyrë shpehjeje sa

tragjike, aq monumentale dhe e përmasave të mëdha. Një kujdes më të

madh duhet të ketë edhe nga rrethi.

***

Zbresim nga autobusi dhe shoferi i tij, Bashkimi, na uron

mirëseardhjen dhe na fton për kafe. Do shkojmë tek kafeneja e Astrit

Tatarit, më thotë: Me Astritin kam një merak, sigurimin e fotografisë

së klerikut dhe atdhetarit të shquar konispolat, Haxhi Murat Çamit, për

të cilin shkruam në gazetë. Por Astriti ishte i sëmurë atë natë. Ulemi

dhe përnjëherë na afrohen mjaft shokë të atyre viteve. Kam përpara

mësuesin e letërsisë, gazetarin e talentuar, demokratin e orëve të para,

Ilmi Jupen. Sado që kanë kaluar vite, fizionomia nuk e ka tradhtuar,

por ka sfiduar moshën. Ashtu siç e njoha atëherë, para 32 vjetëve.

Kam përpara një fotografi të vitit 1968, dalë në Qafën e Cjepurit, ku

kemi dalë njëherë të dy dhe një herë tjetër me Haxhi Shorrin, Luan

Nelajn, Bashkim Brahon, Petro Kosten dhe Osman Balanin (në atë

kohë nxënës). Ashtu i qetë e fjalështruar. Në krah kemi Ilmiun, Ilmi

Sheqirin, i qetë, i qeshur, por disi i mërzitur, pa punë. Edhe Hekuran

Shehu edhe Pajtim Çaushi kanë për të dhënë shumë, por kanë edhe

brenga. Sefedin Veshit i ngeli merak që nuk ndejti me mua, mbasi

kishte djalin sëmurë.Bashkimi s’na ndahet, i qeshur, korrekt. Agim Lloshi, përsëri e

ruan freskinë e dikurshme. Le të jetë si të dojë kjo punë, por Sali

Berisha për mua është Pejgamber, thotë Agimi. Nuk më ndahet

Shkëlqimi. Shkojmë në shtëpi. Çimja (siç i flisnin shkurtimisht) është

djalë energjik, me interesa të gjera kulturore, së bashku me

bashkëshorten e tij Lumen. Vajza Juliana ka talent në letërsi. Kemi

përpara një vjershë, me titull “Diell do ta bësh hënën”, kushtuar

rezistencës dhe luftës së drejtë që bën populli shqiptar i Kosovës, të

cilën do ta botojmë në gazetë. Më mbeti merak për Hidajet Haxhiun

që nuk e takuam dot.

Shokët më kanë shpjeguar për disa fatkeqësi dhe restriksione

shpirtërore që ka kaluar Hidajeti. Ndahemi më në fund nga këta shokë

të vjetër dhe të rinj, demokratë të vërtetë, të sinqertë, të dashur dhe me

virtyte të larta, duke na dhuruar mikpritjen e ngrohtë, simpatinë e

çiltër, dashamirësinë e sinqertë, bukurinë e qytetit të tyre dhe një

buqetë me lule e gjethe bajamesh. Le të vijnë studiuesit çamë, deputetë

e punonjës të administratës, veteranë e të bëjnë ç’është e mundur për

lulëzimin e përparimin e qytetit të tyre kudo që janë, të zgjidhin e

lehtësojnë sado pak hallet e tyre, të thithin ajrin e pastër të Jugut e jo të

thithin ajrin e ndenjur dhe tymin dhe erën e cigareve dhe të rakisë të

politikanëve thashethemexhinj e kallajxhinj, bakëresh nëpër kioskat e

Tiranës.

Nuk mund të mbyllim këtë shkrim pa falënderuar 600 gjimnazistët

e Konispolit dhe trupin pedagogjik shumë të kualifikuar, i cili e mban

shkollën në nivelin e viteve të mëparshme.

58 views0 comments

Comments


Shkrimet e fundit

fjalaelireloadinggif.gif
bottom of page