top of page

NJË GJYSMË SHEKULLI


NJË GJYSMË SHEKULLI

POEZI NGA NIKO KACALIDHA


- mbresë -


Duke shfletuar sërish antologjinë e poezive të zgjedhura të poetit Niko Kacalidha, “Heraldikët e borës”, fëshpërimën e fletëve të librit ke qejf ta krahësosh me fëshfërimat e gjetheve të një pylli dhe e ndjen se është fjala për pyllin e kujtesës, me dritëhijet e tij, dhe jo thjesht të një vetmitari, që endet andej, por të kujtesës së gjerë, njerëzore, të emocionit të saj, që atë pjesë të kohës së vet e ktheu në poezi.

Janë 50 vjet krijimtari, që dhe unë e kam të njohur qysh në rininë time të parë, gjimnazist, e një poeti të ri, Niko Kacalidha, që duket se ka mbetur i tillë, duke ruajtur atë freski e habi të bukur duke i shtuar vit pas viti përvojën dhe maturinë epike. Dëshira e atëhershme për ta njohur poetin, por që mund të mos e takoje kurrë, përmbyshet tani me poezinë e tij, aty paraqitet ai më së miri.



Dhe ke një dëshirë tjetër, si ta përkufizosh poezinë e tij, ç’mund të thuash për të dhe e gjen, ajo përkufizohet vetëm me vetveten.

Vazhdoj shfletimin, libri sikur bëhet më i dashur me autografin e autorit, i shkoj në fund, lexoj distikun e fundit:


“Mirë, në fillim ishte fjala dhe kjo

nuk lëkundet.

Po pse para ekzekutimit kërkohet

fjala e fundit?”


Tronditëse fjala ekzekutim. A mos është metaforë? Se në fund të fundit ka një çast suprem të tillë për të gjithë, po jo për jetën, jo…

Dhe kthehem prapë në krye të librit, në faqen e parë, poezi e vitit 1972, ja dhe vargu i parë:


“Unë jam paqësor si deti dhe i egër

si deti…”


Dy krahasime me të njëjtën gjë, detin dhe deti s’është thjesht “gjë”, por është metaforë jete dhe vetë jetë, zanafillë dhe përjetësi dhe dallgët e tij janë vargjet homerikë të poemës së njeriut që i rri përballë dhe thirret prej tij, në ravgime përmes shkulmeve dhe legjendave në zbulime ishujsh të rinj e stere tjetër, në kthimet kavafjane, etj, etj, ku:


“Dallga jepte shpirt

në brigjet tona”… -


kështu thotë poeti. Brigjet tona janë gjoksi ynë me një det të tërë shpirti…

Dhe futemi prapë në pyllin e kujtesës, në atë të vetes, me poezinë e Niko Kacalidhës dhe gjejmë prapë natyrë e mitologji, cicërima zogjsh e tempuj, dhimbje dhe Trojë, ikje dhe varre, drerë, Akeront, Sarandë, Helenë, Bibël, Krisht, verë, forma të tjera poezie, tercina, vendlindje, Greqia e re, një vend tjetër europian, Gjermania, udhëtime e poezi si prozë e shkurtër, flatra Shqipërie, shkronja korsive, elegancë, metafora të tjera “Trupi i agulllimit” dhe prapë etj, etj:



“Darka e shenjtë

Unë i paftuar në vetminë e detit.

Të dehurit e flaknin nëpër dallgë

dhe copë e çikë bëhej kupë e hënës.


Helena

Tre mijë vjet kërkoj nëpër Trojë

dhe gjej vetëm pleqtë mbi mure

transparencës së këmishës tënde.


Ferri i çarë

Frynte era e egërsisë së shpirtit.

Shkallëve dy këpucë të shqyera.

Mos ishin vallë të Visar Zhitit?”


Natyrisht s’kam si të mos ndal te kjo befasi, të gjesh emrin në varg, jo vetëm emri, por dhe këpucët, metaforë e ecjes, akoma më shumë - dhe Ferrin tënd të çarë, fat i një populli, çast dantesk…

Takim i ri dhe ku, në poezi. Më i sinqerti.

Më i sigurti dhe më i pambrojturi mes dhimbjeve dhe zemëratave si në një shtjellë…

Mbyll kopertinat e librit si për t’u mbrojtur vërtet dhe më bëhen si porta kështjelle. Nga brenda tyre kanë shkruar poetë dhe studiues, Sadik Bejko e Jani Malo, Moikom Zeqo e Gëzim Basha, ndërsa pas në shpinë Ismail Kadare e Dritëro Agolli, të gjithë e gjejnë të arrirë dhe të virtytshme poezinë e Niko Kacalidhës, poetit shqiptar dhe grek bashkë, truall nga njëri dhe qiell nga tjetri, po dhe e ndërsjellta dhe deti i përbashkët, Joni: poezia.


Visar Zhiti

Roselle, Chicago, fundvere 2023

8 views0 comments

Comments


Shkrimet e fundit

fjalaelireloadinggif.gif
bottom of page