Lugati i Kënetës


Lugati i Kënetës (Mbështetur në një histori të vërtetë, treguar nga Halim B.)


Nga Agim Bacelli


“I dashur Agim. Mbaj mënd një punëtor të ri kënete që ishte dhe poet popullor në fshatin e Maliqit, ai thirrej Zalo Greku, i cili kishte thurur disa vargje për Kapter Zalon apo Zalo Monstrën. Nëse s'të mërzis po t"i them disa nga ato vargje që mbaj mend?


O Zalo Lugati, S’ je njeri por egërsirë! Edhe ujku para teje, Një qind herë më i mirë!

O katil e xhahil, Sterrë jashtë e brenda! Nga era e ndryrë, Ta ka zili edhe fenda!...Etj., etj.


Që mos të mërzit po e le me kaq vjershën megjithëse mbaj mënd edhe disa vargje të tjera që janë po aq banale sa ato dy të fundit. E di që ti, mezi pret që të vazhdoj historinë e Monstrës. Kapter Zalo Lugati megjithëse ishte i martuar, shtëpia e tij ishte burgu. Ai vinte çdo mëngjes nga Korça së bashku me ne që ishim rreth 2000 të burgosur dhe ngrinte çadrën e tij në kodrën e Vloçishtit, afër rrugës nacionale Korçë –Tiranë, pikërisht atje ku është Gryka e Pocestës. Ne me Zalon largoheshim nga këneta vetëm kur errësohej. Kapteri i ngjante kaq shumë drejtorit të tonë një farë Tasi Marko. Tasi Kokëshiniku i thoshim pasi ishte si një kokëshinik. E di ti ç'është shiniku? Ata ngjanin jo vetëm nga pamja por edhe nga shpirti dhe kjo qe arsyeja që Zalo Lugati ndihej sikur të ishte vëllai binjak i drejtorit.”

Halimi ndali tregimin sepse ju tha gryka. Ishte ditë vere dhe bënte vapë. Ne të dy pushonin në parkun “Shore Road Park” të Bruklinit. Pranë nesh kaloi makina e akulloreve për fëmijët dhe unë me vrap shkova e i bleva xhaxhait një shishe gazoz siç i thoshim ne në Korçë ujit të gazuar. Ai e mori shishen dhe e afroi tek buzët por s’ po e pinte dot. Dora i dridhej edhe mjekra po ashtu. E pyeta ne se ndihej mire dhe ai pohoi me kokë.

“Dëgjo, më tha, sa herë që dikush më jep ujë më kujtohet kur Zalo Lugati na i ndalonte të pinim ujë autoboti që vinte nga Kolaneci për punëtorët dhe ne ishim te detyruar të pinim ujën e kënetës që ishte plotë me pjavica (shushunja) e krimba duke përdorur këmishën e pistë të burgut si filtër.” Tha kështu dhe me mundim lagu buzët. Nuk desha t'i flas që të mos i shkëpusja mendimet e largëta për një kohë dhe një vend që pak njihet në Shqipëri dhe që për nga tmerri i ndëshkimit, besoj se ja kalon edhe Ferrit Dantesk, nëse vërtetë do të ekzistonte një i tillë. Tërë sy e veshë prisja me padurim tregimin e radhës së xha Halimit të cilat tregime ai mi tregonte sa herë ne takoheshim.

“Ja shikoje Dragushin! Tëpkë gjyshi në bythë! Besoj se po të na kishte neve në dorë, njëlloj si gjyshi, Lugati Zalo, do të na i nxirrte shpirtin çikë e nga një çikë. I njoh këta njerëz, kanë lindur për të torturuar të tjerët. Më beso mua plakun, ashpërsia dhe urrejtja e shpirtit të tyre vjen nga një burim i brendshëm satanik dhe s’ ka të bëjë fare me regjimin e pushtetit megjithëse edhe pushteti ishte satanik. Zalo do të qe njëlloj Zalo si në kohën e Zogut, të Enverit apo të Saliut… Por le ti lemë llafet e kota. Ti don të dish ç'far bënte Lugati me ne të burgosurit dhe unë po të tregoj, ashtu siç i kam jetuar vetë dhe ashtu siç di unë t'i tregoj. Le ti dish këto histori me që ti shkruan pasi kështu do t'jua bësh të ditur dhe të tjerëve. Le ta dinë shqiptarët që të kenë mundësi të ruhen nga zalot që përherë i kemi në mesin tonë…

Një ditë, kapter Zalo më pa tek lahesha në ujërat e zeza të kënetës pasi mundohesha të hiqja baltën dhe pjavicat nga trupi dhe më thirri duke më pyetur pse nuk punoja! Ja shpjegova por ai as që donte të dinte nga shpjegimet e mija. Dha urdhër dhe më lidhën pas një plepi ndanë xhadesë atje ku sot është një “vakëf” që kujton dy vetë të vrarë aksidentalisht në vitet nëntëdhjetë, njëri ishte nga Bulgareci dhe tjetri nga Korça…, nejse. Pastaj, Zalo i dha urdhër një të burgosuri të më “lante” me shurrë. Të shkretit nuk i bëhej shurra dhe kapteri e lidhi dhe i nxori jashtë organin mashkullor duke i thënë se do t’ ja priste nëse nuk më pshurrte mua! I gjori nga frika ju betua se do të më shurroste por urina nuk i vinte për qamet, ndoshta edhe nga frika. Ai ju lut kapterit të pinte ujë mbase mund t'i vinte… Kapteri e urdhëroi të pinte ujin e kënetës dhe ai djalë i gjorë piu ujë nga bataku.Unë nga ana ime ju luta djalit që ishte vërtetë një djalkë fare i ri dhe i urtë, të më urinonte. Shyqyr që djalkës i erdhi urina dhe e bëri mbi mua. Të them të vërtetën u lehtësova nga sikleti për atë djalë. Atë e lëshoi por mua më mbante lidhur. I thashë të më lironte se po më binte të fikët dhe bëra sikur u alivanosa. Kjo më doli akoma më keq pasi në atë kohë po kalonte zjarrfikësja e vetme e Korçës dhe Zalo Lugati e ndali e seç bisedoi me policët e zjarrfikëses, pastaj ai mori zorrën e saj dhe e drejtoi mbi mua ujin me tërsëllimë! Presioni i ujit më goditi kaq fortë sa mendova se mu hap ndonjë vrimë në gjoks! E keqja akoma më e madhe ishte kur ma drejtoi atë në fytyrë. O Zot, sikur të më kishin qëlluar me kamxhik njëmijë vetë njëherësh! Mu zu fryma dhe me dogji fytyra sikur ma godisnin me hithka! Torturë më të tmerrshme nuk besoj se mund të ketë. Hapa gojën të mbushesha me frymë por Zalo ma drejtoi ujin e zorrës në gojë. Mu duk sikur një gjigant po më fuste këmbën në gurmaz e po ma shqyente. Aty mu ndal fryma me gjithmend dhe më ra tëfikët. Mbaj mënd që u ringjalla kur isha në birucë. Isha ngjallë falë një kulaku nga Dishnica, një djalë shumë i fuqishëm, që si dënim më kishte mbajtur në shpinë tërë kohës kur, në kësi rastesh, kapter Zalo jepte urdhër që të groposeshin në kënetë! Shyqyr Zotit që s' më groposi! Unë e di që shqiptarët që s'kanë qenë të burgosur apo edhe të internuar në regjimin komunist hoxhian s'do më besojnë për ato që them. Sigurisht që edhe ti s'do m'i besosh të gjitha. Të duken si ngjarje horror të thurura me fantazi. Nejse. Disa ditë rrodhën pa ndonjë ngjarje të madhe por një ditë nga më të zezat erdhi përsëri për ne të zinjtë. Një tregtar korçar, në mos gaboj quhej Stavri Pela, lindur dhe rritur në Perëndim, i qytetëruar, i ditur dhe i turpshëm si një çupkë në mjedisin tonë të paturpshëm. Ai nuk pranonte të defekonte apo urinonte ne sytë tanë, siç bënim ne të tjerët, por largohej pak mënjanë. Ne s'kishim WC, haleja jonë, siç i themi ne korçarët, ishte këneta. Stavri atë ditë u largua pak më larg se zakonisht dhe kjo ra në sy të një roje xhahil i cili ishte nga Mirdita. Roja pa i thënë asgjë e qëllon me pushkë në këmbë. Stavri i shkretë, megjithëse i plagosur, nga turpi u mundua të fshinte brenda pantallonave organin mashkullor. Roja i afrohet dhe i jep urdhër që ta nxjerrë jashtë…! Stavri si për tu siguruar që nuk do t’ ja shihte më askush, e mbërtheu dhe kopsën e fundit të pantallonave. Roja, një kafshë, ndoshta është gjynah për kafshën ta krahasosh me atë monstër, u tërbua dhe me majën e bajonetës ja çau pantallonat përpara dhe e urdhëroi që ta nxirrte penisin jashtë. I shkreti Stavri ju lut me lot në sy por ku hante pykë mirditori, at'here e goditi me qytën e pushkës në ballë dhe me dorën e tij ja qiti jashtë… Stavri megjithëse pandjenja me një dorë instiktivisht shtërngonte dhe mbulonte penisin… Në këtë kohë mbriti kafsha tjetër më e rrezikshme, Lugati. Pa bërë asnjë fjalë dhe në sytë tanë nxori thikën, pasi ja hoqi me zor dorën, ja preu penisin dhe shkoi tek qeni i drejtorit për t’ ja dhënë. Do ti që qeni nuk e hëngri!”

Halimi ndali tregimin dhe një kohë të gjatë s’ foli. Nuk fola as unë.

“Dëgjo, më tha Halimi, s’ janë trillime pasi këto gjëra, i dinë të gjithë ata të burgosur të burgut të Korçës që akoma janë gjallë. Stavrin, i cili vdiq pas pak, e “varrosëm” ndanë kënetës, shyqyr Zotit që na lanë, atje ku sot është fundi i hundës së Kodrës Plakë. Për çudi, pas rënies së kolerës komuniste, atje në atë vend kam parë një fenomen që s’ di ta shpjegoj. Shkoja mbrëmjeve për disa ditë me radhë dhe ulesha afër “varreve” të tërë atyre stavërve dhe bisedoja me të gjithë ata miq e shokë të “varrosur” atje! Rrija me orë të tëra derisa errej. Një natë pashë një flakë të kuqe në jeshile që doli nga “varret” dhe u ngrit drejt qiellit! U trondita por nuk u frikësova. Isha vetëm dhe fola me zë të lartë pasi u ngrita në këmbë, 'O i Madhi Muhamet! O Jezus i Madhërishëm! O Krisht! Ju lutem, tregoni Zotit Perëndi se ç' far ka ngjarë në këtë vend.' Më pas ndjeva një lehtësi në shpirt dhe nuk shkova m