LIRIKA NË PLAN KRAHASUES BALLKANIK


Prof Dr Nuhi Vinca



Duke bërë fjalë për vështirësitë e metodës krahasimtare, një studiues pat shkruar se “hulumtuesi që është i ngarkuar me paragjykime se kultura e tij dhe shoqëria e tij është shoqëria më e mirë dhe kultura më e mirë, nuk mundet objektivisht të studiojë e të njohë shoqëritë dhe kulturat e të tjerëve”.[1] Ai më tej flet edhe për etnocentrizmin në aspektin filozofik e sociologjik duke kritikuar të gjithë ata që etnocentrizmin e bëjnë parim pune e veprimi duke e vënë veten, kulturën dhe racën në pozita superiore, ndërsa kulturat e të tjerëve në pozita inferiore. Ky aspekt në lirikat popullore shqiptare, siç do të verifikohet nga shembujt konkretë, jo vetëm që nuk merr dimensione të padëshirueshme por del me një zemërgjerësi për t’ia pasur lakmi edhe poeti edhe sociologu që merret me këtë aspekt hulumtues të problemit. Kënga shqipe sikur bën apel pikërisht ashtu siç thuhet te një vëllim serioz se “Unjisimi i njerëzimit duhet të ndërtohet me durim dhe me respekt të ndërsjellë të kulturave, të cilat e bëjnë të larmishme jetën, por duke mos e ndarë e përçarë dhe me ndërtimin e sa më shumë qendrave të diturisë që do ta përhapnin gjithë fuqinë teknologjike të njeriut në mbarë botën, duke i çuar përpara dhe njësoj mundësitë e barabarta të përparimit si dhe ruajtjen e vërtetë të dinjitetit njerëzor”.[2]