KUR GUMZHININ SHOFERAT HIMARJOT!


Arqile V. Gjata

Duke folur nga një largësi e jetës e shumë viteve, kuptova se po flisja për një ndodhi të shkëputur nga kalendari i jetës time ...

Sot ajo lëngëzon pikë-pikë dhe kam dëshirë ta mbledh duke e kujtuar...

Ishte vjeshtë e dytë, 14 a 15 Tetori i vitit 1958 . Në orën shtatë të mëngjesit duke mbajtur në dorë fletën e punës trokita në zyrën e përgjegjësit të ofiçinës

‘’ N. SH.N P.Rrexhepi ‘’ !

Shefi, burë i shkurtër dhe tepër zeshkan më bëri përshtypje që në çastet e para . Ai fliste në mënyrë alegorike me gjeste dhe lëvizje, se sa me fjalë. Me sa përjetova në ditët dhe vitet e më pastajme, ai ishte mjeshtër i rrallë ( ndoshta i lindur ) në kombinimin e shprehjeve të mimikës, duke e trupëzuar mendimin me lëvizjet dhe gjestet e trupit . Ai dinte ta qeveriste shumë mirë punën pasi ishte dhe një specialist i aftë.

Të gjithë e thërrisnin Usta Bajrami ( Doku ). Ai nuk ecte si gjithë të tjerët, por shpejtonte sikur e ndiqte njeri nga pas. E ndoqa me hap të shpejtë deri të dera e një dhome, ku mbi të shkruhej: Reparti Elektrik ...

- Usta Thomai, eja pak këtu.! Ky djalë, sot e tutje do jetë ndihmësi yt!

- Me krahë të lehta djalë dhe vuri veshin punës...!

- Më urojë usta Bajrami dhe u largua sa hap e mbyll sytë . U gjenda para një buri të gjatë, shumë të gjatë. Në kokë mbante një beretë ngjyrë blu të errët, të cilën nuk e hoqi gjithë jetën . Fytyrëkuq, me pamje të qeshur, që ja zbukuronin sytë e vegjël, që linte të ndjeje se ishte njeri babaxhan dhe energjik.

Trupi i përkulej përpara, si i vendosur mbi një bazament të fortë mbi dy këmbët e gjata ...

- Si të quajnë? –Ardian

- Unë jam usta Thomai . Bëre mirë që erdhe, se dhe unë u lodha dhe nuk i përballoj të gjitha punët i vetëm ! Vish rrobat e punës dhe shko atje....tek parku i makinave ku është ai ‘’Zisi ‘’ ( tipi i automjetit ) , hape kofonon e krahut të majtë, mbi parafango është një dinamo e çmontuar, sille këtu ta riparojmë...!!

U nisa për ku më urdhëroi usta Thomai...

- E ndjeva veten shumë ngushtë . Po, ku dija unë kujt i thoshnin kofono të makinës?! I vija makinës rreth e qark, por nuk kuptoja asgjë. Kaluan shumë minuta...

Fytyra më ishte ndezur nga shqetësimi dhe padija .Usta Thomai më shikonte nga larg!

...Me hapin e tij të gjatë, që kishe dëshirë ta sodisje atë qenie njerëzore, mu afrua duke më thënë :

- Djalë i mirë...tjetër herë do më pyesësh për gjithçka që nuk e di!!

- Dhe filloj të më tregonte me hollësi e qetë,qetë se kush ishin disa pjesë të makinës si : dinamoja, motorinua, distributori, releja e karikimit, borijet e tjera . Kështu e njoha Thoma Papan, ustain tim të parë .Gjithë jetën nuk iu ndamë njeri –tjetrit, deri sa Ai ( Thoma Papa ) mbylli sytë....

Thomai ishte nga krahina e Himarës, nga ajo trevë, që ka mbartur në shekuj një histori kapedanësh...

Të shtatë fshatrat e Himarës, dikur përbënin një Vilajet me 52 fshatra të tjerë . Ato shtriheshin përgjatë detit Jon, ku këndohej dhe këndohet mal më mal kënga himarjote dhe ajo labe . Ai Vilajet ishte personifikim i krenarisë, trimërisë, të papërkulur dhe mikpritës. Ata vazhdimisht kanë qenë njerëz me karakter të fortë, me kokën lartë deri në Majë të Çikës.

Në këto tregime, nëpërmjet shirave të kujtesës më shfaqen imazhet dhe dëshira për të shkruar dhe kujtuar ata shoferë trima, të mençur e punëtorë, ata djem e burra, që të ‘’ lidhur ‘’ rreth timonit bënë epokë ....

Ata lanë një histori të ngjeshur me emra, që me punën e pa lodhur dhe heroizmin e heshtur kultivuan vlera shpirtërore... Ata rendnin brenda jetës së tyre për të qenë të lirë, të panënshtruar, të bukur dhe të pasur, ashtu si dhe të parët e tyre .

Ata e kishin në çdo kohë fshatin, shtëpinë, të afërmit dhe të dashurit brenda syrit dhe optikës së kohës me, vështrim plotë ëndrra, duke pasur si model fisnikërinë .

Këto kujtime të kaluara m’i zgjoj Agroni, bashkëqytetari dhe moshatari im këtu në qytetin e lashtësisë...

- Arqile....! Dëshiroj të më përciellësh, me fjalë të thjeshta e të mira, nëpërmjet tregimit, një himn përshëndetës për ata shoferë që gumëzhinin si bletët punëtore rrugëve të Atdheut . Ato qenie njerëzore ishin një mrekulli . Ata ishin gjithkund ku jeta lëvizte, në gëzime dhe fatkeqësi familjare .

- Këto ishin mendimet e Agron Xhahos, një miku im nga qyteti i Vlorës atë mbrëmje në lokalin e Ksenofonit .

- Por çuditërisht Agron ! Për asnjë nga ata shoferë himarjotë nuk ka ndonjë lapidar, a pllakë përkujtimore...

Por ka toponime, gojëdhëna, historia dhe mbresa .Si për shembull : Pesë kthesat e Fajeos i përshkonte Klubi i shoferave, GAZI i Kosta Gjikopullit, IFA e Spiro Vretos, Posta Vlorë-Sarandë e Andrea Laluçit . Autobuzi i Llaqi Dunit e Petro Panajotit, Skoda