DRURËT VDESIN NË KËMBË



Kujtimit të kolegëve të mi që përjetuan dhimbjen e shkatërrimit të veprës së jetës së tyre.

Resmi Osmani

Pas ditëve të mugëta nga qielli i mbuluar me re dhe erës së veriut dhe ngricave, pranvera hukiti frymën e ngrohtë. E para e ndjeu Bajamja qe ndehu në ajr flamurin e bardhë të luleve, pastaj shih lulja lulen dhe çelu:kumbullat, kajsitë, qershitë, pjeshkët dhe në fund mollët që prisnin sigurinë e ditëve të ngrohta e plot dritë.Agronomi i moshuar Nuri Bardhi doli në ballkon, dielli i lbyri sytë ndërsa mjegullnaja e pezullt e luleve që lëkundej nga puhiza e ngazëlleu dhe ai ndjeu që zemra e tij e plakur vrundulloj gjakun, shtoi pulsimet dhe i gjallëroi trupin. Kishte ardhur koha e lulëzimit, koha e dashurisë, vetë natyra është dashuri; në çdo lule të plleshme ngjizet një frut. Lulet janë bukuri e pranverës, frutat shija e stinëve. Atë s’po e mbante vendi. Hodhi shallin e leshtë rreth qafës dhe u vesh.Mori dhe çanten e veglave: sharren e dores, gersheren, briskun e shartimit. Do të shkonte në pemishte të fjalosej me pemët.

Ato ishin si nuset e dasmës së pranverës, secila me hijeshinë e vellos së saj të veçantë të luleve dhe ai shkonte mes tyre si dasmor. E dinte fshehtësinë e gjuhes së tyre, dhe ato e dinin te tijën. Njihte çdo njerën syresh, u kishte dhënë jetë si t’i kishte femijë. Ato farezat e vogla, ku flinte jeta, i kishte mbjellë, nga mugujt e tyre kishin lindur filizat e harlisur që i gëzoheshin diellit dhe qiellit. I kishte fisnikëruar me shartim, i kishte rritur në fidanishte, mbëltuar në pemishte, i kishte parë si kishin hedhur shtat dhe e kishin gëzuar me frutat e para,ngjyer me dritë dielli, ermirimin e mistershëm të natyrës, shijen e veçantë e të pa përsëritshme, si dhuratat që i bën fëmija prindit.

-Mirmëngjes, o të bukurat e të mirat e mia!- i përshendeti gëzueshëm.

Ato, ia kthyen hareshëm duke lëkundur nën puhizë kurorat e tyre prej mbretëreshash, si vello nusërie, të ermiruar me atë amzën e vet të veçantë, dhe në nderim të tij, çelen ca gonxhe të reja që t’a sodisnin më mirë. Bletët që mblesëronin për të çuar faren e jetës në mitrën e çdo luleje për të ngjizur frutin dhe për të mbledhur mjaltin, e përshëndetën me zhuzhimën e flatrimit të krahëve.I donte bletët, ishin miket e tij.

I ra mes për mes pemëtores. Pemët ishin të vendosura në rende simetrike, të baraslarguara, sipas llojeve, si një ushtri në marshim sipas ritmit të stinëve. E njihte çdo njërën prej tyre. Shumë syresh ishin të ardhura nga larg. Kishin emëra të bukur, më së shumti femërorë: Elberta, Luiza, Roza, Karmen, Aurora,Ylli i Mbretit…Ato ishin fryt i dashurisë së origjinatorëve të tyre pasionantë, por edhe gjetje të rastit, etërit e tyre kishin zgjedhur për ti quajtur me emra tingëllues,të bukur e poetikë, si fëmijë të sapo lindur e pas urimit “Paçi fat”, ato kishin kapërcyer dete dhe oqeane duke ngarë në udhët e botës, dhe kishin valëvitur në hapësirë, anë e kënd, flamurin e tyre të gjelbër, si një gëzim dhe stoli për tryezat, shijemira e të shëndetshme,të lakmuara nga fëmijë e pleq, gra e burra, nga gjithkush. Dhe ja ku ishin : në këtë pemëtore që ai e kish mbëltuar dhe selitur me duart e tij. Prej aty,u shpërndanë në çdo skaj të Shqipërisë.

Frymoj thellë. Ajri ermirë,i pershkenditur me drite dielli, e gjalleroi, e ndjeu me te lehte peshen e viteve që i rëndonin mbi shpinë, hoqi udhën mespërmes asaj bote të lulëzuar, i ngazëllyer, si një zot, krijues i asaj bukurie , si një magjistar që vetëm ai ia dinte historinë, misteret e padukshme jetësore, atë mrekulli shndrrimesh të fshehta, që kryheshin në të gjelbrën e gjetheve nën dritën e diellit,atë kimi të padukshme por gjithsesi ekzistente, që bënte shndërrimet, kthente në të lëndët ujin dhe ajrin, dinte ta çmonte dhe shijonte me çdo qelizë të qenies së tij. Ishte një botë fantazmagorike, në labirintet e së cilës ai shëtiste mendimet e tij. Kjo i jepte lumturi.

Dielli ishte ngritur. Pa orën. Ishte ende heret për tu kthyer në shtëpi. Kishte kohë të shkonte te miqtë kopshtarë: të krasiste një pemë, të shartonte një fidan, të jepte një këshillë. Ata e prisnin. E donin dhe i donte.

2

Tmerret nuk janë vetëm diçka fizike.

E keqja për njeriun, vjen e beftë, tek se prêt dhe nga se pret. Si i thonë: tek je e tek jam! Vjen dërrmuese, e pamëshirshme, kaplon shpirt e trup, mbërthen me kthetra dhe çart mendjen, kafshon zemrën. Helmi i së keqes mpak ronit e rrëgjon shtatin, por pasqyrë e pamjes së saj është fytyra. Nuri Bardhi u plak për njëzet e katër orë. Pleqëria tinzare, si për t’u hakmarrë që ai se pranonte, si të kishte pritur atë çast, i rëndoi mbi supe, e shtypi me rëndesën e nëtëdhjetë viteve dhe e gërmuqi, ia brazdoi fytyrën si një rrëpirë që e grryen uji i rrebesheve,vetullat e kërleshura iu varën e vrenjtën, sytë i vunë hije, iu ngulfuan thellë , iu turbulluan dhe zhgaprruan, mendimet iu hallakatën , lotet i rigonin vetiu, humbi kthjelltësinë, i dukej se po delte mendsh, kujtimet trazoheshin me pamjet e ditës, e bukura dhe e shëmtuara kapërtheheshin dhe tolloviteshin në vegime mjegullore, gjumi u arratis, harroi ushqimin. Ishte e padurueshme, nuk gjendej fjalë për ngushëllim.

Pse e gjithë kjo?

Si përditë, doli në ballkon për të pirë kafen. Kur hodhi sytë për t’i shëtitur mes qilimit të madhërishëm të luleve vegoi një buldozer, që me ungërrimë iu ishte turrur pemëve. Eci me një frymë. Kur mbrriti pa se nuk i kishin bërë sytë: Buldozeri godiste pemët me noçkën e hekurt, ato dridheshin, hepoheshin, shtriheshin me rropamë. Rrnjët shkuleshin bashkë me shuka dheu dhe dirgjeshin të pajeta. Por pemët, kanë vdekje të fisme, vdesin në këmbë! Ky ishte si dënim me vdekje pa paralajmërim, masakër, si pushkatim. Fusha po mbushej me të vrarë! Prapa, vinin të tjerë me motosharra që i ndanin trungjet dhe degët e trasha në kondurë dhe i stivosnin për dru zjarri. Nuri Bardhi vuri duart në kokë, sokëlliu si ti kishte ikur mendja,”Ndaluni mor katilë, ç’jeni duke bërë!” Zemërzeza vrundulliu e u shkundulleps, theri e u shtrëngua sa i mori firomën, eci duke u penguar nëpër gorga e plisa dhe i doli përpara asaj harvalline katana që kafshonte dhe shqyente tokën.

Vozitësi, djalë i ri, me pamje fëminore e të pafajshme, kur e pa që plaku nuk po zbythej, e ndali gërmadhën që bubutinte dhe zbriti

-Jeni në vete, mos keni lojtur mendsh, kush u tha ta bëni këtë? E dini që jeni duke bërë një krim? Kjo është si njerivrasja, në mos më keq!

Djali, edhe pse ai i moçmi fliste me hakërrim dhe i tundte grushtin e vogël para fytyre, i buzqeshi pafajësisht.

- Gjysh, unë bëj punën që më kanë urdhëruar. Mos më pengo