Dozimi


Prof Dr Fatmir Terziu

Shqipëria ka një kohë relativisht të konsiderueshme të orëve me diell në një vit. Me këtë kohë është lidhur dhe koha e quajtur “kohë në diell”, pra rreth 2682 orët e tilla. Kjo kohë në diell ndryshe ka një qasje me atë që mund ta themi si marrja e rrezeve, dozave të diellit. Pra dozimi me dhe në diell. Ky dozim ka kështu natyrshëm aktin e vet. Akti i dozimit në diell shënon kulminacionin e një elementi thelbësor të njeriut në kushtet e tanishme. Ky shënim shkon dhe kalon nga problematikë dhe stacionohet tek mërzitja. Mrekullitë që njerëzit presin nga pushimet e tyre ose nga trajtime të tjera të veçanta në kohën e tyre të dozimit në diell, i nënshtrohen një tallje të pafund të cilat shfaqen mes hidhërimit, pasi që edhe këtu nuk kalojnë kurrë përtej pragut të emrit “pushim”: vendet e qeta nuk janë më, siç mbetën në ëndërra, vendet, që ndoshta njihen si vende pushimi tashmë janë dimensionalisht të ndryshme.

Me këto ndryshesa lind edhe tallja. Tallja në dozim të diellit. Tallja e viktimës lidhet automatikisht me mekanizmat e vetë viktimave. Në moshë të re, Schopenhauer formoi një teori të mërzisë. Me të vërtetën ndaj pesimizmit të tij metafizik, ai provoi se njerëzit ose vuajnë nga dëshirat e paplotësuara të vullnetit të tyre të verbër, ose mërziten menjëherë pasi të plotësohen këto dëshira. Teoria përshkruan mirë atë që bëhet me kohën e dozimit në diell të njerëzve. Kjo është koha që varet nga lloji i kushteve të heteronomisë, dhe që në termin e Covid-19 mbetet edhe si dukuri e një përcaktimi të padukshëm, të jashtëm. Ky është dhe një cinizëm, padyshim i padukshëm. Në këtë cinizëm, na vjen në ndihmë vërejtja e Schopenhauer ku rikujtojmë, se “njerëzimi si produkti natyror i natyrës kap diçka nga ajo që e bën njeriun në tërësi karakterin e mallit”. Dhe kështu Adorno do të na thoshte qartë se “Cinizmi i zemëruar akoma i bën më shumë nder njeriut, sesa protestat solemne për thelbin e pakthyeshëm të njeriut.”