BUJAR QESJA: Një derë që hapet për miqësinë

Kafe, kujtime dhe dashuri për tokën tonë

 -Në konakun tim takim miqësor me piktorin Fatos Mati

Nga BUJAR QESJA

Një derë që hapet për miqësinë

Në një nga ato paraditet e qeta durrsake, kur qyteti zgjohet ngadalë mes aromës së detit dhe zhurmës së lehtë të përditshmërisë, dera e konakut tim u hap për një mik të vjetër. Ishte piktori i njohur dibran, që prej shumë vitesh e ka bërë Durrësin shtëpinë e tij, Fatos Mati. Një takim i thjeshtë, i natyrshëm, pa ceremoni e pa formalitete, siç ndodh mes njerëzve që ndajnë respektin dhe kujtesën për artin, jetën dhe miqësinë.

U ulëm përballë njëri tjetrit dhe mbi tryezë vendosëm një kafe, të shoqëruar me pak alkool, si për t’i dhënë bisedës atë shijen e ngrohtë të konakut shqiptar. Biseda nisi lehtë, si çdo bisedë mes miqsh, që nuk kanë nevojë për hyrje të gjata. Dhe pa e kuptuar, koha nisi të rrjedhë mes kujtimesh, historish dhe reflektimesh.

Takime të tilla nuk janë thjeshtë biseda. Janë një rikthim tek vetja. Janë një udhëtim në kohë. Janë një mënyrë për të mbajtur gjallë kujtesën.

Piktori që e gjen frymëzimin në ngjyrë

Fatos Mati është një artist, që prej dekadash jeton me pikturën dhe për pikturën. Edhe pse me origjinë nga Dibra, prej shumë vitesh është bërë pjesë e jetës kulturore të Durrësit. Ky qytet i detit i ka dhënë jo vetëm banesë, por edhe hapësirë të re frymëzimi.

Ne pamje nga e djathta : Piktori Fatos Mati dhe gazetari Bujar Qesja.

Në fillim të viteve ’80-të, nisi të punojë si skenograf në Teatri “Aleksandër Moisiu”, institucion nga qendrat më të rëndësishme të jetës artistike të qytetit. Aty bashkëpunoi ngushtë me regjisorin dhe aktorin e njohur Kadri Piro, artist me ndjeshmëri të veçantë që u nda herët nga jeta, por që mbetet emër i respektuar në historinë e teatrit durrsak dhe jo vetëm..

Skenografia për Fatos Matin, ishte një mënyrë tjetër për të përdorur pikturën. Skena e teatrit është një kanavacë e madhe ku ngjyrat, drita dhe hapësira bashkohen për të krijuar atmosferë. Në ato vite bashkëpunimi me Kadri Piron, ishin përvojë krijuese e rëndësishme, shkollë arti dhe komunikimi.

Por mbi të gjitha, identiteti i tij mbetet ai i piktorit.Punon kryesisht në vaj. Kanavaca është terreni ku shpreh ndjeshmërinë artistike. Pikturon në vaj mbi kanavacë, vaj mbi karton (fibër), realizon kompozime të ndryshme piktore. Përdor edhe akuarelin me finesë. Një element i veçantë i punës së tij, është edhe teknika monokron, ku një gamë e vetme ngjyrash arrin të krijojë një botë të tërë emocionesh.

Fatos Mati është piktor i qetë në krijim, por i qëndrueshëm në rrugëtimin e tij artistik.

Brezi i artistëve dhe miqësia e vjetër

Në bisedë nuk mund të mungonin edhe kujtimet e viteve të rinisë artistike. Fatosi është shok klase me dy emra shumë të njohur të artit shqiptar, piktorin Gazmend Leka dhe skulptorin Dashamir Gurabardhi.

Ata i përkasin një brezi artistësh, që u formuan në kohë të vështirë, por që mbetën të përkushtuar ndaj artit. Ky brez artistësh e kuptonte pikturën jo vetëm si profesion, por si një mënyrë për të jetuar dhe për të komunikuar me botën.

Edhe sot, në moshën e tij të nderuar, Fatos Mati vazhdon të jetë aktiv. Merr pjesë në ekspozita të ndryshme që organizohen në Durrës dhe në qytete të tjera të vendit. Prania e tij në këto veprimtari, është dëshmi se artisti nuk del kurrë në pension nga krijimtaria.

Në bisedën tonë, u përmend edhe një lidhje familjare interesante. Fatosi është baxhanak me regjisorin e njohur Dhimitër Pecani, nga emrat e respektuar të teatrit dhe kinemasë shqiptare, i cili ka interpretuar edhe në disa filma artistikë dhe prej vitesh jeton në Francë, tashmë në moshën 82-vjeçare.

Por biseda jonë nuk ishte një kronikë arti. Ishte një bisedë miqësore.

Biseda e konakut

Kafeja dhe pak alkool, e bënë bisedën edhe më të ngrohtë. Fjalët rridhnin lirshëm, siç ndodh kur njerëzit ndihen mirë me njëri tjetrin. Folëm për vitet e shkuara. Për njerëzit që nuk janë më mes nesh. Për miqtë e vjetër. Për teatrin e dikurshëm. Për ekspozitat dhe për jetën që ka kaluar me shpejtësi.

Por mbi të gjitha folëm për një ndjenjë të përbashkët, për kënaqësinë që jetojmë në tokën tonë. Ne marrim oksigjenin e kësaj toke. Marrim frymën e detit tonë. Marrim ajrin e qytetit tonë dhe ngrohemi në diellin e vendit tonë. Këtu kemi jetën tonë. Këtu kemi miqtë tanë. Dhe këtu kemi edhe varret e prindërve tanë.

Por takimi ynë nuk ishte një intervistë dhe as një bisedë akademike për artin. Ishte një bisedë njerëzore. Kujtime nga vitet e shkuara, histori nga skena e teatrit, nga ekspozitat, nga miqtë e përbashkët, nga qyteti që ndryshon, por që ruan ende shpirtin e tij.

Kjo është një lidhje që nuk mund të zëvendësohet me asgjë.

Gëzimi i thjeshtë i të jetuarit në tokën tonë

Kur biseda po afrohej drejt fundit dhe filxhanët e kafesë kishin mbetur bosh, mbeti ajo ndjenja e mirë që lënë pas takimet e sinqerta. Takime të tilla janë një oksigjen i vërtetë në përditshmërinë tonë. Në një kohë ku gjithçka duket se lëviz me shpejtësi, një bisedë e qetë mes miqsh të kujton se jeta ka edhe një ritëm tjetër, ritmin e kujtesës dhe të miqësisë.

Sepse kujtimet janë një pasuri që nuk na e merr askush. Në këto biseda rikthehen vitet, rikthehen fytyrat e njerëzve që kemi njohur, rikthehen momentet që kanë ndërtuar jetën tonë. Dhe në këtë rikthim ndjejmë edhe një lloj mallëngjimi të bukur, mall për të djeshmen, por edhe dashuri për të sotmen.

Ne ndjehemi mirë në tokën tonë. Këtu marrim frymë me ajrin tonë. Këtu dëgjojmë zhurmën e detit tonë. Këtu ecim në rrugët ku kemi kaluar jetën. Këtu kemi miqtë tanë dhe historitë tona. Dhe mbi të gjitha, këtu janë prindërit tanë që prehen në tokën e këtij vendi. Varret e tyre janë rrënjët tona më të forta.

Ndoshta pikërisht për këtë arsye, një takim i thjeshtë mes miqsh merr kuptim më të madh. Nuk është vetëm një kafe apo një bisedë. Është një mënyrë për të mbajtur gjallë kujtesën dhe për të ndjerë se jeta jonë ka vazhdimësi.

Takimi me Fatos Matin ishte pikërisht një nga ato momente. Një takim miqësor. Një bisedë e ngrohtë. Një rikthim tek kujtimet. Dhe mbi të gjitha, një ndjenjë e bukur që na kujton se, pavarësisht kohës që kalon, ne vazhdojmë të jemi këtu, në tokën tonë, në qytetin tonë, mes miqve tanë, duke marrë frymë me ajrin e vendit tonë dhe duke u ngrohur në diellin e kësaj toke që është shtëpia jonë.

Dhe ndoshta pikërisht për këtë arsye, një takim i thjeshtë me një artist si Fatos Mati, nuk është vetëm një kafe mes miqsh. Është moment reflektimi për jetën, për artin dhe për kohën që kalon.

Sepse në fund të fundit, jeta nuk mbahet mend për ditët e zakonshme, por për ato çaste të vogla kur njerëzit ndalen, ulen bashkë dhe ndajnë kujtimet e tyre. Dhe këto kujtime, ashtu si një pikturë e mirë, mbeten gjatë në shpirt.