Barie Çupi: Ditënisja

E kam lexuar shpesh këtë poete. Dhe gjithnjë shoh ngritje në poezitë e saj. Më bëri përshtypje poezia „Ditënisja“ dhe u ndala tek ajo. Poema “Ditënisja” e Barie Çupit shfaqet si një tekst intim dhe reflektiv, ku lëvizja fizike e munguar zëvendësohet nga një udhëtim i brendshëm, i mbushur me ndjeshmëri, hezitim dhe përqendrim poetik. Që në vargjet e para, autorja vendos një gjendje atmosferike të ftohtë e të lagësht, e cila nuk funksionon vetëm si sfond natyror, por si pasqyrim i gjendjes shpirtërore: shëtitja e dëshiruar mbetet e parealizuar, ndërsa subjekti poetik ndalet përballë vetes, në një gjendje pezullimi mes nisjes dhe qëndrimit. Motivi i etheve “të mishta” që ndalin hapat është domethënës, sepse trupi bëhet kufi dhe justifikim, por njëkohësisht edhe katalizator i mendimit. Në vend të ecjes në hapësirë, ndodh ecja në gjuhë: poezia lind pikërisht aty ku veprimi ndalet. Ky kontrast mes dëshirës për lëvizje dhe domosdoshmërisë së qëndrimit e bën tekstin të rrjedhshëm dhe organik, pa retorikë të sforcuar.

Në strofën e dytë, dinamika e jashtme, era që “i bërtet vetes” duket sikur kthehet në metaforë të brendshme të procesit krijues. Gjithçka lëviz dhe pëshpërit, ashtu si mendimet që mblidhen në “grimca fjalësh”. Këtu, Barie Çupi shfaq vetëdijen poetike: fjala nuk vjen e plotë, por e “jermtë”, për t’u qartësuar më pas mbi fletë. Ky është një përshkrim i ndershëm dhe i bukur i aktit të shkrimit, larg mitizimit, por pranë përvojës reale të krijimit.

Strofa e fundit thellon dimensionin ekzistencial të poezisë. “Avujt” dhe “dihatjet e ngurtësuara” krijojnë një ndjesi kohe të mjegullt, ku stina dhe jeta ndërthuren në një metaforë trupore. “Gjymtyrësh të një stine” është një figurë e fortë, që lidh ciklin natyror me përjetimin njerëzor, duke e bërë kohën pothuajse të prekshme. Monologu që autorja e quan “të vobektë” nuk është i tillë në vlerë poetike, por në përulësinë e vetëdijshme të zërit lirik, i cili nuk pretendon madhështi, por sinqeritet.

Në tërësi, “Ditënisja” është një poezi e qetë, introspektive, ku forca qëndron në tonin e përmbajtur dhe në figuracionin e matur. Barie Çupi arrin të ndërtojë një tekst që nuk imponon emocion, por e lë atë të rrjedhë natyrshëm, duke e kthyer një mëngjes të ftohtë dhe një shëtitje të parealizuar në një nisje poetike me peshë shpirtërore dhe estetike. (F.T.)

__________________

Ditënisja

 Nga Barie Çupi

Në mëngjes herët,një shëtitje doja të bëja,

jashtë ishte ftohtë e prap binte shi,

një ethe e mishtë m’i ndali hapat,

të shtëtis ku,me veten pak të rri.

Gjithçka lëvizte,pëshpëriste papushim,

siç bën era kur fryn,e vetes i bërtet,

po mbledh në strofa,ca grimca fjalësh,

më vijnë të jermta e qartësohen mbi fletë.

Në to shumë avuj e dihatje të ngurtësuara,

e mjegullt koha,për ta shtyrë në pafund,

gjymtyrësh të një stine,vetëtijnë sa jetë,

ç’monolog i vobektë,ditënisjen po ma mund.