Zhozef Fushè, nen optiken e S. Cvajg


Illo Foto

Revolucioni francez (1789-1799 ) eshte ngjarja me e rendesishme , ne historine e re te njerezimit . Ky revolucion ndau shoqerine e mbreteve mamure nga shoqeria e zhvilluar , e drejtuar nga forca e ligjit dhe sipermarresit bizesmene .

Me revolucionin framnncez , shoqeria njerezore , i vuri kufirin fundor , mbrapametjes dhe injorances . Nga karrocat e postes , si mjete transporti , u kalua ne trenat elektrike , ne udhetimet nderplanetare dhe aspiron ne veturat fluturuse . Gjithcka pozitive dhe shoqerisht e dobishme , fillon nga revolucioni francez . Jeta vertetoi se perpjekjet , per te gjetur nje revolucion me tjeter permbajtje , ishte thjesht nje aventure leniniste .

Revolucionin rus , deri ne vitin 1905 , e pershendeti bota dhe Lev Tolstoi . Revolucioni leninist , i solli botes shume pershjtjellime dhe viktima . Ende bota vuan keto pershtjellime dhe nuk u dihet fundi .

Sejcili njeri ,me kulture mesatare , ka dieni te plota , per revolucionin , dhe per bijte e tij , qe u flijuan , per te .

Mijra flete tipografike , jane shkruar , per Robespjerin , Daltonin, Maratin , Napolonin , por dhe per ZH. Fushene . Ky I fundit e nisi jeten si revolucionar dhe perfundoi , pre e karakterit te tij servil dhe te dyzuar. Perfitoi gjithcka synoi .

Fenomeni Fushe , eshte pershkruar ne te tera dimonisionet e nje kundrarevolucionari te lindur . Librin e ka shkruar shkrimtari Stefan Cvajg , I lindur ne Austri , me prejardhje ebreje.

Librin e tij , Cvajg nuk e ka quajtur as liber historik , as letrar , por thjesht , “Fusheja “ . Eshte libri me realist dhe gjithdimensinal , I shkruar , per Fushene. Kete liber , e kemi dhe ne shqip , me shqiperus Sokrat Gjerazi dhe redaktor Robert Shvarc . Libri ka 240 faqe, eshte botuar me 1992 , nga sh.botuse , “Pasqyra “ .


Stefan Cvajg

Cvajg ka jetuar rreth 60 vjet dhe ka qene nga firmat e fameshme letrare te kohes se vet . Perjetoi tronditjen te shkaketuar nga lindja e vrullshme e nazizmit hitlerian. Cvajgu eshte bashkombes dhe bashkohes i Kafkes , Zigmund Frojdit , Aishtainit , Satrit , Stendalit . Eshte dekada ku talentet e medha ndricuan mendjen europjane drejt zbulimeve shkencore dhe drejt demokracise funksionale .

Si te gjithe ebrejte europjane , Stefan Cvajg , ju shmang perndjekjes naziste , duke shkuar fillimisht ne Angli dhe me von u be vizitor i Universitetit te famshem Jale , te Conektikat ne ShBA . Pas nje kohe te shkurter , kaloi ne nje prone te familjes se vete ne Brazil , ne periferi te Bonos Aeres . Ketu jetoi , per nje kohe revalitivisht te gjate me bashkeshorten e dyte . Vijonte te shkruante normalishht , ne natyren e qete braziliane . Ne moshen rreth 60 vjec , i vetmuar familjarisht , me brengen e perndjekjes dhe me plagen shpirterore te te afermeve , qe pefunduan ne Holokaus , u gjet i vdekur ne banesen e vet , bashke me bashkeshorten , helmuar nga nje overdoze narkotike .

Vepra e Cvajgut ‘ Fusheja “ nuk eshte veper biografike as historike , por jane pershkruar me hollesi veprimtarite politike dhe shoqerore te Fushese , ketij politikani me te gjitha veset , qe sjell mania per pushtet dhe egersia shtazore , qe e karakterizon nje pushtetar , i hipur me dhune dhe marifete ne politronin pushtetor.

Zh. Fusheja i Stefan Zvaig , pervec sa Fusheja historik , eshte dhe nje Fushe letrar i pershkruar me besnikeri historike , por dhe me vlera pergjithesuse .

Vete lufta e eger , per pushtet prodhon Fushene karakteristik te vendit dhe kohes ku flitet. Fushete cfaqen , sa here krijohen rrethanat ne jete , ku politika kerkohet te luaj rolin , qe I takon , ne zhvillimin dhe organizimin e shoqerise njerezore .

Jo te gjithe politikanet jane nje lloj Fusheje . Politika eshte instrumenti I domosdoshem , qe e con shoqerine perpara , simbas vendit dhe kohes . Fushete jane syfete , qe I ngjiten politikes se ndershme , per fitime personale . Nuk kane gjithmone jetgjatesine , qe pretendojne , por zhvillimin shoqeror e pengojne , ne dobi te personave parazite , me dhe pa pushtet .

Kudo ku ka nje lufte per pushtet. Fusheja eshte kthhyer ne fenomen shoqeror . Fusheja i Cvajgut , i mundi kundershtaret politike , qe nga Robespjeri e deri te jakobini i fundit , qe i kish zene rrugen e pushtetit . Ky Fushe , nuk e la gjirotinen te ndryshkej . E ndryshkur ishte dhe mbeti vetdija e ketij krimineli , qe i ka mbijetuar c’do situate , duke kthyer gunen nga fryn era .

Pergjithesisht portretet letrare , u kushtohen njerzve te shquar , por jeta nuk ka vetem njerez te shquar . Ne disa rraste ka me shume njerez me vese . Ne rrastin konkret , Cvajgu , vepren ja dedikon personazhin me negativ dhe jo vetem kaq , por e vendos ne titull . Per mendimin tim , t’i perkushtosh nje veper , prej afer 250 faqe , nje krimineli me pushtet , eshte pegjegjesi , perpara lexusit , por jo per Cvajgun , qe eshte nje pene , qe deperton thelle ne ndergjegjen e personazheve , qofshin edhe historike . Per te ndricuar , kete dileme , qe mund t’i lindi lexusit , Cvajgu , ka shkruar 2 faqe parathenie ne librin ne fjale .

Zhozef Fushe

Qe ne fillim te parathenies , autori Cvajg I ben te ditur lexusit , se cili esht epersonazhi , qe I kushtohet ky liber historik I letrarizuar : “ Zhozef Fushene , shkruan Cvajg … njerin prej njerzve me te fuqishem te kohes se vet , njerin prej njerzve me te fuqishem te te gjithe kohrave , nuk e kane dashur bashkekohesit e vet dhe me me pak vertetesi e kane gjykuar brezat e me vonshem . .. Tradhetar nga natyra , intrigant i ulet , servil- zvarranik , dezertor profesionist , shpirtngushte i ndyre policie , njeri i percmuar e pa karakter … njeriun , qe mundi ne duelin psikollogjik , Napolonin dhe Robespjerin …nje fare pararendesi i i Sherlok Holmsit . “

Me kete hyrje paralajmeruse , autori , na jep karakteristikat e perbindshme te personazhit , te cilin po ndeshim ne kete portret , qe nuk e kami ndeshur me pare , ne libra dhe ne teatrot . Vepra eshte shkruar ne vitin 1929, ne Zalenburg dhe mbahet si kryevepra e Stefan Cvajgut.

Askush nuk mund te marri persiper , te shkruaj permbajtjen e librit te Cvajgut , sepse veprimtaria e Fushese eshte shprehur me koncizitet te larte . Recensionistet ndodhen perpara veshtiresish profesionale . Mund te shkruash vetem pjeserisht ato , qe shprehen ne nje syth . Sythat lidhen me njeri tjetrin , vetem nga personazhi kryesor . Veprimtarite , jane shume dhe te tera te bujeshme . Nuk di , kè tè zèshè dhe kè tè lèshè . Ne kete veshtrim , Stefan Cvajg mbete nje artist fjale i pa arritshem . Eshte ndryshe , kur shkruhet historia e Fushese , Bonopartit dhe Napoleonit . Proza historike , ne c’do rrast, eshte me elastike .

Autori na I jep te sakte datlindjen e Fushese . Lindi ne 31 Maj 1759, ne nje familje tregetare – marinare ,, ne qytetin – port te Nantes . U arsimua , ne te tera shkallet e arsimimit dhe punoi , mesus m