YLLI QË NDRITI E U SHUA NË MËNGJESIN E TIJ


Miho Gjini

Në qiellin e yjeve që u shuan nga plejada e re e artistëve më të çquar të artistëve tanë të teatrit dhe të kinematografisë që i përkujtuam vitin që shkoi, "fatin më të trishtë" do ta kishte BEXHET NELKU, shoku im i klasës. E përjetova kështu këtë gjëmë, si "YLLIN" që bie në agimin e jetës së tij të shkurtër, apo si kandilin që shuhet kur i mbaron vaji! Dhe, sa herë që flasim për këtë mbrapështi që ndodhi edhe me Bujar Lakon, Agim Qirjaqin, Vangjush Furxhiun, Serafin Fankon, Albert Verrinë, LLazi Serbon, Fatos Selën, Roland Trebickën, Xhevdet Ferrin, Koço Devolen, e jo me më pakë të tjerë si këta, do dridhemi së kujtuari edhe për Bexhet Nelkun, që ishte i pari që e "hapi perden e zezë " të vdekjeve të njëpasnjëshme, kur edhe Perëndia gabon rëndshëm me ata që merrë me vete!

Aktori -studentë?!

Të gjithë ne studentët e parë të Shkollës së Lartë të Aktorëve "Aleksandër Moisiu" që u hap tek ne në vitin 1959, habiteshim me njerin prej shokëve tanë studenta, që kishim arrdhur nga të katër anët e vëndit, si të "zgjedhurit e Perëndisë", duke i thënë njeri-tjetrit se, si ishte e mundur që ishte ulur aty , bashkë me ne, edhe një "aktor i lindur" si Bexhet Nelku, me trupin e tij solid, me seriozitetin e parakohshëm të moshës, me ekspresionin e fytyrës, me diksionin e qartë të fjalës, me fantazinë e pashtershme ndër etydet tona dhe ne natyrësinë e admiruar. Nje "eksepsion" që ai e fshihte fort bukur midis nesh që e admironim e përpiqeshim të ishim partnerët e tij ndër etyde e fragmente dramatike, si proçes mësimot, po edhe ndër pedagogët që nuk e kthenin kurrë të përsëriste vetveten. Se ai nuk ishte, thjesht vetvetja, po edhe personazhi që interpretonte, si sua e si njeri, me të gjitha cilësitë e tij të dukshme. - "Ç'farë materiali ke zgjedhut për të punuar në "Teknikën e të Folurit",- e pyeti Bexhetin pedagogu i kësaj lënde Lazër Filipi, i sapo kthyer nga një shkollë Çeke e aktrimit. "Monologun e Mark Antonit në tragjedinë "Jul Çezari" të Shekspirit",- i'u përgjegj fare pa teklif, Bexheti duke e lëne Lazërin pa mend, po edhe pa gojë, duke lëshuar vetëm një "Jooooooo!" të gjatë dhe, për t'u bindur kohë më vonë se, ai do ta thoshte këtë monolog në lartësinë e një aktori profesionist, para katedrës së Mjeshtërisë së Aktorit. Ai e interpretoi këtë monolog si të ishte në ato mbresa të përgjakëshme, mbi trupin e vrarë pabesisht të Perandorit të Romës, duke u betuar në ndershmërinë e dashurine e tij ndaj Çezarit,që ndante aq bukur mbrojtësin nga vrasësi, vëllai i triumfatorit nga varrmihësi i tij, në një dualitet tronditës. Me një shqiptim e diksion të bukur, të tingullt e të ndjerë të gjuhës shqpie, sikundër e kishte"qarë" Noli ynë , duke e lënë të habitur gjithë trupën pedagogjike, ku ishin ulur klasikët e shkollës sonë të aktrimit: Andrea Malo, Kujtim Spahvogli, Mihal Luarasi, Naim Frasheri, Pandi Stillu, Kadri Roshi, Piro Mani, Esat Oktrova, Prokop Mima e Lazër Filipi, pa e përjashtuar aty Pedagogen e Institutit Teatral të Moskës (GITIS), qe na dha mësimet e vyera të të Stanislavskit.

Bexhet Nelku

Prej kësaj lartësie interpretuese, aktori-student do të habiste trupën pedagogjike me dy perla interpretuese në provimin e Mjeshtërisë së Aktorit, me figurën e djaloshit të dashuruar nga fshati, në tregimin e Naun Priftit "E fejuara" që e kishte dramatizuar po vetë, si edhe me Zenelin, shërbetorin e komedisë së Çajupit "Pas Vdekjes", punuar që të dyja me regjisorin-pedagog Andrea Malo. U pritën me një reagim shumë të ngrohtë të dyja këto aktrime: të parin, dashnorin aq të thjeshtë e të vërtetë nga fshati që i bën pusi vajzës së fejuar gjetkë, për t'i "rrëmbyer zemrën", si edhe me interpretimin brilant që i bëri figurës së shërbëtorit të mënçur e shumë të shkathët të Zagoritit Çajup, kundrejtë Adhamutit që i'a ka shitur "shpirtin shejtanit", po edhe të zonjëzës Lulushe që e "dridhte", sa me njerin e me tjetrin! Kjo dyanshmëri loje e studentit Bexhet Nelku qe si një nxitje edhe për ne studentët,-shokë të tij, për të mësuar edhe "sekretin" e kësaj arritjeje: E quanim "Mizantrop" Bexhetin, vetëm pse merrej tërë kohën me veten e tij në ndonjë qoshe të Teatrit Popullor, ose kur barreste i vetëm , duke mërmëritur! I pari që do ti afrohej këtij "mizantropi"e nisi të shoqërohej me të, ishte studenti durrësak Milto Profi. U përpoqa të isha i dyti nga studentët e tjerë që banonim nëpër konvikte, për t'u bindur se "sekreti" i sukseseve të tij nuk ishte thjeshtë-veçse, ajo përgatitje e mire që ai kishte marrë në Liceun Artistik, po edhe nje stërvitje e përhershme, duke arrdhur i pari në oborrin e Teatrit Popullor , ku edhe ndodhej fillimisht shkolla jonë e aktrimit, që të merej me ushtrimin sistematik të elementëve të të folurit skenik, të cilat duheshin bërë çdo mëngjes, për të "disiplinuar" frymëmarrjen diafragmatike, elasticitetin e buzëve, artikulimin e fjalës pastër e me diksion, duke mos përjashtuar këtu edhe gjimnasilkën e mëngjesit për zhdërvjlltësin e trupit, plastikën e lëvizjeve, vetëm e me partnerë, me rapierë e me shpatë. Qe edhe koha, kur të gjithë ne studentët, regjisori rus Bortko na kishte futur në skenat masive të tragjedisë "Hamleti", kur po e vinte atë ne skenë e ne duhet të njihnim e të sillnim aty epokën e ndritshme të Shekspirit!

Krogstadi i Ibsenit dhe Benedikti i Shekspirt,-dy botë të kundërta

Aspak për t'u habitur. Dy role diametralisht të kundërta që i errdhën Bexhetit në vitin e tretë e të katërt të shkollës, pas shfaqies-përrallë të Andon Panos "Ylli i Alpeve", ku Bexheti do të shkëlqente me plastikën e të folurën e tij brilante. Si shfaqje diplome: Krogstadi, n/punësi skrupuloz i bankës, i ftohtë akull në detyrën e tij prej financieri dhe, nga ana tjetër Benedikti, djaloshi energjik i Rilindjes Angleze, që do të ndryshonte botën me vrullin e jetës , me energjinë, dashurinë dhe optimizmin e saj. A mund të jenë të njellojtë "akulli" me "zjarrin" që bubulon? Këtë përgjigje e jepte Bexhet Nelku tek interpretonte Krogstadin, si të ishte një "tyriele" që i fuste dridhmën në shpirt Norës së Mimika Lucës, duke i kërkuar edhe shpirtin në vënd të pagesës së rradhës , si edhe në interpretimin e Benediktit të zjarrtë, tek i vardiset Beatriçes e pa një, pa dy i rrëmben asaj zemrën, duke "ulur" kështu edhe "hundën" e kastit që ajo mbartte, me atë interpretim virtuoz të Filika Dimos e Edi Luarasit, që doblonin njera tjetrën, sikundër edhe Bexheti me Mario Ashikun. Në të dyja këto krijime figurash artistike të pashlyera të këtij artisti, në pozicione kaq të kundërta me njera tjetrën, kam qënë përbri aktorit. Tek "Shtëpia e Kukllës" (NORA), si Asistent Regisor i Pedagogut tim Naim Frashëri, ndërsa te "Shumë zhurmë për asgjë " e Shekspirit, në interpretimin e figurave gaztore të rojtarëve të çartur Dogber e Verges, mishëruar prej Robert Ndrenikeës e Miho Gjinit. Tek Ibseni do te ndjeja ndikimin shpartallues të frikës e të asgjësimit të tmerrshëm , ndërsa tek Benedikrti i Shekspirit, harenë shpërrthyese të një jete ripërtëritëse gllabëruese.

Hapja e dy "dyerve"

Për talente fort të rralla, sikundër ishte Bexhet Nelku, me diplomimin e tij, u hapën njëherësh të dyja "dyert": ajo e Teatrit Popullor dhe , e dyta, ajo e Shkollës së Lartë të Aktrimit, me cilësinë e Pedagogut të "Teknikës së të Folurit", rasti më i parë që do të kishte një student i artit, i posa dalë nga bangat e shkollës. Tashmë i aftë për të interpretuar në dramë e në komedi, figura skenike të plota e karaktere, deri në skajet e groteskut, në komedinë-satirë , po edhe të heroit në dramë,-të një personazhi që mba me dinjitet , mendim e emocion "peshën e rolit" po edhe atë të personalitetit njerëzor. U imponua menjëherë në dramëm sociale të Xhemal Brojës, me një nur skenik e përshtatje të hatashme skenike, po edhe me komunikimin mjeshtëror në evidentimin e moralit bash