VOGËLUSHËT E DETIT





Liri Bele

Një ditë fundmarsi të vitit të paharruar, pas pune e ndjeva të nevojshme të largohesha nga qyteti e të qetësohesha disi. Për këtë arsye mendova të takohesha me një mikun tonë të vjetër, me të cilin mirëkuptoheshim në gjendjet shpirtërore të rënduara, sa herë të na ndodhte diçka e veçantë, në mënyrë reciproke. Pikërisht atë ditë përjetova një dramë të vërtet njerëzore, thellësisht prekëse... Gjej rastin të shtoj se sinqerisht dëshiroj e besoj që ajo ngjarje e trishtë, e papërsëritshme, do të ngelet thjesht si një kujtim i hidhur i së kaluarës për gjithë ata që e përjetuan dhe si një informacion me vlerë të shumëfishtë për ata që nuk e njohën.

Një të sëmurë kardiak e sollën në spital herët në mëngjes të afërmit e tij. Ishte në gjendje tejet të rënduar, me çrregullime të ritmit të zemrës, shoqëruar dhe me momente kalimtare të humbjes së vetëdijes. Zbehtësia e fytyrës, ku spikatnin sytë e mbyllur, ndryshimi i lehtë i ngjyrës së buzëve, më të errëta se zakonisht, refuzimi i komunikimit teksa reagonte lehtësisht ndaj pyetjeve të bëra, por pa dhënë as më të për afërtën përgjigje qoftë edhe me vonesë, ishin shenja të cilat binin menjëherë në sy. Situata dukej e pazakonshme te një pacient i njohur, gjë që kërkoi përkushtim përgjatë gjithë orëve të paradites e të drekës.

Ishte njeri i mirëkuptueshëm, tregonte respekt ndaj të tjerëve, i kulturuar dhe i qetë. Faktikisht, pas kalimit të fazës fillestare të sëmundjes (tre vjet përpara këtij rasti), në mënyrë sistematike bënte kontrollin mjekësor, duke treguar një korrektësi të admirueshme ndaj mjekimit të rekomanduar, saje të cilit ndihej mirë, sikurse herën e fundit, një javë para rastit në fjalë.

U takuam në poliklinikë gjatë kontrollit të zakonshëm e të paracaktuar. Nuk tregoi asnjë shqetësim. Të dhënat mjekësore bazë ishin brenda kufijve të normales konform diagnozës dhe moshës, natyrisht një vlerësim pozitiv për jetën e tij. Kur mbërriti në repartin e urgjencës dhe më pas në pavijon, ai ndodhej nën kujdesin e një personi në moshë mesatare, tek i cili të tërhiqte vëmendjen heshtja e pazakontë, shoqëruar me një pamje tepër të trishtuar, sa bëntë të lindnin pyetje të shumta tek vështroje atë fytyrë ku vetëm lotët mungonin.

Të sëmurit iu dha ndihma e parë, pas së cilës ai reagoi paksa, por situata mbetej kritike, sepse nuk i dha përgjigjen e plotë asnjërës prej pyetjeve tona rreth shkakut të asaj gjendjeje të pa prezantuar më parë. Çuditërisht, reagimi i tij fillestar ndodhi kur hyri në dhomë një grua rreth të 35-ave, edhe ajo me një pamje të vrarë në fytyrë, por që përpiqej t’i fshihte lotët. Gruaja na përshëndeti me një përkulje të lehtë të kokës. Ajo mbante prej dore një vajzë të vogël 6-7 vjeçare, e cila iu shkëput në çast nga dora dhe kaloi nga pas saj, duke ecur shpejt me hapa të vegjël, thuajse vetëm majat e këmbëve preknin në çimenton e shtruar e të lëmuar, aq sa edhe mund të rrëshqiste lehtësisht. Vajza ishte truphedhur, e zhdërvjellët, kishte flokë të verdhë e të ndritshëm thurur gërsheta, që, me një bukuri të veçantë, rrethonin kokën në formë kurore disa centimetra mbi ballin e lartë. Kishte dy sy që i shkëlqenin në ngjyrë blu të thellë dhe qerpikë të gjatë. Dukej shumë tërheqëse. Ajo hyri me vrull brenda dhomës, duke iu shmagur punonjëses së shërbimit, me hapa të shpejtuar, si të fluturonte në ajër, u afrua pranë shtratit dhe tentoi ta përqafonte të sëmurin, teksa dëgjuam të dilte prej saj dhe një zë fëmijëror të drithëruar, melodioz dhe me tonalitet të lartë, duke përsëritur disa herë:

- Gjysh! O Gjysh! Jam mbesa jote e dashur, jam Elona! Erdha për ty! Hapi sytë, me shiko! Të dua më shumë nga të gjithë, edhe ti mua, e di… U mërzita kur nuk të gjeta te porta e shtëpisë. Ti na pret përherë atje; del përpara meje dhe më shtrëngon fort në gjoksin tënd. Kur isha e vogël, më ngrije në krahë e më rrotulloje gjithandej, sa më merreshin mendtë dhe qeshnim fort. E mban mend? Patjetër që e mban mend, o gjyshi im, o më i miri i gjithë botës ti! Të lutem, të lutem, më përshëndet, më përqafo… Pse rri në këtë shtrat kaq i ftohtë dhe i heshtur, pa folur fare? Sytë të mbyllur, pse i mban? Ti, gjyshi im?! Më thuaj çfarë ke, të lutem!

Dukej qartë që e mbesa nuk e kuptonte situatën në të cilën ndodhej gjyshi i saj, i cili s’i hodhi asnjë vështrim të vetëm e jo më ta përqafonte. Vajza e vogël nuk diti ç’të bënte. Ktheu kokën nga e ëma, pastaj sërish drejt të sëmurit, duke e vështruar ngultas në krahun e tij të majtë, shtrirë përgjatë trupit ku vazhdonte mjekimi. Elona i përsëriti lutjet, këtë radhë përzier me lotët që pandalshëm i piklonin faqeve…

Të gjithë u mallëngjyem, pa mundur të shqiptonim asnjë fjalë. Brenda vetes po ndienim forcën e ndjenjës së vërtetë njerëzore, lidhjen e gjakut, pavarësisht moshës. Pritëm disa çaste që vogëlushja të mund të kuptonte sadopak rreth gjendjes shëndetësore të gjyshit, ta pranonte pamundësinë e tij në të folur…

Pasi e gjykova të drejtë, mora guximin t’i afrohesha vogëlushes. U përkula drejt saj duke i pëshpëritur me zë të ulët që të qetësohej dhe të largohej nga gjyshi, sepse ai ishte i sëmurë rëndë dhe i duhej domosdoshmërisht të qëndronte shtrirë në shtrat, pa harruar pamundësinë e tij të përgjigjes. Kuptohej qartë që nënë e bijë po e përjetonin me dhembje të thellë situatën e rënduar të të afërmit të tyre, aq sa edhe kur iu afruan vogëlushes, dukej se ishin në mëdyshje: a mund ta largonin vajzën; a duhej t’i thoshin me të butë se ajo po i kalonte kufijtë e të qëndruarit pranë një të sëmuri apo mos vallë vogëlushja po shprehte njëherazi edhe ndjenjat e tyre?

Po përpiqeshin të ruanin një pozicion të përshtatshëm pranë një të sëmuri në gjendje të rëndë, gjë që e tregonte dhe puna e ekipit mjekësor të përkushtuar... Nuk mund ta përcaktoj me siguri sa zgjati koha para momentit vendimtar, por para syve tanë po ndodhte mrekullia. Mbetëm të mahnitur e të mallëngjyer në çastin kur gjyshi i Elonës tentoi të fliste. Pamë fillimisht lëvizje të lehta, të përsëritura e të ngadalta të buzëve që shpejt u zëvendësuan me një buzëqeshje, pastaj me përpëlitje të qepallave, përgjysmë të mbyllura,shikime sysh të mbushura me dhembshuri. Fytyra e tij pati një reflektim të lehtë gëzimi të brendshëm, teksa po e dëgjonte mbesën në çastet ngashëryese të natyrshmërisë së saj fëmijërore. Pastaj gjyshi foli me zë të ngadaltë:

- Kaltra ime e shtrenjtë, gëzohem pa masë kur ta dëgjoj zërin! Tani nuk po mundem të të shoh... Je vajza e Brahimit, ty dhe Elonën e Gencit ju kam vogëlushe të shtrenjta, jeni dy xhevahiret e gjyshit… Zërin e keni të njëjtë, shëmbëllimin e bukur të syve bojëqielli… vetëm se Elona është më e gjatë, ka lindur para teje… është e bija e djalit tim të madh… Edhe ti je mbesa ime, por e djalit të dytë…

Gjyshi pati një pauzë, pastaj një psherëtimë dhe pas pak filloi të flasë sërish:

- Eja shpejt në gjoksin tim, më perqafo, afroi faqet e kuqe të t’i puth gjyshi, më mori malli, më ngeli mendja te ju, mamaja jote që shpejt do të të falë ty një vëlla të vogël. Unë do të kem një nip bukurosh… Na është boshatisur shtëpia mbas ikjes suaj, gëzohem tani që u ktheve… Nuk ka bukuri jeta, s’ka gjallëri pa ju… Ejani tani…

Në më të shpejtën kohë, papritur pamja e butë dhe njerëzore e syve iu zëvendësua me një shprehje pikëllimi të pafund. Kur Elona iu afrua e me duar përreth qafës pothuajse i preku veshin e