VESHËÇARI DHE BERBER SHEJTANI


Sytë më shkasin mbi muret suvashkërmoqura të postës telegrafike dhe pastaj mbi dritaret e saj. Ato janë mbushur me lajmërime ogurzeza të shoqëruara me fotografitë e të humburve nëpër botë.

Thani Naqo

Me që jam i ngeshëm dhe pres të gdhijë, lexoj mbiemrat. Dy vajza dhe një djalë, paskeshin qenë nga fshatrat rrëzë malit, poshtë fshatit tim dhe unë nuk e kisha ditur. Sytë m’i thëthin një fotografi me kokë qeni. Dëng!, - më bërn zemra, sepse ajo kokë është e ngjashme me të Gudos tim. Menjëherë dalloj se është pjellë e kryqëzuar nga langor me qen stani. I zi dhe të dy veshët të çafërlitur, si Gudoja. Në krye të fotos kanë shkruar me gërma të mëdha sa një lajthi: Kush e vret ose e kap të gjallë, ka shpërblim 300 dollarë amerikanë.

-Ç’faj ke bërë, o i shkretë? - i flas qenit të fotos dhe trupin e ndiej të më mbushet me mornica.

“Do t’i mbash qentë të lidhur dy javë, – e porosita çobanin që bleu dhitë e mia, – përndryshe do nisen pas gjurmëve dhe do më gjejnë edhe po të shkoj në Vjenë.”

Më mbushen sytë me lot kur përfytyroj Balon dhe Gudon duke angullirë, lidhur me zinxhirë në hunjtë e vathës, në anën tjetër të malit. Me tufën e qentë e mi u ndava dy javë të shkuara, por tani më vjen keq për ta, më dhimbset edhe qeni i fotografisë, dënuar me vdekje.

Pas shpine dëgjoj fshap-fshup, fshap-fshup.

-Ç'faj ka bërë ky, i shkreti? - e pyes fshesazhiun dhe tregoj fotografinë me qen në xhamin e postës. Ai mbështetet mbi bishtin e fshesës e thotë:

-Ka bërë shurrën tek dera e xhamisë.

-Kush e pa?

-Kamera.

-Kush është Kamera, o i lërofsha nënën?!

-Kamera nuk është njeri, por aparat fotografik, - më sqaron fshesazhiu, qesh me padijen time, por më këqyr edhe me frikë e dyshim. Me siguri pandeh se jam i çmendur, ose i porsadalë nga burgu, ose kriminel i maskuar me mjekër e mustaqe e me qillota shajaku. Fshesazhiu më shikon me frikë dhe i jap të drejtë; kam dhjetë vjet pa u qethur e rruar.

-Për faj të tij, - shton fshesazhiu dhe tregon foton e qenit me bishtin e fshesës, - kanë vrarë nja pesëmbëdhjetë të tjerë, por asnjëri nuk ish kaq i zi dhe me të dy veshët të çafërlitur.

-Kush paguan për qenin e shkretë?

-Berber Shejtani, - thotë fshesazhiu me gjysëm zëri dhe vazhdon punën e tij.

-Berber Shejtani? Ç’e lidh berber Shejtanin me qenin e shkretë?

-Aha, berber Shejtanit i ka shkrepur të bëhet hoxhë, - sqaron fshesazhiu dhe vazhdon punën e tij.

Berber Shejtani ishte kushëri i tretë a i katërt i

nënës, por atij nuk i mësova kurrë emrin. Të gjithë e thërrisnin Shejtan. Shejtani ishte a s’ishte dyzet kile, flokët kokorridhka, esmer e hundështypur. Që kur isha fëmijë dëgjoja “sikur ka ardhur Shejtani“ dhe Shejtani vinte vërtet në vjeshtë në fshatin tonë. Para portës sonë vendoste një kosh dhe, mbi kosh, një valixhe metalike me vegla berberi. Por unë edhe tani që jam dyzetvjeçar, di përmendësh se në të kishte tri makina qethje të dorës, një elektrike, dy palë gërshërë, furça tre a katër, një krehër me dhëmbë të dendur e një tjetër me dhëmbë të rrallë. Kishte edhe një shishkë me livando, por dhe sapun me erë të mirë, ngjeshur në një kuti konserve. Fshehurazi ngjishja gishtin në të dhe lyeja majën hundës. Në valixhe kishte edhe dy gurë shadëri të tejdukshëm sa grushti im fëmijëror.

-Sa të numërosh gjer në pesë, e mpiksin gjakun,- - thoshte Shejtani për gurët e shadërit.

Në valixhe kishte edhe tre brisqe me dorëza prej briri, por, nga përdorimi, dorëzat shkëlqenin si tespie fildishi. Shejtani i jepte briskut një pështymë dhe e mprihte mbi një rrip të trashë lëkure, që njërin skaj e lidhte pas kanatës të portës dhe skajin tjetër e tezarte me dorë.

-Ky rrip ka qenë palldëm kali ushtarak. E kam trashëgim nga katragjyshi. Ka qenë berber i sulltanit, – dhe fap-fap-fap shkiste tehun e briskut mbi të, gjersa brisku a palldëmi lëshonte tinguj të hollë si zilkat e kecave. Fëmijët i qethte me makinën numër zero. Me atë makinë më qethte edhe mua, tre herë në vit; ta nxirrte

kokën si kungull dhe koka mbante erë vajguri edhe pas një jave. Mirëpo Berber Shejtani nuk qethte me para, por me fasule, patate, qepë, gjizë, gjalpë, a ç’të kishte fshati. Pleqve, zënë ulok, u shkonte në shtëpi. Përvç qethjes e rrojtjes, ua priste edhe thonjtë, ama u merrte dyfishin e hakës së punës.

-Flokët e thonjtë rriten edhe dy pashë nën dhe, - u thoshte atyre me humor, - por, edhe atje, ta dini, do jem berberi juaj.

Meqënëse Shejtani ishte i shkurtër, hipte mbi sofat dhe mbërthente një karton në kanatën e portës, në anën e jashtme, që dukej që nga sheshi i fshatit. Shkruante me laps kopjativ, majën e të cilit e njomte me gjuhë, gërmë për gërmë:

Qethja=

çerek kile fasule

ose tre kile patate

ose çerek kile gjizë,

ose dy kile qepë...

Për të peshuar hakun e punës përdorte një ziqkë me sustë, të cilin e mbante të varur në brez. Pesh