Sipërfaqe që nuk kultivohet , vetëm shfrytëzohet

Moderatori bujesor , Marash Mirash , nje prej emisionecve te vete “ Hapesire e blerte “ , ja kushtoi veprimtarise shkencore te UB . Kishte ndryshuar krejtesisht pamja e ketij tempulli te shkences bujqesore shqiptare . Hapesira te gjelberta , mjedise clodhese , lulishte me bime kcavjerese , rruge , parqe ; e justifikon permbajtjen e leksioneve shkencore ,qe ligjerohen ne auditoret .

Emisioni i Marashit ishte i gjate dhe i plote , por une u perqendrova ne lajmin se ne ate Univeritet eshte funksional fakulteti i Arkitekt peisazhit . Kemi pasur dhe kemi shume nevoje , per kete fakultet , qe diplomon specialiste , te cilet na mesojne si te perdorim me efektivitet te larte territorin , kete pasuri shume te cmuar dhe te pa zevendesusheme.

Metalet e cmuare dhe ato radioktive , gjenden posht tokes , ku mund te ndertohet pa plan dhe pa perpektive .

Sejcili shtet , e ka mbrojtur dhe e mbron me gjak territorin e vet . Luftrat kane qellim mbrojtjen e territorit , ose agresionin , per te aneksuar territore te huaja. Gjithcka qe i nevojitet njeriut , per jeten normale , ndertohet mbi territor . Perdoret dhe nje aforizem , qe e ndricon kete fakt : “Edhe kulla me e larte , shpreh aforizmi dhe ajo fillon nga toka “.

Te kursesh token nga ndedrtimet e pa nevojshme , ose te ekzagjeruara , nga rruget e pa nevojshme , nga sheshet e abandonuar , nga ndertimet pa projekte , nga betonimet dhe asfaltimet kuturu , perben nje krim te rende , per aktualen dhe te arthmen .

Gjat nderrimet te pushteteve , ne vitet 90 te shekullit te kaluar , ne Shqiperii u ndertuan 400 mije ndertime pa leje , simbas shtypit . Keto kontravajtje te renda , do t’i kufizojne , jo vetem ligjet , por dhe specialistet , e fakultetit , per perdorim racional te territorit .

Ne nje Ha. toke te lire , mund te ndertohen skica , per dhjetra objekte funksionale , por njeri do te jete , me racionali , qe garanton funksionin e objekteve , ne minimumin e bazamentit territorial.

Kufijte e sejcilit shtet jane tokesore dhe ujore . Vete siperfaqet ujore, jane te barasvlefeshme , me sipefaqet tokesore . Pervec lundrimit , ato rrisin peshq , shpende uji , alge etj . Kultivimi i siperfaqeve ujore te shtetit , nuk kane ndryshim nga territoret toke prodhuse . Prodhohet peshk , apo nafte , eshte po e njejta industri e dobishme .

Ketu desha te dal . Shqiperia eshte e pasur me ujra te brendshem dhe ka kufi ne dy dete . Historikisht ujrat e Shqiperise , jane cfrytezuar vetem , per peshkim , pa bere asnje investim suplementar , per te pasuruar kete territor , aq te vlefshem sa dhe tereni toke .

Nuk di aktualisht , ne se funksionon , ndonje organizem pushtetar , per sherbimet ujore , pervec peshkimit dhe kjo nuk eshte mangesi e te tashmes , por historikisht , nuk eshte administruar administruar siperfaqja ujore , si terren kultivimi . Perpara disa dekadash , ne Ministrine e Bujqesise , funksiiononte drejtoria e peshkimit . Drejtor i kesaj drejtorie mbahet mend , vetem i ndjeri Zef Rakacolli . Zefi dhe varesit e tij , merreshin rigorozisht , jo vetem me ruajtjen e ujrave nga kontravajtesit , por ndermernin ndonje mase minimale , per rritjen e faunes ujore .Kete, Zefi e bente per pasion , se askush nuk ja kerkonte . Kjo mund te kete ndodhur , ne vitet 60-70 te shekullit te kaluar . Me sa di une , mbas vdekjes se Zefit fauna ujore , vetem cfrytezohet , shpesh edhe ne menyre te pa ligjeshme . Te veprosh kesisoj , eshte te injorosh biollogjine, qe mban gjalle jeten mbi toke .

Kam pare , diku afer Prizrenit , nje lokal , qe rriste peshk , ne forme shume te studjuar , por ishte vetem nje rfrast sporadik . Edhe ne Gjirokaster ka disa basene , qe i kane ndertuar emigrantet e kthyer , por gjithcka e kane te lidhur me importin nga Greqia , nga ku sjellin rasatin edhe ushqimin . Duke qene kaq te varur , nuk i llogaris si veprimtari prodhuse te mirfillta . E njejta gje duhet te thuhet edhe per shpendet e ujit . Ne tregun ushqimor francez , tregetohet melcia e roses , qe njoihet si ushqim dietetik special dhe ka madhesi 800 gram , per c’do njesi .

Ne te gjithe periudhen e shtetit Shqiptar , nuk mbahet mend te jete investuar ndonje sent per ekonomite ujore te vendit . Peshkimi si aktivitet ekonomik , eshte zhvilluar dhe vijon te zhvillohet ne krize . Po permend pak fakte te kesaj krize te pa shpallur . Pse e quaj keshtu ? Kur nuk investohet asgje , nuk pritet ndonje e ardhur premtuse . Peshkimi eshte veprimtari , qe i eshte neneshtruar spontanitetit dhe mungeseses te prespektives .

Po permend pak shembuj , qe kam hasur une ne shtypin e kohrave te ndrydhme . U ngrit nga shteti totalitar , kombinati i konservimit te peshkut ne Vlore . Pati sukses , pak kohe dhe , nga fundi falimentoi . Nuk ishte ne gjendje te paguante puntoret . Une e mbaj mend te falimentuar . Ishte nje veper , pa studim , nga ku ishte pa garanci , nga do te sigurohej lenda e pare .

Ne vitin e fundit te shtetit totatalitar , Ndermarria e peshkimit falimnentoi totalisht . Ishte ndermarrje shume e madhe dhe me nje flote te fuqishme , per ate shtet te varfer . Flitej se nuk kishte peshk ne det . Peshkun e terhiqte Italia , duke e ushqyer ne bregdetin e vet . Keshtu shprehej shtypi i kohes dhe eshte e besushme .

Perpara pak ditesh , pashe nje emision televiziv , per fshatin Narte te Vlores . Nje peshkatar i vjeter u shpreh : Me perpara fshati Narte peshkonte 2 qind Kv. peshk , ndersa tani peshkojme vetem 20 Kv.

Jane te mjaftushem kaq shembuj , per te krijuar idene se peshkimi si ekonomi , nuk ka ekzistuar dhe nuk ekziston .

Ka ekzistuar vetem gjuetia , qe ne shume rraste ka qene me indikacion cfarroses . Disa ekonomi sporadike te sotme , rritin simbolikisht pak peshk , me rasat dhe ushqim te importuar nga Greqia.

Perpara se te kemi ekonomi peshkimi , duhet te kemi specialistet e rritjes se peshkut . Me sa duket edhe UB , nuk i ka shkuatr nder mend , se specialistet e peshkimit , i duhen vendit tone , qe njihet si vendi i dyte , ne Europe , per pasurite ujore dhe qe realisht keto pasuri jane , ne zhvillim krejt spontan. .

Kuptohet se te ngresh nje fakultet te ri , me baze materjale dhe laboratorike , nuk eshte nje fjale goje . Kerkohet nje investim shteteror fillestar , deri sa te ngrihet ne kembe dhe te funksionoje , si industri . Keto lloj fakultetesh , me sa di une , funksioniojne edhe ne vende me siperfaqe ujore , me te vogel.

Te dhenat e Wikipedias , flasin qarte . Shqiperia ka nje vije bregdetare 316 Km. Kufi lumor 73 Km , kufi liqenor 73 Km. Kemi 247 liqene . Me shume gjetje , ne faqen e interrnetit , per kete problem jepet nje poezi e poeteshes Eva Sotiri , nga e cila po citoj vetem nje strofe : Atje ku kemi kufirin , pika gjaku nuk ka ./ Atje ka lumej te tere gjaku / Qe shenjterisht jane derdhur, nga shenjtaret tane ...( Vijon ) .

Kufijte tone ujor , duhet te begatohen , simbas specifikave biollogjike , qe mundesohen , por qe kane mbetur shterpe , nga idiferenca e njerzve te shkences dhe te arsimit . Mjafton te permendim se siperfaqia ujore , ne total , eshte 6 here me e madhe se toka are , qe punohet c’do vit . Jemi shume te vonuar , per begatimin e kesaj siperfaqeje , vleren e te ciles , na i ka sqaruar poezia e cituar ne faqen e interrnetit .

Universiteti Bujqesor edhe sikur neser te pergatiti teknolloget e rritjes se peshkut , konsiderohet i vonuar . Me mire von se kurre . Specialistet do te krijojne terren dhe do te hapin horizont , per sipermarresit qe do te mund te krijojne nje industri prodhuse , qe i eshte vonuar vendit .

Illo Foto , Studjus , ne NY – Tetor 2023