RASTI I DOKTORIT TË NUMRAVE


Minush Hoxha

Doktori kishte dhënë një punë pazakonshëm të madhe në përpilimin e punimit shkencor i cili duhej të justifikonte poziten dhe prestigjin që kishte në qarqet ku sillej.Kishtestudjuar më parë një fond të gjerë librash, revistash shkencore, buletine, artikujsh në media e rrjeta sociale dhe të tjera.

Ashtu i lodhur, pasi dorëzojë punimin shkencor, tek këthehej nga puna që ushtronte në një institucion të një rendësie të veçantë për shtetin, hetoj në vete një ndjesi të pazakontë. Të pazakontë nga që, për një projekt më të gjerë në shkallë shteti dhe rajonal bile, më në fund në të cilin kishin syrin elite e ekspertve e institucione kërkimore e shkencore, kishte kryer një punë hulumtuese si separate me peshë për te, i shpërtheu dyshimi nga vetëdija e ekspertit të pranuar, në mos kishte bërë ndonjë lëshim të pavetëdijshëm që do e komprometonte prestigjin e tij profesional. Ashtu nga sedra që kishte dhe si emër në qarqët intelektuale, ishte trullosur nga kjo, dhe duke ndjejtur përrgjegjësinë shkencore,nga shqetësimi e zuri një dridhëtimë e brëndëshme. Në ato çaste, nuk mund t’i dilte tek mendja ndonjë befasi tjetër. Në shqetësime nga kjo droe, rrugës që vëte , fare i tretur brënda në vete, me shikim të ngulitur në lëvizjen e këmbëve thua se njehësonte hapat, nuk dëgjonte përshëndetjet e të njohurëve. Përmëtepër dhe kur regjistronte me vesh ndonjë, nuk u përgjigjej. Jo që i nënvlersonte a injoronte se kishte një natyrë të butë e më konsiderata, por ajo ndjesia e mundësisë të ketë gabuar, e kishte futur në vete të tërin dhe me parandjenjen që kishte, i dukej se e tëra mund të përfundoj ters. Ashtu fare gjëkoti.

Dhe pikërisht nga kjo, i shihte njerëzit sikur t´i takonte për herë të parë e ata këte tek ia shihnin këte në fytyrë, hutueshëm.

,,Doktor, jeni zënë me ndonjë formul …” ia tha një mjek që ia kuronte qarkullimin e gjakut, e të cilit ky, kohë më parë mu në ordinancen e tij, në një bisedë relaksuese, aqë bindshëm ia kishte shfaqur kuptueshëm ecejakën deri tek katandisja e mendjës. Ashtu, sipas ligjeve të matematikes e fizikes!

Tani, po ky, duke ndjejtur keqardhje e duke ngritur supët vajti rrugës së vetë.,,Të mos e trazojë në boten e vetë të numrave” e tha dhe pa ia thënë asnjë fjalë më shumë, vazhdoj rrugen.

Po gjëndje ne të cilën u gjetë Doktori në atë kohë dhe parandjenja që kishte, nuk ishin vetem shpërthim çasti. Kishin historinë e vetë. E në atë histori përveç dyshimit në cilësinë e punimit, kishte një shkak i cili, ndonëse Doktori kishte një karakter të fortë, ashtu shqetësues sikur ishte, një herë gadi e thyejti, e më pas nga tendosje e brëndëshme e seder e fyer, psojë një metamorfozë… Dhe me këte fakt të dijtur, ai, tashmë, kur gjërat që imagjinonte furishëm ecnin tek përmbyllja në një gjëndje ne të cilën ai zhytej si ne një pusetë pa fund, hap pas hapi, bënë që të ikën nga realiteti…

Ashtu i hutuar, kishte mbërrijtur tek shtëpia e vetë.

Gruaja, Lumka kur në fillim të bashkëshortisë hetoj se si në fillim gjezdiste në imagjinaten e vetë, qëndronte në oret e vona duke lexuar pastaj dilte në ballkon për cigare dhe të tjera sipas njohtimeve, dhe ky halli tani që e bënin paksa martire, e priti me shumë butësi.

Ajo, kësaj here të fundit, kishte përcjellë tërë punën që kishte bërë netëve pa gjumë, endjet nga sikleti nëpër oborr e shtëpi ditën e natën që i shkaktonte hulumtimi, mosngrënien me rregull ose fare, exkomunikimin e vetes me te dhe të tjera që e venin në mynxyra.

,, Hë, ç’kemi z. doktor!” e pyeti me shumë kujdes e humor.

Ai zu ta shoh më gjatë dhe në dy mendje nëse t’ia thot ate që e shqetësonte.

,,E di…ti e di se ç’punë bëra. Dhe dy gjëra rëndojnë mbi këte!”i ishte përgjigjur gruas.

E ajo, sa për ta qetësuar po dhe duke e njohur, ia kishte këthyer:

,, Më pas…? Ç’vrerosje kjo!”

,, Cilësia dhe…e di! Kohë piratësh është. Sheh kontrabandizmin. Ngado!” ia kishte dhënë përgjigjën duke shkuar në drejtim të foteles.

,,Si e mendon këte? E dorëzove punimin! Ta pranuan…dhe…?”

,, Nuk është e thjeshtë. Kurdoherë që bëhen këthesa, lind shansi! Pas një mendësie, vie tjetra! Atëherë ngrejnë kokë energji negative! E di… rrjeti i pushtetit…Mediokrit me fjalor dekorativ. Drejtuesi… Rrjeti i pushtetit-një qark përfituesish i marëveshtur! I mbyllur”

,, Kjo parandjenjë yte…përfytyrime të zymta, joreale” donte t’ia lehtësoj shqetësimin bashkëshortja anise e dinte mirëfilli se kishte të drejtë.

Në çaste tek i kumbonin padurueshem, përkujtonte fjalët që ia kishte thënë Drejtuesi më parë se të dalë nga zyra dhe i trajtoj sikur t’i shqiptohej gjykimi.

,, Doktor, dijë përse jeni këtu. Shkrimi Juaj…shtjellohet në Komisi dhe…të shohim se cili do jetë opinioni”

,, Z.Drejtues, unë kam punuar…” desh t’i thot Doktori, por ai pa sosur mendimin ia këtheu:

,,E dij, e dij. Ama… ju dini për Komisinë dhe gradat shkencore që kanë ata, filtrat. Do u japin vlerësimin adekuat. Mos dyshoni”.

,, Shpresoj….Kryetari i Komisisë z. Fadili, si ekspert fizike e matematike, ka një përvojë të çmuar në projektime e vlerësimin e tyre. Është dhe objektiv në vlerësimin” plotësoj mendimin Doktori.

,,Natyrisht. Paski njohuri të mira. Ashtu pra” i kishte thënë Drejtuesi dhe më pasë ishin ndarë Drejtuesi i qetë e Doktori me dyshime.

,,Të këtheni tek unë, pas ndonjë dite…” i kishte thenë në largim drejtuesi.

,, Patjetër” ia kishte këthyer Doktori.

Dhe, me durimin të mbaruar duke pritur, një dite paralajmëroj vajtjen tek Drejtuesi. Ai, njëherë nuk ia pranoj dhe ky e mori ogur të keq, por më pas në përlutje të Doktorit ia kumtoj lejen të shkoj tek ai. I tëri në dridhtime vajti sa më shpejtë që mundi dhe pasi sekretare e Drejtuesit i kumtoj atij se kishte mbërrijtur dhe mori lejen për hyrjen nga ai, ia tha gjentile:

,, Urdhëroni, hyni. Po ju prêt Drejtuesi”

Dhe, para se të bëjë hapin për të hyrë, ndërhyri sërish sekretarja duke vënë gishtin në tamth:

,, E kuptuat…është njeri me rrebe…!”

Doktori falenderoj dhe pastaj me një kujdesi të shtuar hyri brënda.

Pas përshëndetjeve rutinë dhe ndonjë fjale të mirësjelljes, Drejtuesi me një xhemper të zi këmishë të bardhë e kollare poashtu të zezë fare i relaksuar, njëherë i ofroj të ulët. Doktori u ulë në fotele nga e djathta. Dhe, sa u rehatua aty dhe i drejtoj një shikim pyetes, ai pa një keqardhje ndonëse e spikati, ia kumtoj:

“E dini, ua them…më vie keq…”

,, O jo, ju lutem. S’keni përse! Sa kohë jam rropatur në mendime për këte”

,,Doktor, prurja juaj nuk e gjeti vendin në projekt. Ua them troç sado e vrazhdët! Ashtu, nuk ishte në shkallë cilësie të projektit”

Pas ndonjë çasti, kishte shtuar: ,, Tani…s’ju mbetet tjetër… duhet të futni më shumë energji për një punim përkates. Eeh! Të marunit me shkencë…!”

Doktori vetëm e shikonte i stepur dhe në kërkim të vërtetoj njëmendësinë e këtij opinioni. Dhe derisa ai gjezdiste mendjes të gjej një përgjigje, ndërhyri Drejtuesi:

,, Më falni , por duhet të iki. Detyrimet! E Ju, mund të shkoni… nuk kam dhe kohë për një bisedë më të gjatë”.

Doktori sa nuk u kalamend dhe të përplasët për dysheme. Përkundra se kishte patur dyshime por nuk e kishte menduar se punimi ishte aqë i dështuar.

Dhe, pikërisht nga një pritje tjetër, ashtu me vështirësi, e mendonte:

Këte ia tha ai që kishte postin e Drejtuesit të Zyres së Lartë për Hulumtime Shkencore e Projektime të licencuar nga Qeveria, që njëherit ishte edhe kryeprojektant, tek bënte gjestikulacion me duar sikur në lojen e kumarit me tre letra. Ia kishte kumtuar vrazhdët e disi me kapriço kënaqësie urdhërin-se në esencë urdhër ishte, disi mëni e sipër, pa lënë asnjë dyshim se kishte dhe një dikush tjetër a instancë nga do rishqyrtohej pakënaqësia ndaj vlerësimit për cilësinë e punimit.

Njëherë ishte stepur! Stepur se nuk e kishte pritur që punimi të jetë i një cilësie sa të hedhët. Pas hulumtimit nëpër tekstet profesional të fushes së matematikes e filosofisë, pas konsultave e debateve të aplikuara symësy e në grup në katedra dhe pas marjes së një qëndrimi ndaj konceptit të punimit si të pranueshem, ishte si e thonë-jashtë përceptimit, një refuzim i këtillë. Dhe, pyette me vete: ç’po ndodhë në qarqet shkencore! Ka një instancë a një person që prenë gjërat, objektivisht, jasht rezonit lukrativ, pa hile.. Një projekt që është në sy të elites intelektuale, t’i lihët në dorë një Drejtuesi dhe ate në dyshime! Më pas tek e zhvatte me vete këte, i doli fare e papritur, veçantë nga Drejtuesi me të cilin, përkundra të gjithave, kishte një miqësi sëpaku nga kolegialiteti i cili ishte njëfarë rrethane lehtësuese, sëpaku në kumtin më me butësi të refuzimit të punimit. Kurdoherë që ai ia kishte kërkuar ndonjë sqarim profesional, kurdoherë i kishte censuruar ndonjë punim, tekst, e pyetje ushtrimesh, Doktori pa hezitime fare, ia kishte kryer ato.

Tek i rendnin nëpër mendje këto rrethana,u çakordua i tëri por nga pozita e rejtingu që kishte, e mbajti disi vetën. Vetëm ia tha dufin, bile me shumë mundim e shumë pak siguri:

“Të shkoj! Kaqë papritur!Anise Ju që dinit konceptin pasi e moret shënim dhe vetë i dhatë vizen!”

Priti nja disa çaste dhe ia shtoj: ” E procedurat…? Komisia…Demanti!?”

„Zotëri, u nxituat të më largoni” ia tha më pas e shtoj përlutshem: ,, Dhe, rishqyrtojeni! Për hirë të oportunitetit sëpaku!”

Tek i tha këte, si një vrushkull i furishem cytej të shpërthente nëpërmjet revoltes.

,,Bëra një hulumtim të gjatë e të thellë dhe, e kalova nëpër qarqe kompetente nga mora dhe pranimin për vlerën e punës sime e ju…,,i mungon cilësia!” dhe fare indiferent, më kërkoni të shkojë” ia kishte thenë Doktori dhe nga ajo shtytja që gatitej për mësyrje, tashmë i zgjatur paksa nga fotela që ishte nën tavolinën e Drejtuesit.

„Zotëri, përse revoltoheni! Atë që bërët ju është një ripërsëritje vulgare e gjërave tashmë të njohura në lidhje me koordinatat! Dhe kjo është rrethana e refuzimit. Kjo që e zgjatni, vetem sa flet se mbetja juaj këtu është zhvatje e kot kohe. Duhet të ristudjoni gjërat…”

„ Ashtu e mendoni ju… Lëshova koordinatat të një pikë e paparë në mënyren më racionale që do ndryshojnë thelbin e shkencës dhe të jetës e ju e quani ” përsëritje vullgare” ia tha me zemërim Doktori.

”E ç’duhej të bëja…?” e pyeti në vazhdim me hakërim.

„ Një zbulim që tejkalon këta të deritanishmët. Shkencë është kjo! Paradigmë për revolucionon në jeten e njeriut! Ja këte…!” ia kishte thenë preras Drejtuesi pa shpërfaqur asnjë skrupul ndaj tij.

„ Dhe tash… duhet të iki! Pa një tjetër! Se e urdhëron Mbidrejtuesi! Kryeprojektanti!”

Nga një emocion shpërthyes pas fyrjes, kishte ulur për ndonjë çast kokën sa t’mos e shoh në sy, pastaj kur paksa i ra tensioni, e kishte shikuar më gjatë dhe kishte shtuar:

”Djallëzisht jam i fyer! Shumë! Dhe ju e dini këte dhe përse! Ama, prestigji m’a dertyron të përmbahem, më kërkon një karakter të ftohtë… Ndaj, përkundra vlerës së pranuar të punimit, do bëjë një hulumtim tjetër!”.

Pas kësaj u ngritë dhe duke u dridhur dhe pa pritur ndonjë pyetje tjetër, muar të dalë nga aty.

” Do e bëjë dhe besoni se do takohemi…Do mahniteni nga zbulimi im!”

Kur ia tha këte i iku një qeshje plot ogur të keq të cilën Drejtuesi e kuptoj si kërcnim, por e mendoj se ishte i pafuqishem sa t’a bëjë jetë. Kjo edhe ia ngriti nervat dhe kur Doktori ishte në përfundim të daljes nga zyra e tij, ai tashmë, i mërdhezur zjarr ia tha:

“ Epo, e thatë ate që deshet. Ua thash dhe unë! Mos zhvatni kohen time! shkoni!”

Doktori reagojë në këte duke u këthyer për nja dy hapa dhe me gishtin tregues drejtuar dhe nga distance tashmë i papërmbajtur iu përgjegj:

„ Kini ju një kohën Tuaj? Ju…? Hajdutët kanë kohën e vetë…!”

Shikoj dhe njëherë Drejtuesin njësoj me hakrrim po dhe dy- tre sosh zyrtarësh që qëndronin në qoshkun anash zyres memzi të dukshem e që lëviznin gadi makinalisht letrat sa këtej-andej në një apati neveritëse, dukej të projektit për të cilin flitte Drejtuesi. Ata që nga ardhja shikonin në çaste Doktorin me një shikim të topitur pa as më të voglën grimas në fytyrë e kohëpaskohe sikur të magjiosur silleshin rrotull tavolinës ovalle, ndalën për një çast të lëvizurit, dhanë një qeshje cinike, ndoshta thanë dhe diçfarë nëpër dhëmbë, dhe pasataj vazhduan njësojë punën deri ne çastin kur Drejtuesi paksa i çakërdisur nga biseda, ua tha:

“E ju, ç’dëgjoni! Nuk shihni se raporti është diskret. Hikni që këtu!”

Ata në mënyrë mekanike e ftohtë, lëshuan pa asnjë selektim e rregull letrat që kishin në dorë mbi tavolinë shikuan për disa çaste Doktorin dhe duke e anashkaluar dolen me shpejtësi nga zyra.

„Zotëri” iu drejtua Drejtuesi Doktorit si borxh arsyetimit jo të plotë të refuzimit, akoma pa dalur ai plotësisht nga zyra

“ Ishte punë studentësh! Kini shkermoqur në thjeshtësi vullgare numrat sikur kokrra nga kallij gruri për ti riradhitur në formula.Mendja Juaj nuk mund t´u jap domethënien. Ndëkaqë, unë kam përgjegjësitë e mija! Me pushtetin që kam dhe përgjegjësitë për të cilat kam të lidhur projektin dhe suksesin e të drejtuarit, bëra detyrimin tim..” ia tha më në fund dhe i bëri më dije se me këte përfundojë.

„Patjetër, patjetër” ia këtheu Doktori, tashmë fare i humbur në vendqëndrimin dhe pa mundur ti këthej përgjegjen e duhur, vetem endte syrin sa andej-ktej.

“Këte e mendoja ndryshe!” memzi arriti t’ia thot gadi instiktivisht.

„Ndryshe?.”

Nuk mundi pa reaguar me zemërim Drejtuesi.

„ Ç’kupton kjo “ndryshe” Juaja?”

„Po e kuptuat s…e ne pafundësi të kohes, kjo ditë nuk është pika që që kini vënë nuk do më ndaloj të vazhdoj tutje. Logjika e kohës m