POPUJT BALLKANIKË NËN TUTELËN E FUQIVE TË MËDHA EUROPIANE


Fahri Dahri, studiues

Thesproti/Çamëria etalon i pasojave të tutelave Janë disa arësye që kërkojnë të shkruhet për një apo më shumë ndodhira, nga ku mbahen qendrimet përkatëse, qofshin delikate apo tepër delikate, të rëndësishme apo tepër të rëndësishme. Personalisht si qytetar shqiptar, si një nga të mbijetuarit e gjenocidit ortodoks grekovrasës ndaj banorëve autoktonë çamë, si intelektual, në shkrimet e mia, rreth 60% janë trajtuar informacione të shumta për Rajonin autokton shqiptar të Çamërisë. Ky dallim, në përqëndrim të trajtimeve, është nisur nga dy arësye madhore: a) Veprimet kriminale, antinjerëzore, kundër predikimeve të të katër librave të shenjta; kundër "Deklaratës së Përgjithshme mbi të Drejtat e Njeriut" (10/12/1948); të kryera me lehtësi dhe pa pengesa nga shteti ortodoks Grek, kundër banorëve të Shqipërisë jugore dhe veçanërisht banorëve autoktonë të etnisë shqiptare të rajonit të Çamërisë. Është kjo arësyeja që masakrat, nuk mund të mbeten të "varrosura". Kujtojmë edhe thënien e historianit dhe filozofit z. Xhorxh Santayana (lindur më 16 /12/1863 në Madrid - vdiq më 26/09/1952), për domosdoshmërinë e përballjes me krimet e historisë: “Ata të cilët nuk kujtojnë të kaluarën, janë të dënuar që ta përsërisin atë". b) Është vendlindja ime, e prindërve dhe e paraardhësve tanë. Vend të cilin, në fillimet e shek. XX-të, bisturitë helmuese ruse, angleze, franceze; qëllimisht ngatërruan subjektin që duhej operuar. "Thikat" ranë mbi trojet etnike të Shqipërisë natyrale; kurse në vend që "thikat-bisturitë" operuese të përdoreshin për greko-serbët, atyre (agresorëve) ju dhuruan "përkëdheljet", përfitimet. Shteti Grek dhe ai Serb nuk u operuan që të shpëtonin nga kanceri etno-fetar. Shteti ortodoks Grek, haptazi, pa asnjë pengesë, me përkrahjen e mëkimin e gjeneralëve anglezë, kryen masakra, vjedhje, përvehtësim me tjetërsim të pronave private, vakëfet, etj. Vranë, dogjën, rrëmbyen dhe çnderuan vajza dhe gra, zhdukën fëmijë dhe të moshuar; shkatërruan pasuri të luejtshme dhe të paluejtshme; me dhunë tepër të dhunshme detyruan largimin e krejt popullsisë, banorët autoktonë të zonës të etnisë dhe besimit jo grek. Kryen me vetëdije veprime të qëllimshme gjenocidiste. Të tilla ngjarje të tmerrshme, çnjerëzore, detyrimisht duhet të shkruhen, për të mos lejuar "heshtjen, as fshehjen dhe fshirjen". Jo vetëm historia të saktësohet dhe plotësohet, por dhe drejtësia të përmbushi misionet e saj ligjore. Janë këto dy arësye që duhen analizuar hollësisht dhe në vazhdimësi deri në gjetjen dhe vendosjen përfundimisht të së drejtës; vetëm të së vërtetës; të predikimeve të Biblës; Kur'anit; Konventave Ndërkombëtare të hartuara dhe të miratuara nga qytetërimet e sotme shoqërore. Në rastet kur të tilla shkrime vijnë nga intelektualë jo të profilit, ndodhin kryesisht për arësye të censurave të rrepta të cilat urdhërojnë mos trajtimin e ngjarjeve dhe më pak e mundshme është paaftësia profesionale apo pandjeshmëria e intelektualëve të profilit. Kjo nuk ka të bëjë as me frikën dhe as me trimërinë e dy tipave intelektualë, por intelektuali që shkruan jashtë profilit, ndjen dhimbjet, është i ndërgjegjshëm për të luftuar të keqen, kupton përgjegjësinë humane në mbrojtje të së vërtetave dhe shlyen detyrimin moral ndaj shoqërisë, e cila i dha mundësitë për të fituar dituri. Gjuthashtu këto raste shoqërohen edhe nga kushte të tjera, kryesisht mosha, e cila zotëron njohje, përvoja, aftësi intelektuale, zell për gjurmime, hulumtime, etj. * Në rastin e trajtimit të etalonit të veçuar- Çamërisë- padyshim janë njohja e qëndrimeve mbi 100 vjeçare të sjelljeve në marrëdhëniet mes shteteve shqiptare dhe greke. Është pragu i 77 vjetorit të gjenocidit grek ndaj tyre. Prag i cili detyron për t'u përqëndruar tek trajtimi dhe zgjidhja, fillimisht shtetin shqiptar dhe bashkësinë europiane, si një detyrim moral, human, ligjor dhe korigjim të vendimeve të turpshëmëe të fuqive të mëdha. Ato kanë shkelur dhe shkelin brutalisht "të drejtën e vetvendosjes së kombeve" pavarësisht nga madhësia. Rajoni i Çamërisë, u krijua si problem etnik dhe racor, gjë që u pasua me kryerjen e gjenocidit ndaj popullsisë së atjeshme autoktone. Ishin vendimet e coptimit natyror të një kombi, që tkurrën territorin etnik duke e lënë në më pak se ¼ . Megjithatë, falë vetos amerikane, u arrit njohja e shtetit shqiptar, që zakonisht njihet si "Shqipëria Londineze". Zërat e nënzëshëm, të zëshëm, të ndrojtur dhe të fortë që qarkullojnë në gjeopolitikën aktuale europiane me “non-paper-in", të deklaruar nga kryeministri slloven, lidhur me disa korigjime kufijsh në disa shtete ballkanike, tregojnë pikërisht se ka ardhur koha e "mbretërimit" të arësyes në vendosjen e Paqes, fillimisht me korigimin e vendimmarrjeve aventureske të të "mëdhenjëve". Fuqitë e Mëdha dikur përçmuar kombet e vegjël me ndarjen e territoreve bazuar në forcën e muskujve. Ishin këto mëndësira të mjera politike që gjatë këtyre 110 viteve shtetet ballkanike kanë qenë dhe janë në ndikimet armiqësore mes tyre. Shtetet ballkanike, duhet të kthjellojnë mendjet për të kuptuar të vërtetat penguese, frenuese që nuk arrijnë të zhvillohen, kur njihen dhe dihen se kushtet objektive natyrore dhe ato shoqërore (jashtë politikave nacionaliste tek disa shtete) janë optimale dhe i favorizojnë. Marrëdhëniet e sinqerta, reciproke mes ballkanikëve, pengohen pikërisht nga vendimmarrjet e qëllimshme të fuqive të më