NOFULLGJËRËT


Thani Naqo

Lëshoj çantën mes këmbëve dhe mbështes bërrylin mbi banakun portativ prej dërrase. Qoftexhiu bën sikur nuk më sheh dhe vazhdon të kthejë përmbys qoftet e kërnacet në tiganin që cërrin mbi prush.

-Eja mbas perëndimit të diellit dhe do të t’i fal të gjitha qoftet e kërnacet që do mbeten,– erdhi zëri i tij nga përtej tymnajës.

-Hej, nuk jam lypsar! – e ngre zërin dhe enkas shpalos njërën anë të xhaketës. I tregoj tufën e lekëve në xhepin e brendshëm dhe qoftexhiu përdredh vetullat i habitur. Pasi pastron duart me cepin e përparëses, më vë përpara pjatën me dy qofte dhe një panine, kurse gotën e mbush rrafsh me raki, pa më pyetur mua. Godet me grusht mbi banak dhe thërret:

-Botë kapitaliste e mbushur me çudira!

Kullufis qoftet avullushka, kurse paninen e mbaroj me dy të kafshuara. I bëj shenjë të ma mbushë pjatën me kërnace dhe të më sjellë një panine tjetër.

-Vë bast me njëqind qofte e kërnace se je nga fisi i Nofullgjërëve, – thotë qoftexhiu e me një të hedhur të tiganit i kthen përmbys qoftet e kërnacet. U jap të krehur me gishta flokëve e mjekrës dhe duke fërkuar

mustaqet i them:

-Bastin e humbe. Nuk kam të bëj me fisin e Nofullgjërëve, - ama e dija se Nofullgjërët ishin sharrëxhinj, druvarë dhe muratorë me nam. Vajzat e fisit të Nofullgjërëve i kërkonin për nuse pa mbushur ende të gjashtëmbëdhjetat.

“Ato janë të forta, si mushka, enkas për punë bujqësie, - thoshte nëneja. - Janë të shëndosha, me vithe të gjëra dhe qumështore. Pjellin çdo vit dhe burrat e tyre mburren se janë më të lumturit në botë, Ah, sikur të më sjellësh në shtëpi një nuse nga fisi i Nofullgjërëve, - më kishte nxitur disa herë nëneja. - Shtëpia do mbushet me nipër e mbesa e unë do porosit kallajxhiun të më bëjë dy tepsi të reja për lakrorë, pispili e petanikë, por edhe një tavë enkas për piperka e domate të mbushura me oriz e kumbulla. Vajzave të fisit të Nofullgjërëve, - shtonte nëneja, - u qesh fytyra, gjë që mua më pëlqen shumë. Do t'ia marr këngës e valles edhe kur të bëhem plakë e të ec me bastun.”

Kështu thoshte nëneja, pavarësisht se ajo e dinte që Nofullgjërëve u kishte dalë nami se nuk ngopeshin me të ngrënë, kurse vajzat e tyre nuk ua jepnin syrin djemve të malit; martoheshin në fshatrat e fushës. Mirëpo, kur unë i lashë të tridhjetë e pestat, im atë e im më, sa zinin shtratin e gjumit, thurnin plane si të më martonin sa më parë.

“E verbër, e çalë, me kryqe të thyera, ose fundja, vejushë, edhe një fëmijë të ketë, këtë vjeshtë im bir duhet të martohet, - thoshte ime më. - Më kanë thënë se

një vajzë nga Nofullgjerët e martuar me fusharak, fusharakun e ndau se ishte dembel e pijanec. E çë se është me barrë?”

Ndërsa im atë i mëshonte zërit:

“Pse të nxitohemi? Femra pjell gjersa bëhet 50 vjet, kurse mashkulli mbars edhe kur i le të njëqindat. Nofullgjërët, denbabaden kanë jetuar në fushë, ku toka është e majme dhe dita e punës paguhet dy herë më shumë se majë malit. Prandaj djemtë e fushës na i përlanë vajzat dhe fshati ynë sot ka njëzet e katër beqarë të stazhionuar. Është hapur fjala, - shtoi im atë me zë të ulët, - se në fshatrat e fushës do të shkurtohet një dynymshi dhe, po u tufëzuan bagëtia, atëherë Nofullgjërët do popullojnë malin.”

“Gjersa të ndodhin këto çudira, - e ndërpriste nëneja, - tim biri e njëzet e tre beqarëve të fshatit tonë, do t'u zbardhen flokët e mjekrat si të Shën Kozmajt.”

“Atëherë, - thoshte im atë, - do kërkojmë nuse për djalin në fisin e Nofullgjërëve. Po të mos bëhet kjo krushqi, do të trokas në portën e fisit të Çakërrve. Punë e madhe se nusja do jetë çakërre. Mjafton të jetë nikoqire dhe të pjellë.”

Për herë të parë dëgjoja se në fushë paskej edhe fis të Çakërrve, kurse nga fisi i Nofullgjërëve njihja disa. Njëri, sharrëxhi, moshatar me mua, me një tërheqje sharre e çante kondurin një pëllëmbë. Ama thoshin se e fitoi edhe bastin kur përlau një kosh me patate të pjekura. Një tjetër, moshatar me mua, që i kishin ngjeshur nofkën Ujku, mori nuse nga fshati ynë. Ditën e

dasmës i çuditi dasmorët: i vunë përpara një shqerrë të pjekur dhe ai e përlau me gjithë kocka e brirë. Ama të dyja herët e shoqja lindi binjakë. Një tjetër Nofullgjërë, me të cilin kisha bërë ushtrinë, megjithëse qe trupmesatar dhe nuk ta mbushte syrin, hante një pllakë bukë e përlante dy kova me supë fasule. Ama ditën e paradës, e shtriu hapin në bulevardin e Tiranës, duke mbajtur mbi sup jo pushkë, por grykën e topit. Unë njihja edhe një tjetër Nofullgjërë, mullixhi. Ç’kisha dëgjuar për forcën e tij, e vërtetova me sytë e mi. Shkova për të bluar kërma, sepse nëneja do të bënte trahananë e dimrit. Në mulli mbërrita kur Nofullgjëri sapo e kishte mbaruar skalitjen e gurëve. I shkoi krahun gurit të mullirit në brimën ku binte drithi dhe e ngriti sikur të qe rrotë prej luledielli. Nofullgjërët u vinin gjoksin punëve më të vështira në kooperativë. Nga që nuk e kishin traditë vjedhjen, mbanin lopë race, jonxhat i korrnin dy herë më shumë se të tjerët, kurse në oborret e shtëpive mbillnin nga të gjitha llojet e perimeve. Nofullgjërët kishin shpikur mënyrën e mbjelljes së patateve e të perimeve me kate, nëpër arka e koshe. Shfrytëzonin edhe hapësirat ngjitur me gjerdhet e deri tek nënstrehët e shtëpive e të plevicave.

“Po vrasim mendjen si të mbjellim edhe çatitë e shtëpive,” - thoshin.

Nofullgjërët mburreshin se nuk ngopeshin me punë, ama edhe të ngrënën, - thoshin, - e ndalojmë jo se nginjemi, por se na lodhen nofullat. Mirëpo mbas tufëzimit të bagëtive, u shkurtuan edhe kopshtet familjare. Atëherë Nofullgjërët filluan të ankohen se po u binte fuqia, u përthyheshin gjunjët, nuk ngjitnin dot të përpjetat dhe nuseve të tyre nuk u qeshte buza. Pa bërë nëntë muaj Enveri, fisi i Nofullgjërëve, burra, gra e fëmijë, mbushën sheshin para zyrave të kooperativës. Kryenofullgjëri, hedhur peliçen krahëve, duke tymuar çibukun, i dorëzoi letrën kryetarit të kooperativës. Shkruanin se nuk do të çanin më kondurë, nuk do të shkulnin gurë në shpatet e malit, nuk do të ngrinin çakëlle përgjatë lumit, nuk do të ndërtonin shtëpira e stalla, nuk do të hapnin as kanale kulluese, gjersa Ramizi t’ua kthente tokën që ua mori Enveri dhe t’i lejonin të rritnin bagëti si më parë. Thanë se kryetari i kooperativës flaku kapelen, krojti kokën me thonj si i çmendur, pastaj kishte thirrur nga kreu i shkallëve të zyrave:

“Dëgjoni, o Nofullgjërë! Ju jeni fisi më i nderuar në anët tona. Shtojini më shumë prodhimet e zarzavateve në oborrret tuaja.”

fjalën ia preu një piskamë femre: